De Paradiso (70-71)

sed quid loquatur consideremus: Adam ubi es?
adhuc in his remedium sanitatis est qui audiunt dei uerbum.
denique Iudaei, qui sibi clauserunt aures ne audirent, hodieque
non merentur audire. deinde habent remedium qui se [*] absconderunt.
nam qui absconditur erubescit, qui erubescit conuertitur,
sicut scriptum est: confundantur et conuertantur
omnes ualde uelociter. deinde hoc ipsum quod uocat
indicium sanaturi est, quia dominus quos miseratur et uocat.
dicendo autem: ubi es? non locum quaerit qui nouit arcanum;
neque enim deus clausos oculos habebat, ut non uideret
latentem. denique ideo dixit: factus est Adam unus ex
nobis, quia aperuit oculos. et hic quidem aperuit oculos, ut [*]
culpam suam uideret, quam uitare non potuit; magis enim [*] [*]

postquam peccauimus, nescio quomodo nostra delicta cognoscimus
et tunc peccatum esse intellegimus, quod antequam
peccaremus non putabamus esse peccatum, certe non quasi
peccatum putabamus esse damnandum; nam si damnaremus,
non admitteremus. deus autem omnium uidet culpas et
omnium delicta cognoscit; super omnium animam, super omnium
occulta oculos habet. quid ergo Adam ubi ea? id est non [*]
in quo, sed in quibus es? non interrogatio ergo est, sed increpatio.
de quibus, inquit, bonis, de qua beatitudine, de qua
gratia in quam miseriam recidisti? dereliquisti uitam aeternam
et adtumulatus es morti, consepultus errori. ubi est illa tua
bene sibi conscia confidentia? timor iste culpam fatetur,
latebra praeuaricationem. ubi ergo es? hoc est non in quo
loco quaero, sed in quo statu. quo te perduxerunt peccata
tua, ut fugias deum tuum. quem ante quaerebas? fortasse[*]
moueat cur ante increpatur Adam, cum mulier ante gustauerit?
sed a praeuaricatione sexus infirmior coeperit, a uerecundia
et excusatione fortior, ut femina erroris causa fuerit, uir
pudoris.

Et dixit mulier: serpens decepit me, et manducaui.
ueniabilis culpa, quam sequitur professio delictorum. ideo non
desperata mulier, quae non reticuit deo, sed magis confessa
peccatum est, quam medicabilis secuta sententia est. bonum [*] [*]

est condemnari in peccato et flagellari in delicto, ut cum [*]
hominibus flagellemur. denique Cain quia uoluit crimen negare
indignus iudicatus est qui puniretur m peccato, sed remissus
est sine praescripto poenae, fortasse non tam maiori crimine..
parricidii — illud enim conmisit in fratrem — quam sacrilegii,
quod deo credidit mentiendum dicens: nescio:numquid
ego custos fratris mei sum? et ideo accusatori diabolo eius
accusatio reseruata est, ut cum eius angelis flagelletur, qui
cum hominibus noluit flagellari. denique de talibus dictum: [*]
non est declinatio mortis eorum, et cum hominibus
non flagellabuntur. alia ergo ratio mulieris, quae licet
culpam praeuaricationis inciderat. tamen de paradisi lignis
habebat adhuc uirtutis escam et ideo dixit peccatum suum, et
reputatum est ei ad ueniam. iustus enim accusator est
sui in principio sermonis; neque enim potest quisquam
iustificari a peccato, nisi fuerit peccatum ante confessus. unde
dominus ait: dic iniquitates tuas, ut iustificeris.