Adnotationes in Iob (7-9)

Numquid non tentatio est uita humana super
terram? hic iam apertius ostendit ex cuius significatione
superius loqueretur. tentationem uero dicit tamquam stadium
certaminis, ubi uincit homo uel uincitur. et sicut cotidiani
mercenarii uita eius? temporalem mercedem expectantis,
ut iam eorum qui iustitiae suae fructum in futurum expectant
non sit uita super terram. aut tamquam seruus metuens
dominum suum et consecutus umbram? quod significat
absconditio Adae a facie domini et tectio foliorum de quibus
umbra fit, quam relicto deo consecutus est homo. aut [*] [*]

tamquam mercenarius qui expectat mercedem operis
sui? iste a superiore hoc differt, quod superior habuit,
hic autem habere desiderat ipsa temporalia. sic et ego
expectaui menses uanos: iam ad umbram dixit uanos,
id est temporalia bona. et noctes dolorum datae sunt
mihi: in quibus et lux amittitur sapientiae et materies est
poenarum. si dormiero, dico: quando dies? et si surrexero,
rursum: quando uesper? quando cupiditatem
negotii patitur homo in otio et otii in negotio. repleor
autem doloribus a uespere usque ad mane: quo
occidit a deo. unde et ad uesperam deambulans deus eos
dimisit: quod significat uolentes, quibus nulla expectatio est
remedii nisi mane. de quo dicitur: mane astabo tibi,
id est quando post iudicium mane deus reuelabitur iustis.
unde et dominus uespere sepelitur et mane resurgit. hanc
ergo uitam tamquam lucifero potest comparare. et concrescit
corpus meum putredine uermium: uermium multitudine.
infundo glebas terrae radens saniem: expressio
cupiditatum uel curarum confessionis, in qua gaudent iniqui,
quod ad occasionem redigunt peccandi, quae alii per paenitentiam
confitentur: unde sunt canes, qui Lazari uulnera
lingebant. et uita mea exilior est quam loquela:
minus enim facio quam loquor. recordare ergo quia
spiritus est uita mea: id est in fame spiritali. et non
reuertar ad uisibilia. non me cognoscet oculus [*] [*]
uidentis: quia mutabor, ut uidentem hic diabolum accipiamus
inuidentem. oculi tui in me et non subsisto;
interficis enim in me uitam carnalem in qua fui. tamquam
nubes expurgata de caelo: aut per caelum purgata —
quomodo dicimus de ferro purgata — ut hic significauerit auxilium
sibi fuisse de caelo, ut purgaretur, aut certe ut iam non
sit nubes, sed in aerem purum extenuetur, tamquam radiis
solis expurgata, ut obscuritas carnis et sanguinis non sit in
caelo. non enim caro et sanguis regnum dei possidebunt,
cum corruptibile hoc induerit incorruptionem et
absorbebitur mors in uictoriam. si enim homo descenderit
ad inferos, ultra non ascendet: ad hoc
ergo recordare, ut non descendas. et non reuertetur amplius
in domum suam: id est ad requiem suam. propterea
itaque et ego non parcam ori meo: confitendo,
cum tempus est. utrumne mare sum ego aut draco?
non enim sicut inpios aut diabolum repulisti. quia statuisti
super me custodiam: ut non me moueam ad perturbationem,
ut sunt maris termini. quia dixi: consolabitur
me lectus meus: carnalia in quibus requiescebat. et referam
ad me ipsum consolationem in toro meo: ad
te enim debeo referre consolationem meam. exterres me
per somnia et per uisionem me obstupefacis: per
tribulationes uitae huius, quae ita somnia sunt, quomodo et
bona uitae huius somnia. absolues a spiritu meo animam
meam: propter uisibiles terrores, a quibus liberabitur [*] [*]
anima metuens uenire ad eos. et a morte ossa mea repuli:
nam ierant in mortem ossa mea, nisi his exterritus
fortior essem et patiens, quod est ossium firmitas. non enim
in sempiternum uiuam ut patienter feram: breuitate
uitae et metu mortis me correxi. unde inconuertibilis diabolus,
quia non moritur, sed damnatur. initium sapientiae
timor inde est. discede a me; uana est enim uita
mea: quia non suffero tentationes. aut quia sensu tuo
intendisti in eum? propter quod rationalis est. unde illud:
nos autem sensum domini habemus. rationis uero
munus dicit extensionem intellectus. et in requie iudicabis
eum? dignum requie. usquequo me non dimittis?
uinctum tribulationibus. neque deseris, donec deglutiam
saliuam meam? in dolore ac flagellis contineam
et absorbeam uoluptatum fluxus per tribulationes admonitus.
si ego peccaui, quid possum tibi facere? sensus hic
est: si peccaui, nihil possum tibi facere. an forte loquendo
molesti tibi sunt homines? tu ergo qui scis sensum, quare
constituisti hominem, ut loqueretur aduersus te, ut esset tibi
oneri? si autem peccatum hominis nec facto nec dicto tibi
nocet, quare non obliuisceris peccatum eius, sed purgas illud
potius, nisi quia illa quae supra dicta sunt ad bonitatem tuam
referuntur? quid est enim homo, quod exaltasti eum?
quae non intellegentes amici eius putauerunt ab eo deum
reprehendi. si enim non propterea facis mihi tentationes, ut
cohibeam fluxos motus meos, ut mihi ita consulas, quae alia
causa est, ut corripias hominem? non enim nocere tibi potest [*] [*]
quia peccat; aut sentis quasi aduersitatem loquelae eius, cum
scias sensum humanum, et utique posses quod tibi aduersarium
est non constituere. et quare non es oblitus iniquitatis
meae? si non ea causa ut mihi prodessent tentationes
istae, ut bonitatis tuae sit totum, et quod me corripis?
nunc autem in terram ibo: cum enim purges peccatum
meum, restat mihi tamen adhuc in terram ire per mortem
corporalem. mane uigilabo et ultra non ero: in hac
terra.

