Contra epistulam fundamenti (33)

Sed illo genere magis urgendi sunt, ut intellegant, si
possunt, quam uere in catholica dicatur omnium naturarum
esse auctorem deum. quo de genere superius agebam, cum
dicerem: uitupero tecum pestem, caecitatem, caenositatem
turbidam, horribilem uehementiam, corruptibilitatem, inmanitatem
principum et his similia; lauda tu mecum speciem,
distinctionem, ordinationem, pacem, unitatem formarum, mem-
\'brorum congruentias et numerosas parilitates, uitalia spiramenta
et nutrimenta, temperamentum salutis, regimen et
moderamen animae famulatusque corporum, similitudinem
concordiamque partium in singulis naturis uel quae habitabant
uel quae habitabantur et cetera huiusmodi. sic enim intellegunt,
si tamen sine pertinacia uelint adtendere, iam et bona
et mala se miscere, cum loquuntur de illa terra, ubi solum
et summum malum fuisse crediderunt, itaque, si tollantur illa,
quae mala enumerata sunt, bona illa, quae laudata sunt, sine
ulla uituperatione remanere; si autem bona ipsa tollantur,
nullam remanere naturam. ex quo iam uidet, qui potest uidere,
omnem naturam, in quantum natura est, bonum esse,
quia ex una eademque re, in qua et ego, quod laudarem, et
ille, quod uituperaret, inuenit, si tollantur ea, quae bona
sunt, natura nulla erit; si autem tollantur ea, quae displicent, [*]

incorrupta natura remanebit. tolle de aquis, ut sint caenosae
et turbidae, remanent aquae purae atque tranquillae; tolle de
aquis partium concordiam, non erunt aquae. si ergo malo illo
adempto manet natura purgatior, bono autem detracto non
manet ulla natura, hoc ibi facit naturam, quod bonum habet;
quod autem malum, non natura, sed contra naturam est. tolle
de uentis horrorem et nimium inpetum, qui tibi displicet,
potes cogitare uentos lenes atque moderatos; tolle de uentis
partium similitudinem, qua eorum corpus in unitatem continuatur
et sibi pacatur, ut corpus sit, nulla suberit natura,
quam cogites. longum est persequi cetera; sed manifestum
est eis, qui nullo studio partium iudicant, cum istae naturae
commemorantur, adiungi eis quaedam, quibus displiceant;
quae cum detrahimus, naturae meliores manent. unde intellegitur
eas, in quantum naturae sunt, bonas esse, quia cum eis
uicissim omne, quod bonum habent, detraxeris. naturae nullae
erunt. animaduertite etiam, qui recte uultis iudicare, illum
quoque principem inmanem; cui si auferatur inmanitas, adtendite
quanta laudabilia remanebunt: conpago corporis, membrorum
hinc atque inde. congruentia, formae unitas et pax
contextarum inter se partium, animae regentis et uegetantis
famulantisque et uegetati corporis ordo et dispositio. quae
omnia si auferantur, et si qua forte minus enumeraui, nulla
prorsus natura subsistet.