De civitate dei (3.27)

CAPUT XXVII. De bello ciuili Mariano adque Syllano.

Cum uero Marius ciuili sanguine iam cruentus multis aduersarum
sibi partium peremtis uictus Urbe profugisset, uix [*]

paululum respirante ciuitate, ut uerbis Tullianis utar, \'superauit
postea Cinna cum Mario. Tum uero clarissimis uiris interfectis
lumina ciuitatis extincta sunt. Ultus est huius uictoriae
crudelitatem postea Sylla, ne dici quidem opus est quanta
deminutione ciuium et quanta calamitate rei publicae). De
hac enim uindicta, quae perniciosior fuit, quam si scelera
quae puniebantur inpunita relinquerentur, ait et Lucanus:

Excessit medicina modum nimiumque secuta est,

Qua morbi duxere manum. Periere nocentes;

Sed cum iam soli possent superesse nocentes

.

Illo bello Mariano adque Syllano exceptis his, qui foris in acie
ceciderunt, in ipsa quoque Urbe cadaueribus uici plateae fora,
theatra templa conpleta sunt, ut difficile iudicaretur, quando
uictores plus funerum ediderint, utrum prius ut uincerent, an
postea quia uicissent; cum primum uictoria Mariana, quando
de exilio se ipse restituit, exceptis passim quaqua uersum
caedibus factis caput Octauii consulis poneretur in rostris,
Caesares a Fimbria domibus trucidarentur suis, duo Crassi
pater et filius in conspectu mutuo mactarentur, Baebius et
Numitorius unco tracti sparsis uisceribus interirent, Catulus
hausto ueneno se manibus inimicorum subtraheret, Merula
flamen Dialis praecisis uenis Ioui etiam suo sanguine litaret.
In ipsius autem Marii oculis continuo feriebantur, quibus
salutantibus dexteram porrigere noluisset. [*] [*]