Scaife ATLAS

CTS Library / De Senectute

De Senectute (46-50)

urn:cts:latinLit:phi0474.phi051.perseus-lat1:46-50
Refs {'start': {'reference': '46', 'human_reference': 'Section 46'}, 'end': {'reference': '50', 'human_reference': 'Section 50'}}
Ancestors []
Children []
prev
plain textXML
next

14
ego vero propter sermonis delectationem tempestivis quoque conviviis delector, nec cum aequalibus solum, qui pauci admodum restant, sed cum vestra etiam aetate atque vobiscum, habeoque senectuti magnam gratiam, quae mihi sermonis aviditatem auxit, potionis et cibi sustulit. quod si quem etiam ista delectant, ne omnino bellum indixisse videar voluptati, cuius est fortasse quidam naturalis modus, non intellego ne in istis quidem ipsis voluptatibus carere sensu senectutem. me vero et magisteria delectant a maioribus instituta et is sermo, qui more maiorum a summo adhibetur in poculo, et pocula, sicut in Symposio Xenophontis est, minuta atque rorantia, et refrigeratio aestate et vicissim aut sol aut ignis hibernus. quae quidem etiam in Sabinis persequi soleo conviviumque vicinorum cotidie compleo, quod ad multam noctem quam maxime possumus vario sermone producimus.

p.58

At non est voluptatum tanta quasi titillatio in senibus. credo, sed ne desideratio quidem; nihil autem est molestum quod non desideres. bene Sophocles, cum ex eo quidam iam affecto aetate quaereret, utereturne rebus veneriis,

di meliora!
inquit;
ego vero[*] istinc sicut a domino agresti ac furioso profugi.
cupidis enim rerum talium odiosum fortasse et molestum est carere, satiatis vero et expletis iucundius est carere quam frui; quamquam non caret is, qui non desiderat; ergo hoc non desiderare dico esse iucundius.

quod si istis ipsis voluptatibus bona aetas fruitur libentius, primum parvulis fruitur rebus, ut diximus, deinde eis, quibus senectus, etiam si non abunde potitur, non omnino caret. ut Turpione Ambivio magis delectatur qui in prima cavea spectat, delectatur tamen etiam qui in ultima, sic adulescentia voluptates propter intuens magis fortasse laetatur, sed delectatur etiam senectus, procul eas spectans, tantum quantum sat est.

At illa quanti sunt, animum tamquam emeritis stipendiis libidinis ambitionis, contentionum inimicitiarum, cupiditatum omnium secum esse secumque, ut dicitur, vivere! si vero habet aliquod tamquam

p.60
pabulum studi atque doctrinae, nihil est otiosa senectute iucundius. videbamus [*] in studio dimetiendi paene caeli atque terrae Gallum familiarem patris tui, Scipio. quotiens illum lux noctu aliquid describere ingressum, quotiens nox oppressit cum mane coepisset! quam delectabat eum defectiones solis et lunae multo ante nobis praedicere!

quid in levioribus studiis, sed tamen acutis? quam gaudebat Bello suo Punico Naevius, quam Truculento Plautus, quam Pseudolo! vidi etiam senem Livium, qui, cum sex annis ante quam ego natus sum fabulam docuisset Centone Tuditanoque consulibus, usque ad adulescentiam meam processit aetate.

quid de P. Licini Crassi et pontifici et civilis iuris studio loquar aut de huius P. Scipionis, qui his paucis diebus pontifex maximus factus est? atque eos omnis, quos commemoravi, his studiis flagrantis senes vidimus. M. vero Cethegum, quem recte

suadae medullam
dixit Ennius, quanto studio exerceri in dicendo videbamus etiam senem! quae sunt igitur epularum aut ludorum aut scortorum voluptates cum his voluptatibus comparandae? atque haec quidem studia doctrinae, quae quidem prudentibus et bene institutis pariter cum aetate crescunt, ut honestum illud Solonis sit, quod ait versiculo
p.62
quodam, ut ante dixi, senescere se multa in dies addiscentem, qua voluptate animi nulla certe potest esse maior.

