De civitate dei (2.6)

CAPUT VI. Deos paganorum numquam bene uiuendi sanxisse doctrinam.

Hinc est quod de uita et moribus ciuitatum adque populorum
a quibus colebantur illa numina non curarunt, ut tam
horrendis eos et detestabilibus malis non in agro et uitibus,
non in domo adque pecunia, non denique in ipso corpore,
quod menti subditur, sed in ipsa mente, in ipso rectore carnis
animo, eos inpleri ac pessimos fieri sine ulla sua terribili
prohibitione permitterent. Aut si prohibebant, hoc ostendatur
potius, hoc probetur. Nec nobis nescio quos susurros paucissimorum
auribus anhelatos et arcana uelut religione traditos
iactent, quibus uitae probitas castitasque discatur; sed demonstrentur
uel commemorentur loca talibus aliquando conuenticulis
consecrata, non ubi ludi agerentur obscenis uocibus et
motibus histrionum, nec ubi Fugalia celebrantur effusa omni
licentia turpitudinum (et uere Fugalia, sed pudoris et honestatis);
sed ubi populi audirent quid di praeciperent de cohibenda
auaritia, ambitione frangenda, luxuria refrenanda, ubi
discerent miseri, quod discendum Persius increpat dicens:

Discite, o miseri, et causas cognoscite rerum,

Quid sumus et quidnam uicturi gignimur, ordo

Quis datus aut metae qua mollis flexus et unde,

[*][*]

67

Quis modus argenti, quid fas optare, quid asper

Utile nummus habet, patriae carisque propinquis

Quantum largiri deceat, quem te Deus esse

Iussit et humana qua parte locatus es in re.

Dicatur in quibus locis haec docentium deorum solebant praecepta
recitari et a cultoribus eorum populis frequenter audiri,
sicut nos ostendimus ad hoc ecclesias institutas, quaqua uersum
religio Christiana diffunditur.