Tacitus (4-7)

Post haec cum Tacitus, qui erat primae sententiae consularis, sententiam incertum quam vellet dicere, [*] omnis senatus adclamavit: Tacite Auguste, deus te servet, te deligimus, te principem facimus, tibi curam rei publicae orbisque mandamus, suscipe imperium ex senatus auctoritate, tui loci. tuae vitae, tuae mentis est quod mereris, princeps senatus recte Augustus creatur, primae sententiae vir recte im- [*] [*] perator creatur, ecquis melius quam gravis imperat? ecquis melius quam litteratus imperat? quod bonum faustum salutareque sit. diu privatus fuisti, scis quemadmodum debeas imperare, qui alios principes pertulisti. scis quemadmodum debeas imperare, qui de aliis principibus iudicasti. At ille : Miror, patres conscripti, vos in locum Aureliani, fortissimi imperatoris, senem velle principem facere, en membra, quae iaculari valeant, quae hastile torquere, quae clipeis intonare, quae ad exemplum docendi militis frequenter equitare. vix munia senatus implemus, vix sententias, ad quas nos locus artat, edicimus. videte diligentius quam aetatem de cubiculo atque umbra in pruinas aestusque mittatis. ac probaturos senem imperatorem milites creditis? videte ne et rei publicae non eum quem velitis principem detis, et mihi hoc solum obesse incipiat quod me unanimiter delegistis.

Post haec adclamationes senatus haec fuerunt: Et Traianus ad imperium senex venit. dixerunt decies. Et Hadrianus ad imperium senex venit. dixerunt decies. Et Antoninus ad imperium senex venit. dixerunt decies. Et tu legisti: Incanaque menta regis Romani. dixerunt decies. Ecquis melius quam senex imperat? dixerunt decies. Imperatorem te, non militem facimus. [*] dixerunt vicies. Tu iube, milites pugnent. dixerunt tricies. Habes prudentiam et bonum fratrem. dixerunt decies. Severus dixit caput imperare non pedes. dixerunt tricies. Animum tuum, non corpus eligimus. dixerunt vicies. Tacite Auguste, di te servent! Deinde omnes interrogate [*] praeterea qui post Tacitum sedebat senator consularis, Maecius Faltonius

Nicomachus, in haec verba disseruit: Semper quidem, patres conscripti, recte atque prudenter rei publicae magnificus hic ordo consuluit, neque a quoquam orbis terrae populo solidior umquam exspectata sapientia est. attamen nulla umquam neque gravior neque prudentior in hoc sacrario dicta sententia est. seniorem principem fecimus et virum qui omnibus quasi pater consulat. nihil ab hoc inmaturum, nihil praeproperum, nihil asperum formidandum est. omnia seria, cuncta gravia, et quasi ipsa res publica iubeat, auguranda sunt. scit enim qualem sibi principem semper optaverit nec potest [*] aliud nobis exhibere quam ipse desideravit et voluit. enimvero si recolere velitis vetusta illa prodigia, Nerones dico et Heliogabalos et Commodos, seu potius semper Incommodos, certe non hominum magis vitia illa quam aetatum fuerunt, di avertant principes pueros et patres patriae dici impuberes et quibus ad subscribendum magistri litterarii manus [*] [*] teneant, quos ad consulatus dandos dulcia et circuli et quaecumque voluptas puerilis invitet, quae (malum) ratio est habere imperatorem, qui famam curare non noverit, qui quid sit res publica nesciat, nutritorem timeat, respiciat ad nutricem, virgarum [*] magistralium ictibus terrorique subiaceat, faciat eos consules, duces, iudices quorum vitam, merita, aetates, familias, gesta non norit. sed quo [*] diutius, patres conscripti, protrahor? magis gratulemur quod habemus principem senem, quam illa iteremus quae plus quam lacrimanda tolerantibus exstiterunt. gratias igitur dis inmortalibus ago atque habeo, et quidem pro universa re publica, teque, Tacite Auguste, convenio, petens, obsecrans ac libere pro communi patria et [*] legibus deposcens, ne parvulos tuos, si te citius fata praevenerint, facias Romani heredes imperii, ne sic rem publicam patresque conscriptos populumque Romanum ut villulam tuam, ut colonos tuos, ut servos tuos relinquas, quare circumspice, imitare Nervas, Traianos, Hadrianos. ingens est gloria morientis principis rem publicam magis amare quam filios.

Hac oratione et Tacitus ipse vehementer est motus, et totus senatorius ordo concussus, statimque adclamatum est, Omnes, omnes. Inde itum ad Campum M artium, ubi comitiale tribunal ascendit, ibi [*] praefectus urbis Aelius Cesetti- [*] [*] [*] [*] anus sic locutus est: Vos, sanctissimi milites et sacratissimi vos Quirites, habetis principem, quem de sententia omnium exercituum senatus elegit, Tacitum dico, augustissimum virum, ut qui hactenus sententiis suis rem publicam, nunc adiuvet [*] iussis atque consultis. adclamatum est a populo, " Felicissime Tacite Auguste, di te servent, " et reliqua quae solent dici. Hoc loco tacendum non est plerosque in litteras rettulisse Tacitum absentem et in Campania positum principem nuncupatum; verum est, nec dissimulare possum, nam cum rumor emersisset illum imperatorem esse faciendum, discessit atque in Baiano duobus mensibus fuit. sed inde deductus huic senatus consulto interfuit, quasi vere privatus et qui vere recusaret