Tokens

ego 1 w 3
vero 1 w 7
propter 1 w 14
sermonis 1 w 22
delectationem 1 w 35
tempestivis 1 w 46
quoque 1 w 52
conviviis 1 w 61
delector 1 w 69
nec 1 w 73
cum 1 w 76
aequalibus 1 w 86
solum 1 w 91
qui 1 w 95
pauci 1 w 100
admodum 1 w 107
restant 1 w 114
sed 1 w 118
cum 2 w 121
vestra 1 w 127
etiam 1 w 132
aetate 1 w 138
atque 1 w 143
vobiscum 1 w 151
habeoque 1 w 160
senectuti 1 w 169
magnam 1 w 175
gratiam 1 w 182
quae 1 w 187
mihi 1 w 191
sermonis 2 w 199
aviditatem 1 w 209
auxit 1 w 214
potionis 1 w 223
et 3 w 225
cibi 1 w 229
sustulit 1 w 237
quod 1 w 242
si 1 w 244
quem 1 w 248
etiam 2 w 253
ista 1 w 257
delectant 1 w 266
ne 4 w 269
omnino 1 w 275
bellum 1 w 281
indixisse 1 w 290
videar 1 w 296
voluptati 1 w 305
cuius 1 w 311
est 4 w 314
fortasse 1 w 322
quidam 1 w 328
naturalis 1 w 337
modus 1 w 342
non 1 w 346
intellego 1 w 355
ne 5 w 357
in 4 w 359
istis 1 w 364
quidem 1 w 370
ipsis 1 w 375
voluptatibus 1 w 387
carere 1 w 393
sensu 1 w 398
senectutem 1 w 408
me 1 w 411
vero 2 w 415
et 5 w 417
magisteria 1 w 427
delectant 2 w 436
a 35 w 437
maioribus 1 w 446
instituta 1 w 455
et 6 w 457
is 14 w 459
sermo 3 w 464
qui 4 w 468
more 1 w 472
maiorum 1 w 479
a 39 w 480
summo 1 w 485
adhibetur 1 w 494
in 6 w 496
poculo 1 w 502
et 8 w 505
pocula 1 w 511
sicut 1 w 517
in 7 w 519
Symposio 1 w 527
Xenophontis 1 w 538
est 5 w 541
minuta 1 w 548
atque 2 w 553
rorantia 1 w 561
et 9 w 564
refrigeratio 1 w 576
aestate 1 w 583
et 10 w 585
vicissim 1 w 593
aut 1 w 596
sol 2 w 599
aut 2 w 602
ignis 1 w 607
hibernus 1 w 615
quae 2 w 620
quidem 2 w 626
etiam 3 w 631
in 9 w 633
Sabinis 1 w 640
persequi 1 w 648
soleo 1 w 653
conviviumque 1 w 665
vicinorum 1 w 674
cotidie 1 w 681
compleo 1 w 688
quod 2 w 693
ad 3 w 695
multam 1 w 701
noctem 1 w 707
quam 1 w 711
maxime 1 w 717
possumus 1 w 725
vario 1 w 730
sermone 1 w 737
producimus 1 w 747
At 1 w 750
non 2 w 753
est 7 w 756
voluptatum 1 w 766
tanta 1 w 771
quasi 1 w 776
titillatio 1 w 786
in 12 w 788
senibus 1 w 795
credo 1 w 801
sed 2 w 805
ne 8 w 807
desideratio 1 w 818
quidem 3 w 824
nihil 1 w 830
autem 1 w 835
est 8 w 838
molestum 1 w 846
quod 3 w 850
non 3 w 853
desideres 1 w 862
bene 1 w 867
Sophocles 1 w 876
cum 4 w 880
ex 1 w 882
eo 4 w 884
quidam 2 w 890
iam 5 w 893
affecto 1 w 900
aetate 2 w 906
quaereret 1 w 915
utereturne 1 w 926
rebus 1 w 931
veneriis 1 w 939
di 4 w 942
meliora 1 w 949
inquit 1 w 956
ego 3 w 960
vero 3 w 964
ego 4 w 967
vero 4 w 971
PL 1 w 973
2 1 w 974
Halm 1 w 979
Bait 1 w 984
libenter 1 w 994
vero 5 w 998
L 2 w 999
1 1 w 1000
BIRS 1 w 1004
Müller 1 w 1011
istinc 1 w 1018
sicut 2 w 1023
a 75 w 1024
domino 1 w 1030
agresti 1 w 1037
