De Paradiso (8-9)

pone enim, sine praeiudicio tamen adsertionis futurae, ideo
tibi hoc lignum de scientia boni et mali displicere, quia
posteaquam gustauerunt ex eo homines, intellexerunt esse se
nudos: attamen ad consummationem diuinae operationis dicam
tibi et hoc lignum in paradiso exortum et ideo a deo esse
permissum, ut possimus supereminentiam boni scire. quomodo
enim, si non esset scientia boni et mali, inter bonum et [*]
malum discretionem aliquam disceremus ? nam neque quod
malum erat malum indicaremus esse, nisi esset scientia boni
— scientia autem boni esse non posset, nisi esset et bonum
— neque rursus quod bonum erat sciremus bonum esse, nisi [*] [*]

esset scientia mali. cape exemplum de ipsa condicione humani
corporis. nempe habet et amaritudinem quandam fellis, quae
si m commune prospicias, ad salutem hominis utilis inuenitur. [*]
ergo et quod malum putamus plerumque non per omnia
malum est, sed in commune utile. nam sicut fel in parte
est corporis et tamen ad totius utilitatem corporis prodest,
ita utilitati omnium profuturam sciens deus scientiam
boni et mali in parte constituit, ut in commune prodesset.

I denique serpentem in paradiso inuenis utique non sine
dei uoluntate generatum. in serpentis autem figura diabolus
est; fuisse enim diabolum in paradiso etiam Ezechiel propheta [*]
docet, qui dicit super principem Tyri: in uoluptate inquit
paradisi factus es; principem Tyri autem in figura accipimus
diaboli. numquid et hinc accusabimus deum, quia
thensauros eius altitudinis et scientiae absconditos in Christo
et occultos conprehendere non possumus, nisi quos ipse reuelare
dignatus est? reuelauit tamen, ut sciamus etiam diaboli
malitiam ad salutem prodesse hominibus, non quod diabolus
prodesse uelit, sed quod malitiam eius etiam repugnantis [*]
conuertit nobis dominus ad salutem. denique huius malitia
lob sancti uiri fecit esse uirtutem et patientiam clariorem.
huius malitia iustitiam eius exercuit, ut certaret et uinceret
et uictoriam corona sequeretur; nemo enim nisi qui legitime
certauerit coronatur. Ioseph quoque castimonia numquam ad [*] [*]

nostri memoriam peruenisset, nisi mulier domini eius contubernalis
ignitis diaboli spiculis incitata temptasset eius [*]
affectum, nisi postremo affectasset eius interitum, quo clarior
esset castimonia uiri, qui mortem pro castitate contempserit.
uis scire consilium dei? nempe diabolo auctore neces uidentur
iustis hominibus praeparari, exerceri quoque parricidia filiorum.
attamen dominus Abraham etiam hac arte temptauit, ut immolari
sibi filium ab eodem postularet. qua temptatione Abraham
fidelis est domino conprobatus, quod a deuotionis obsequio
nec dilecti filii miseratione reuocatus est. ita ergo et lignum[*]
scientiae boni et mali in paradiso, quod erat speciosum ad
uisum et bonum ad escam specie uidebatur; non enim usu
bonum ad escam erat, quoniam esca eius uidetur hominibus
obfuisse. ergo est quod singulis noceat, in commune prosit.
ut Iudae nocuit diabolus, sed praeter illum omnes apostolos
coronauit, qui malitiae eius temptamenta uicerunt.