Verba Baldad Sauchitis. misit in manu iniquitates
eorum: in manu misit aut in uindicta aut supputatione
debitores eos, id est peccatores demonstrauit. et restituet
tibi uitam iustitiae: quae debetur iustitiae, id est
beatam. et erunt priora tua minima: in comparatione
posteriorum, quae infinita erunt. autnumquid non hi
docebunt te et referent tibi? quoniam nonnullorum
maior est auctoritas. iam et hic de Christo dicturus audita
narrat, quomodo Eliphaz narrauit reuelationem. numquid
uiret scirpus sine aqua? ita ergo et inpii arescent sine
misericordia dei. adhuc in sua radice consistit et non
metetur? si aquam non babeat. antequam bibat omnis
herba, nonne arescit? nisi bibat; non enim ante aliquando
uiruit inpius. atque araneis complebitur [*] [*]

tabernaculum eius: opera inutilia. iam uero de Iudaeis et domino
uidetur dicere. quodsi et suffulserit domum suam,
non stabit: aut scripturis sanctis aut spe promissionis
domini aut regnum ipsum. et cum coeperit, non permanebit:
sequi deum; quod Iudaeis euenit, qui secuti non
sunt incipientes. humidus enim est ante solem: carnalium
fluxu putrescentes: ante solem uero sub tribulationibus,
ut ante sub significet, sicut dicimus: ante me fac.
et de putredine eius germen eius ascendet; nisi
enim illi tam mali essent, non per passionem exaltaretur
dominus, qui de illis secundum carnem natus est. in congregationibus
lapidum dormit; maiores enim illum
crucifigent. et in medio lapillorum uiuet: humilium, de
quibus fuerunt apostoli. si deglutietur, locus mentietur
eum: si absconderit quod filius dei sit, dicetur quia non est
filius dei. opus est ergo ut ipse sese indicet; in hoc enim
loco non possunt diuina cognosci. de terra autem alterum
germinabit: uel dominus resurgendo uel alterum genus
piorum, id est christianorum. dominus enim non probabit
innocentem. an non reprobabit? uel illud: inpium non
probabit innocentem? nec ullum munus: id est sacrificia
quae habebant Iudaei. ueracium autem os inplebit
risu: confitentium. et tabernaculum inpii non permanebit:
uel ipsum templum uel regnum.

Verba Iob. uere scio quia ita est: id est quia
secundum iniquitates meas haec mihi restituit; sed non sicut [*] [*]

