Arnobii adversus nationes Libri VII (7.46-7.47)

sed si deus, inquit, non erat, cur e naui postquam extulit sese
et Tiberinam ad insulam repsit, nusquam statim conparuit et
uiderier ut ante desiit? possumus enim scire, utrumne aliquod
obstaculum fuerit, cuius sese obiectu atque oppositione protexerit,
an hiatus aliquis? uos pronuntiate, uos dicite, quidnam
illud fuerit aut cuinam rerum generi debuerit applicari, si
personarum officia sunt certa certarum. uestra cum res ista
sit deque uestro numine uestraque et religione tractetur,
uestrum est potius edocere uestrumque monstrare, quid illa
res fuerit, nostras uelle quam exaudire sententias nostraque
exspectare decreta. nam nos quidem quid aliud possumus dicere,
nisi quod fuit et uisum est, quod historiae prodidere
omnes et oculorum sensibus est conprehensum ? hanc tamen
scilicet colubram ualidissimi corporis et prolixitatis inmensae
aut, si nomen hoc sordidum est, anguem dicimus, serpentem
nominitamus, aut si quod aliud nobis usus uocamen

obtulerit
aut ampliatio sermonis ecfinxerit. si enim repsit ut coluber
non pedibus se ferens neque suas subexplicans itiones sed
uentre nisus ac pectore, si ex materia formatus carnis longitudinem
porrigebatur in lubricam, caput si habuit atque caudam,
si obsita squamis terga, si macularum corium suffectionibus
uarium, si os dentibus horridum et ad infligendos instructum
morsus: quid aliud possumus quam generis eum dicere [*] [*]
fuisse terreni, quamuis fuerit inmanis et nimius, quamuis illum
ab Regulo exercitus ui caesum longitudine corporis et robore
anteierit? sed aliud nos remur et labefactamus et destruimus
ueritatem. ergo uestrum est explicare, quidnam ille fuerit uel
cuius generis, nominis et qualitatis cuius. nam deus esse qui
potuit, cum haberet ea quae diximus, quae dii habere non
debent, si cogitant dii esse et uocaminis huius eminentiam
possidere? Tiberinam postquam ad insulam repsit, nusquam
continuo apparuit: qua ex re numen fuisse monstratur. possumus
enim scire, utrumne istic aliquod rei fuerit alicuius obstaculum,
cuius sese obiectu atque oppositione protexerit, an
hiatus aliquis aut ex molibus inaequaliter aggeratis successus
quidam et fornices, in quos intulit se raptim circumscripto
tuentium uisu ? quid enim, si flumen transiliuit ? quid, si transnatauit
? quid, si siluarum densitatibus se dedit? argumentatio
flaccida est, ea re suspicari deum illum fuisse serpentem, quod
ab oculis sese properata agminis festinatione subtraxit, cum
deum non fuisse eadem rursus possit argumentatione monstrari.

sed si deus praesens anguis ille non fuit, cur post illius aduentum
pestilentiae uis fracta est

et populo salus est reddita
Romano? referimus et nos contra: si ex libris fatalibus uatumque
responsis inuitari ad urbem deus Aesculapius iussus
est, ut ab luis contagio morbisque pestilentibus tutam eam
incolumemque praestaret, et uenit non aspernatus, ut dicitis,
colubrarum in formam conuersus: cur totiens Romana ciuitas
mali huius afflicta est cladibus, totiens aliis aliisque temporibus
dilacerata, uexata est et innumeris stragibus ciuium minor
facta est millibus? cum enim deus adcitus in hoc esse dicatur, [*]
ut omnino omnes causas quibus pestilentia conflabatur auerteret,
sequebatur ut ciuitas intacta esse deberet flatuque a
noxio inmunis semper innocuaque praestari. atquin uidemus,
ut superius dictum est, saepenumero his morbis cursus eam
uitae habuisse funestos nec dispendiis leuibus esse populi fractas
debilitatasque uirtutes. ubi ergo Aesculapius fuit, ubi ille
promissus oraculis uenerabilibus ? cur templa post condita sibique
exaedificata delubra diutius aditus habere perpessus est bene
meritae ciuitatis luem, cum in id esset adcitus, ut et malis
mederetur instantibus nec sineret in futurum tale aliquid quod