Contra Mendacium (18)

Interest quidem plurimum, qua causa, quo fine, qua
intentione quid fiat; sed ea, quae constat esse peccata, nullo
bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona
intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut
causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala,
quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum praebere
pauperibus bonum opus est, si fit causa misericordiae cum
recta fide; sicut concubitus coniugalis, quoniam fit causa
generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. haec atque
huius modi secundum suas causas opera sunt bona uel mala,
quia eadem ipsa, si habent causas malas, in peccata uertuntur:
uelut si iactantiae causa pauper pascitur; aut lasciuiae
causa cum uxore concumbitur; aut filii generantur, non ut
deo, sed ut diabolo nutriantur. cum uero iam opera ipsa
peccata sunt, sicut furta, stupra, blasphemiae uel cetera talia,
quis est, qui dicat causis bonis esse facienda, ut uel peccata
non sint uel, quod est absurdius, iusta peccata sint? quis est,
qui dicat: ut habeamus, quod demus pauperibus, faciamus
furta diuitibus aut testimonia falsa uendamus, maxime si non
inde innocentes laeduntur, sed nocentes potius damnaturis [*]

iudicibus eruuntur? duo enim bona fiunt huius uenditione
mendacii, ut et pecunia sumatur, unde inops alatur, et iudex
fallatur, ne homo puniatur. testamenta etiam si possumus.
cur non uera supprimimus et falsa subponimus, ut hereditates
uel legata non habeant indigni, qui nihil ex eis operantur
boni, sed hi potius, a quibus esurientes pascuntur, nudi
uestiuntur, peregrini suscipiuntur, captiui redimuntur, ecclesiae
construuntur? cur enim non fiant illa mala propter haec bona.
si propter haec bona nec illa sunt mala? iam uero si aliquae
inmundae et diuites feminae uideantur amatores et stupratores
suos insuper ditaturae, cur non et has partes atque artes
suscipiat uir misericors, quibus pro tam bona causa utatur.
ut habeat, unde indigentibus largiatur, nec audiat apostolum
dicentem: qui furabatur, iam non furetur; magis
autem laboret operans manibus suis bonum, u t
habeat unde tribuere cui opus est? si quidem non
solum ipsum furtum, uerum etiam falsum testimonium et
adulterium et omne opus malum non erit malum, sed bonum,
si ea causa perpetretur, ut sit, unde fiat bonum. quis ista
dicat, nisi qui res humanas omnesque conatur mores legesque
subuertere? quod enim sceleratissimum facinus, quod turpissimum
flagitium, quod inpiissimum sacrilegium non dicatur
posse fieri recte atque iuste nec inpune tantum, uerum
etiam gloriose, ut in eo perpetrando non solum supplicia nulla
timeantur, sed sperentur et praemia, si semel concesserimus [*] [*]
in omnibus malis operibus hominum ideo non quid fiat, sed
quare fiat esse quaerendum, ut, quaecumque propter bonas
causas facta inueniuntur, nec ipsa mala esse iudicentur? at
si iustitia merito punit furem, etiam qui dixerit et ostenderit
ideo se subtraxisse superflua diuiti, ut praeberet necessaria
pauperi; si merito punit falsarium, etiam qui se ideo testamentum
alienum corrupisse docuerit, ut ille heres esset, qui
facturus inde fuerat elemosynas largas, non ille, qui nullas;
si merito punit adulterum, etiam qui demonstrauerit misericordia
se fecisse adulterium, ut per illam, cum qua fecit, de
morte hominem liberaret; postremo, ut ad rem, de qua quaestio
est, propius accedamus, si merito punit eum, qui feminae
alicui Priscillianistarum turpitudinis consciae propterea se
adulterino concubitu miscuit, ut ad eorum latebras perueniret:
obsecro te, cum dicat apostolus: nec exhibeatis membra
uestra arma iniquitatis peccato et ideo nec manus
nec corporis genitalia nec alia membra flagitiis exhibere debeamus,
ut Priscillianistas inuenire possimus, quid nos lingua,
quid totum os nostrum, quid organum uocis offendit, ut haec
exhibeamus arma peccato tantoque peccato, ubi deum nostrum,
ut Priscillianistas adprehensos ab ignorantiae blasphemiis
eruamus, sine excusatione ignorantiae blasphememus?