ac 1 w 1039
furioso 1 w 1046
profugi 1 w 1053
cupidis 1 w 1061
enim 1 w 1065
rerum 1 w 1070
talium 1 w 1076
odiosum 1 w 1083
fortasse 2 w 1091
et 15 w 1093
molestum 2 w 1101
est 12 w 1104
carere 2 w 1110
satiatis 1 w 1119
vero 6 w 1123
et 16 w 1125
expletis 1 w 1133
iucundius 1 w 1142
est 13 w 1145
carere 3 w 1151
quam 2 w 1155
frui 1 w 1159
quamquam 1 w 1168
non 4 w 1171
caret 1 w 1176
is 24 w 1178
qui 10 w 1182
non 5 w 1185
desiderat 2 w 1194
ergo 1 w 1199
hoc 2 w 1202
non 6 w 1205
desiderare 1 w 1215
dico 1 w 1219
esse 1 w 1223
iucundius 2 w 1232
quod 4 w 1237
si 12 w 1239
istis 2 w 1244
ipsis 2 w 1249
voluptatibus 2 w 1261
bona 1 w 1265
aetas 1 w 1270
fruitur 1 w 1277
libentius 1 w 1286
primum 1 w 1293
parvulis 1 w 1301
fruitur 2 w 1308
rebus 2 w 1313
ut 11 w 1316
diximus 1 w 1323
deinde 1 w 1330
eis 1 w 1333
quibus 1 w 1340
senectus 1 w 1348
etiam 4 w 1354
si 14 w 1356
non 7 w 1359
abunde 1 w 1365
potitur 1 w 1372
non 8 w 1376
omnino 2 w 1382
caret 2 w 1387
ut 12 w 1390
Turpione 1 w 1398
Ambivio 1 w 1405
magis 2 w 1410
delectatur 1 w 1420
qui 12 w 1423
in 18 w 1425
prima 1 w 1430
cavea 1 w 1435
spectat 1 w 1442
delectatur 2 w 1453
tamen 1 w 1458
etiam 5 w 1463
qui 13 w 1466
in 19 w 1468
ultima 1 w 1474
sic 3 w 1478
adulescentia 1 w 1490
voluptates 1 w 1500
propter 2 w 1507
intuens 1 w 1514
magis 3 w 1519
fortasse 3 w 1527
laetatur 1 w 1535
sed 3 w 1539
delectatur 3 w 1549
etiam 6 w 1554
senectus 2 w 1562
procul 1 w 1569
eas 1 w 1572
spectans 1 w 1580
tantum 1 w 1587
quantum 1 w 1594
sat 2 w 1597
est 14 w 1600
At 2 w 1603
illa 2 w 1607
quanti 1 w 1613
sunt 1 w 1617
animum 1 w 1624
tamquam 1 w 1631
emeritis 1 w 1639
stipendiis 1 w 1649
libidinis 1 w 1658
ambitionis 1 w 1668
contentionum 1 w 1681
inimicitiarum 1 w 1694
cupiditatum 1 w 1706
omnium 1 w 1712
secum 1 w 1717
esse 2 w 1721
secumque 1 w 1729
ut 13 w 1732
dicitur 1 w 1739
vivere 1 w 1746
si 16 w 1749
vero 7 w 1753
habet 1 w 1758
aliquod 1 w 1765
tamquam 2 w 1772
pabulum 1 w 1779
studi 1 w 1784
atque 3 w 1789
doctrinae 1 w 1798
nihil 2 w 1804
est 15 w 1807
otiosa 1 w 1813
senectute 2 w 1822
iucundius 3 w 1831
videbamus 1 w 1841
mori 1 w 1845
before 1 w 1851
videbamus 2 w 1860
in 24 w 1862
the 1 w 1865
MSS 1 w 1868
omitted 1 w 1877
by 1 w 1879
most 1 w 1883
editors 1 w 1890
For 1 w 1894
mori 2 w 1898
Bennett 1 w 1905
conjectured 1 w 1916
exerceri 1 w 1924
cf 1 w 1927
infra 1 w 1933
50 1 w 1936
in 26 w 1939
studio 1 w 1945
dimetiendi 1 w 1955
paene 1 w 1960
caeli 1 w 1965
atque 4 w 1970
terrae 1 w 1976
Gallum 1 w 1982
familiarem 1 w 1992
patris 1 w 1998
tui 1 w 2001
Scipio 1 w 2008
quotiens 1 w 2017
illum 1 w 2022
lux 1 w 2025
noctu 1 w 2030
