Contra Adimantum (7)

De eo quod scriptum est in exodo: ego sum deus
zelans, retribuens filiis tertiae et quartae generationis,
parentum peccata, qui me oderunt. huic loco
Manichaei illud de euangelio dicunt esse contrarium. quod
dominus dicit: estote benigni sicut pater uester caelestis.
qui solem suum oriri facit super bonos et malos
et illud aliud. quod item dominus ait: non solum septies
peccanti fratri dimittendum sed etiam septuagies
septies. a quibus tamen si quaeram, utrum deus non puniat
inimicos suos, sine dubio turbabuntur. ipsi enim dicunt deum
genti tenebrarum aeternum carcerem praeparare, quam dicunt .
esse inimicam deo. et parum est, sed eum etiam sua membra
simul cum ipsa gente puniturum esse non dubitant dicere.
sed cum ad capitula ueteris et noui testamenti ueniunt, ut
inperitos decipiant et ea sibi aduersa esse criminentur, fingunt
se nimis bonos. sed dicant nobis. quibus dicturus est dominus:
ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo
et angelis eius, si omnibus parcit et neminem damnat?
quare intellegendum est et illud recte dictum esse, quod deus
retribuet parentum peccata filiis, qui eum oderunt. ex eo enim,
quod addidit: qui me oderunt, intellegitur eos puniri parentum
peccatis, qui in eadem peruersitate parentum perseuerare
uoluerunt. tales enim non saeuitia, sed potius iustitia
dei et sua iniquitate puniuntur, sicut propheta dicit: sanctus
enim spiritus disciplinae effugiet fictum et auferet [*] [*]

se a cogitationibus, quae sunt sine intellectu, et corripietur
superueniente iniquitate, id est corripietur homo
superueniente sibi iniquitate sua, cum ab eo recesserit spiritus
sanctus. et alio loco: haec cogitauerunt et errauerunt;
excaecauit enim illos malitia eorum et alio loco: criniculis
peccatorum suorum unusquisque constringitur.
quibus testimoniis ueteris testamenti de nouo consentit apostolus
dicens: tradidit illos deus in concupiscentias
cordis eorum. qua concordia utriusque testamenti satis
ostenditur non esse saeuum deum, sed unumquemque in se
saeuire peccando.

Quod autem in tertiam et quartam scriptum est generationem
uindictam procedere, non aliud significari arbitror, nisi
quod ab ipso Abraham, qui pater esse incipit populi Iudaeorum,
quattuor aetates sunt cum ista, quae nunc agitur, quas
Matthaeus euangelista distinguit. una est ab Abraham usque
ad Dauid, alia a Dauid usque ad transmigrationem in Babyloniam,
tertia a transmigratione in Babyloniam usque ad domini
aduentum; inde usque ad finem quarta deputatur tamquam
senectus saeculi ceteris aetatibus longior. quas aetates pro
generationibus positas credimus, quamuis singulae pluribus
generationibus constent. et quoniam tertia incipit a transmigratione
Babyloniae, quando Iudaeorum est facta captiuitas, in
quarta uero, id est post aduentum domini nostri, gens Iudaeorum
a solo proprio penitus eradicata est: hoc datur intellegi,
quod dictum est tertiae et quartae generationis peccata parentum
redditurum deum, his utique legitime atque debite,
qui parentum peccata perseueranter tenere quam dei iustitiam
sequi maluerunt. nam non pertinere patris peccata ad filium
iuste uiuentem propheta Ezechiel apertissime ostendit. [*] [*]

Quod autem in euangelio dicitur: estote benigni quemadmodum
pater uester caelestis, qui solem suum
oriri facit super bonos et malos, non est ueteri testamento
contrarium. hoc enim facit deus, ut inuitet ad paenitentiam,
sicut dicit apostolus: ignoras, quia patientia dei
ad paenitentiam te inuitat? nec tamen ideo credendum est
non puniturum deum eos, qui, ut dicit idem apostolus,
thesaurizant sibi iram in diem irae et reuelationis
iusti iudicii dei, qui reddit unicuique secundum opera
sua namque istam dei patientiam et bonitatem etiam propheta
praedicat dicens: parcis autem omnibus. quoniam tua
sunt omnia, qui animas amas et cetera innumerabilia,
quibus intellegitur et in bonitate et in seueritate misericordiam
et iustitiam dei testamentum utrumque praedicare.

Si autem mouentur, quod dictum est: ego sum zelans,
moueantur etiam illo, quod dixit apostolus Paulus: zelo dei
uos zelo; desponsaui enim uos uni uiro uirginem
castam exhibere Christo. sancta enim scriptura uerbis
nostris loquens etiam per haec uerba demonstrat nihil digne
de deo posse dici. cur enim non etiam ista uerba dicantur
de illa maiestate, de qua quicquid dictum fuerit, indigne
dicitur, quia omnes opes linguarum omnium ineffabili sublimitate
praecedit? nam quoniam zelando solent mariti uxorum
pudicitiam custodire, potestatem et disciplinam dei, qua fornicari
animam inpune non sinit, zelum dei scripturae uocauerunt.
est autem animae fornicatio auersio a fecunditate
sapientiae et ad conceptum temporalium inlecebrarum corruptionumque
conuersio.

Illud uero quod dimittendum esse dicit fratri non solum
septies sed et septuagies septies, paenitenti utique dicit. deus [*] [*] [*] [*]

autem illis se dixit retribuere peccata, qui eum oderunt, non
qui ei per paenitentiam reconciliantur. nam et apud prophetam
dominus dicit: nolo mortem peccatoris, quantum ut
reuertatur et uiuat. ex quo facile adparet et in ea patientia,
quae inuitat ad paenitentiam, et in ea indulgentia, quae ignoscit
paenitentibus, et in ea iustitia. quae punit eos, qui corrigi
nolunt, utrumque testamentum sibi conuenire atque congruere
tamquam ab uno deo utrumque conscriptum.