uos arbitramini, sed quia nemo est in conspectu eius iustus.
non respondebunt ei unum de mille: in omnibus
quippe conuincet. qui in uetustatem perducit montes
et nesciunt: id est ad infirmitatem, ut est: inueteraui
in omnibus inimicis meis. qui uertit eos in ira:
irascendo eos uertit, id est, ut aliud inueniant quam appetierant,
cum qui se exaltat, humiliabitur. qui commouet
orbem a fundamentis: per uocationem, quae facta
est, per quam commoti sunt excellentes in mundo. et
columnae eius mouebuntur; qui praecipit soli, et
non oritur: ut aut sapientia non intellegatur aut qui
scripserunt, ut est: signa librum. qui extendit caelum
solus: ecclesiam, quae proprie sedes dei est, quam extendit
per totum orbem; solus ad significandam unitatem trinitatis.
nam utique per filium in spiritu sancto omnia facta sunt. et
ambulat super mare tamquam super terram: super
terram, id est firmiter confirmans ecclesiam in saeculo uel
subiciendo sibi peccatores, in quibus non mergitur, non
cedendo tentationibus eorum. si transgressus me fuerit,
non uidebo. si altior me fuerit aut celeritate perstrinxerit
me, non eum agnoscam: opus est ergo, ut et congruat
infirmitati meae et non me deserat. si enim morti
tradiderit, quis auertet? morti enim tradit, cum uel transgreditur
uel transit, ut nesciatur. haec est mors animae, ut
deum nesciat. ipsius enim inauertibilis ira: aliorum enim [*] [*]
potest auerti a potentiore. ab ipso subdita sunt cetera
sub caelo: excepto ipso caelo, id est rationali creatura, quia
si ipsa sibi cetera subdidisset, numquam per ea quae sibi
subdiderat puniretur; quia uero deus ei illa subdidit, punitur
per ea, quando offenderit eum qui subdidit. quodsi etiam
iustus fuero, non exaudiet me: rogans eum, praesumens
de mea iustitia; comparans enim ea his quae apud se sunt
incommutabilibus et perpetuis tamquam iniustum me non exaudiet.
ergo eius mihi misericordia necessaria est. iudicium
eius rogabo: quia ego iudicare non possum me iustum esse.
unde est: sed neque me ipsum iudico; qui autem iudicat
me, dominus est. si uero inuocauero, et non exaudierit,
non credam quoniam exaudiuit uocem meam:
cum iudicium eius rogo, si non exaudierit, non credam quod
aliquando exaudierit me; occultis enim causis me audiuit,
non merito deprecationis meae. ant certe: non credam non
me exauditum nunc; aliquando enim exauditus sum. aut ita:
quia si exaudierit quod peto, credam etiam exauditum me;
nam si non credidero, quamuis fiat quod peto, tamen non exauditus
sum, ut signum exauditionis credulitas postulantis sit.
ne forte in turbine me conterat? propterea quaero iudicium
eius, ne in turbine me conterat. multas enim tribulationes
meas fecit sine causa: quorum causa me latuit;
aut certe uox confitentis est, flagellis dei confitentis non se
esse correctum et idcirco posse turbine conteri, quasi maiori
supplicio. non enim sinit me respirare: tam multae sunt
tribulationes meae. etenim quia potest, obtinet: uincit,
ut uoluntatem eius faciam, non meam. quodsi et fuero [*] [*]
iustus, os meum inpia loquetur: si me iustum putauero.
uerum tamen auferetur uita mea: quamuis nesciam si
inpie egi, tamen auferetur uita mea, ut patiar quae nolo aut
non faciam quae uolo. unum est quod dixi: magnum et
potentem disperdit ira: id est: propter hoc unum fiunt
tribulationes hominibus, ut nemo sibi magnus potensque uideatur
praesumens de uiribus suis. quia nequam homines
in magna morte erunt: non in mediocri, in qua sunt etiam
iusti, cum tribulantur et ab eis deridentur. terra tradita
est in manus inpii: aut corpus iustorum, non anima, cum
eos persequuntur, aut quando inpius dominari permittitur.
potest accipi et homo peccator in manus diaboli secundum
mortalitatem suam. faciens iudicium eius operit: aut
ipsius inpii iudicium aut iusti; in hoc enim tempore opertum
est. aut certe hoc ipso facit iudicium eius, id est: eo illum
punit, quo occultat ei prouidentiam suam, ut est: prae magnitudine
irae suae non requiret. uel eo iustum uindicat,
quo occultat persecutori eius iudicium suum, id est prouidentiam
suam, ut artius peccatorum laqueis per inpunitatem capiatur.
quodsi non est, quis ergo est? potest hoc de
domino intellegi, qui et derisus est et cuius terra, hoc est
corpus traditum est in manus Iudaeorum, et cuius iudicium
faciens occultauit maiestatem ipsius. quodsi ipse non est,
quis ergo est, qui maiora faciat, quam fecit ipse? uel sic:
quodsi non facit deus iudicium iusti uel inpii, quis potest
facere? uita autem mea leuior est cursore: tamquam [*] [*] [*] [*]
fugitiuos dicit homines a iustitia discedentes, ut ille filius
minor profectus in regionem longinquam. aut quasi aquilae
uolantis et quaerentis escam: de superioribus, in quibus
naturaliter animae rationales beatae sunt, id est operibus iustitiae,
inclinauerunt se ad terrenas uoluptates. quodsi et
locutus fuero, obliuiscor dum loquor: locutio: quemadmodum
adfectum habuit ad exteriora, sic anima dum progreditur
ad ea quae foris sunt cupiditate fruendi creatura obliuiscitur
interioiem creatorem. declinans in faciem ingemiscam:
illam enim declinationem dolores sequuntur. commoueor
omnibus membris: timor, quo incipit recurrere.
et quia sum inpius, quare non sum mortuus et laboro?
"scio" subaudis. aut dicit se laborare, quia inpietati mortuus
non est. et mundatus fuero mundis manibus: aut dei
manibus aut suis, id est: bonis operibus per regenerationem.
satis in sorde me tinxisti: in istam mortalitatem perductum.
et execratum me est uestimentum meum: inmortalitas,
qua cupimus superuestiri; sed quia non possumus in
hac corruptione, ideo dicit: execratum me est uestimentum
meum. non es enim homo sicut et ego, cui contradicam:
homini enim possem demonstrare iustitiam meam;
in tuo autem iudicio inuenior iniustus. utinam esset nobis
arbiter! uidetur blasphemare, nisi illum mediatorem dei et
hominum optare intellegatur, ut per eum alleget preces suas.
hoc modo enim ille audit inter utrumque positus et arguit [*] [*]
hominem: filio enim omne iudicium pater dedit. et qui
argueret et qui audiret inter utrumque. auertat a me
uirgam suam: transeat timor legis, ut adoptionis libertate
et caritate illi coniungar. non enim sum mecum: quia his
haereo quae foris sunt.