De Fato (28-30)

Nec, si omne enuntiatum aut verum aut falsum est, sequitur ilico esse causas inmutabilis, easque aeternas, quae prohibeant quicquam secus cadere, atque casurum sit; fortuitae sunt causae, quae efficiant, ut vere dicantur, quae ita dicentur:

Veniet in senatum Cato

, non inclusae in rerum natura atque mundo; et tamen tam est inmutabile venturum, cum est verum, quam venisse, nec ob eam causam fatum aut necessitas extimescenda est. Etenim erit confiteri necesse:

Si hoc enuntiatum: "Veniet in Tusculanum Hortensius" verum non est, sequitur, ut falsum sit.

Quorum isti neutrum volunt; quod fieri non potest.

Nec nos impediet illa ignava ratio, quae dicitur; appellatur enim quidam a philosophis a)rgo\s lo/gos, cui si pareamus, nihil omnino agamus in vita.

Sic enim interrogant:

Si fatum tibi est ex hoc morbo convalescere, sive tu medicum adhibueris sive non adhibueris, convalesces; item, si fatum tibi est ex hoc morbo non convalescere, sive tu medicum adhibueris sive non adhibueris, non convalesces; et alterutrum fatum est; medicum ergo adhibere nihil attinet.

Recte genus hoc interrogationis ignavum atque iners nominatum est, quod eadem ratione omnis e vita tolletur actio. Licet etiam inmutare, ut fati nomen ne adiungas et eandem tamen teneas sententiam, hoc modo:

Si ex aeternitate verum hoc fuit: "Ex isto morbo convalesces", sive adhibueris medicum sive non adhibueris, convalesces; itemque, si ex aeternitate falsum hoc fuit: "Ex isto morbo convalesces", sive adhibueris medicum

p.263

sive non adhibueris, non convalesces

; deinde cetera. Haec ratio a Chrysippo reprehenditur.

Quaedam enim sunt, inquit, in rebus simplicia, quaedam copulata; simplex est:

Morietur illo die Socrates

; huic, sive quid fecerit sive non fecerit, finitus est moriendi dies. At si ita fatum erit:

Nascetur Oedipus Laio

, non poterit dici:

sive fuerit Laius cum muliere sive non fuerit

; copulata enim res est et confatalis; sic enim appellat, quia ita fatum sit et concubiturum cum uxore Laium et ex ea Oedipum procreaturum, ut, si esset dictum:

Luctabitur Olympiis Milo

et referret aliquis:

Ergo, sive habuerit adversarium sive non habuerit, luctabitur

, erraret; est enim copulatum

luctabitur

, quia sine adversario nulla luctatio est. Omnes igitur istius generis captiones eodem modo refelluntur.

Sive tu adhibueris medicum sive non adhibueris, convalesces

captiosum; tam enim est fatale medicum adhibere quam convalescere. Haec, ut dixi, confatalia ille appellat.