aliquid 1 w 2037
describere 1 w 2047
ingressum 1 w 2056
quotiens 2 w 2065
nox 1 w 2068
oppressit 1 w 2077
cum 7 w 2080
mane 1 w 2084
coepisset 1 w 2093
quam 7 w 2098
delectabat 1 w 2108
eum 1 w 2111
defectiones 1 w 2122
solis 1 w 2127
et 29 w 2129
lunae 1 w 2134
multo 1 w 2139
ante 1 w 2143
nobis 1 w 2148
praedicere 1 w 2158
quid 7 w 2163
in 28 w 2165
levioribus 1 w 2175
studiis 1 w 2182
sed 4 w 2186
tamen 2 w 2191
acutis 1 w 2197
quam 8 w 2202
gaudebat 1 w 2210
Bello 1 w 2215
suo 1 w 2218
Punico 1 w 2224
Naevius 1 w 2231
quam 9 w 2236
Truculento 1 w 2246
Plautus 1 w 2253
quam 10 w 2258
Pseudolo 1 w 2266
vidi 2 w 2271
etiam 7 w 2276
senem 1 w 2281
Livium 1 w 2287
qui 16 w 2291
cum 8 w 2295
sex 1 w 2298
annis 1 w 2303
ante 2 w 2307
quam 11 w 2311
ego 5 w 2314
natus 1 w 2319
sum 5 w 2322
fabulam 1 w 2329
docuisset 1 w 2338
Centone 1 w 2345
Tuditanoque 1 w 2356
consulibus 1 w 2366
usque 1 w 2372
ad 5 w 2374
adulescentiam 1 w 2387
meam 1 w 2391
processit 1 w 2400
aetate 3 w 2406
quid 8 w 2411
de 29 w 2413
P 5 w 2414
Licini 1 w 2421
Crassi 1 w 2427
et 33 w 2429
pontifici 1 w 2438
et 34 w 2440
civilis 1 w 2447
iuris 1 w 2452
studio 2 w 2458
loquar 1 w 2464
aut 5 w 2467
de 30 w 2469
huius 1 w 2474
P 6 w 2475
Scipionis 1 w 2485
qui 18 w 2489
his 1 w 2492
paucis 1 w 2498
diebus 1 w 2504
pontifex 1 w 2512
maximus 1 w 2519
factus 1 w 2525
est 16 w 2528
atque 5 w 2534
eos 1 w 2537
omnis 1 w 2542
quos 1 w 2547
commemoravi 1 w 2558
his 2 w 2562
studiis 2 w 2569
flagrantis 1 w 2579
senes 1 w 2584
vidimus 1 w 2591
M 3 w 2593
vero 8 w 2598
Cethegum 1 w 2606
quem 2 w 2611
recte 1 w 2616
suadae 1 w 2622
medullam 1 w 2630
dixit 1 w 2635
Ennius 1 w 2641
quanto 1 w 2648
studio 3 w 2654
exerceri 2 w 2662
in 30 w 2664
dicendo 1 w 2671
videbamus 3 w 2680
etiam 8 w 2685
senem 2 w 2690
quae 4 w 2695
sunt 2 w 2699
igitur 1 w 2705
epularum 1 w 2713
aut 6 w 2716
ludorum 1 w 2723
aut 7 w 2726
scortorum 1 w 2735
voluptates 2 w 2745
cum 9 w 2748
his 3 w 2751
voluptatibus 3 w 2763
comparandae 1 w 2774
atque 6 w 2780
haec 1 w 2784
quidem 4 w 2790
studia 1 w 2796
doctrinae 2 w 2805
quae 5 w 2810
quidem 5 w 2816
prudentibus 1 w 2827
et 37 w 2829
bene 2 w 2833
institutis 1 w 2843
pariter 1 w 2850
cum 10 w 2853
aetate 4 w 2859
crescunt 1 w 2867
ut 21 w 2870
honestum 1 w 2878
illud 1 w 2883
Solonis 1 w 2890
sit 3 w 2893
quod 6 w 2898
ait 2 w 2901
versiculo 1 w 2910
quodam 1 w 2916
ut 22 w 2919
ante 3 w 2923
dixi 4 w 2927
senescere 1 w 2937
se 33 w 2939
multa 2 w 2944
in 33 w 2946
dies 1 w 2950
addiscentem 1 w 2961
qua 23 w 2965
voluptate 3 w 2974
animi 1 w 2979
nulla 1 w 2984
certe 1 w 2989
potest 1 w 2995
esse 3 w 2999
maior 3 w 3004