De Paradiso (34-35)

excludendam igitur se esse cognoscens
consortio uiri quem diligebat noluit defraudari. iterum accipe:
non cognitio mali malum est, sed cum actus inplet malitiam. [*]
non enim statim qui nouit malum quod malum est facit,
sed qui quod malum esse nouit operatur. incentiuum
autem ad operandum quod malum est aut iracundia aut
cupiditas esse consueuit. nec statim necesse, ut habens
scientiam mali faciat quod inprobum nouit, nisi aut iracundia
aut cupiditate uincatur. unde quod diximus incentiuum
peccandi uel ira uel cupiditas est uel plerumque formido,
licet ex formidine oriatur cupiditas, dum unusquisque [*]
uult uitare quod metuit. et ideo recte iracundiam et cupiditatem
duo reliquorum posuimus incentiua uitiorum. consideremus
igitur utrum Eua his ad uitium stimulis incitata sit.
sed neque irascebatur marito neque cupiditate uicta est; in
secundo dumtaxat errat, ut edendum uiro daret quod iam
ipsa gustauerat. primo fuerat cupiditas auctor erroris, ut ipsa
ederet, sequentisque fuit causa peccati. quod enim iam gustauerat
desiderare non poterat et gustando mali fuerat [*] scientiam
consecuta. malum igitur quod aduerterat in uirum deriuare
non debuit neque coniugem proprium praeuaricatorem
diuini facere mandati. sciens igitur prudensque peccauit,
sciens uirum in suum traxit errorem, alioquin inuenietur
falsus esse de ligno scientiae boni et mali sermo, si etiam,
posteaquam de ea arbore manducauit, scientiam mali habere [*] [*]

non potuit. quodsi uerus est sermo, cupiditatis utique causam
habere non potuit, licet plerique sic excusandum putent, [*]
quod diligens uirum ab eo timuerit separari et hanc causam
cupiditatis praetendant, quod esse uoluerit cum marito.

Iterum alia quaestio subripit, unde mors accident Adae,[*]
utrum a natura ligni eiusmodi an uero a deo. si naturae hoc
ligni adscribimus, uidetur ligni huius fructus uiuificanti insufflationi
dei praestare, siquidem quem uiuificauerat insufflatio
fructus huius ligni traxit ad mortem. aut si deum operatorem
mortis esse memoramus, dicunt quod gemina opinione
accusemus, quod aut ita inmitis, ut noluerit ignoscere, cum
posset ignoscere, aut si ignoscere non potuit, uideatur infirmus.
uideamus igitur quomodo diluendum sit. nisi fallor, [*]
quia mortis causa inoboedientia fuit, et ideo homo ipse sibi
mortis est causa, non habens deum suae mortis auctorem.
neque enim si medicus praescripserit aegrotanti quibus uideatur
cauendum atque ille ab interdictis non putauerit abstinendum,
causa ei mortis est medicus, sed utique ipse sibi reus
mortis est propriae. itaque deus quasi bonus medicus prohibuit
ne Adam nocitura gustaret.