Pro M. Caelio (6-10)

ut ad me revertar, ab his fontibus profluxi ad hominum famam, et meus hic forensis labor vitaeque ratio demanavit[*] ad existimationem hominum paulo latius commendatione ac iudicio meorum.

nam quod obiectum est de pudicitia quodque omnium accusatorum non criminibus sed vocibus maledictisque celebratum est, id numquam tam acerbe feret Caelius ut eum paeniteat non deformem esse natum. sunt enim ista maledicta pervolgata in[*] omnis quorum in adulescentia forma et species[*] fuit liberalis. sed aliud est male dicere, aliud accusare. accusatio crimen desiderat, rem ut definiat, hominem[*] notet, argumento probet, teste confirmet; maledictio autem nihil habet propositi praeter contumeliam; quae si petulantius iactatur[*], convicium, si facetius, urbanitas nominatur.

quam quidem partem accusationis admiratus sum et moleste tuli potissimum esse Atratino datam. neque enim decebat neque aetas illa postulabat neque, id quod animum advertere[*] poteratis, pudor patiebatur optimi adulescentis in tali illum oratione versari. vellem aliquis[*] ex vobis robustioribus hunc male dicendi locum suscepisset; aliquanto liberius et fortius et magis more nostro refutaremus istam male dicendi licentiam. tecum, Atratine, agam lenius[*], quod et pudor tuus[*] moderatur orationi meae et meum[*] erga te parentemque tuum beneficium tueri debeo[*]. illud tamen te esse admonitum volo,

primum ut[*] qualis es talem te omnes esse[*] existiment, ut quantum a rerum turpitudine abes tantum te a verborum libertate seiungas; deinde ut ea in alterum ne dicas quae, cum tibi falso responsa sint, erubescas. quis est enim cui via ista non pateat, quis est[*] qui huic aetati atque isti[*] dignitati non possit quam velit petulanter, etiam si sine ulla suspicione, at non sine[*] argumento male dicere? sed istarum partium culpa est eorum qui te agere voluerunt; laus pudoris tui, quod ea te invitum dicere videbamus, ingeni, quod ornate politeque dixisti.

verum ad istam omnem[*] orationem brevis est defensio. nam quoad aetas Caeli dare potuit isti[*] suspicioni locum, fuit primum ipsius pudore, deinde etiam patris diligentia disciplinaque munita. qui ut huic togam virilem[*] dedit — nihil dicam hoc loco de me; tantum sit quantum vos existimatis[*]; hoc dicam, hunc a patre continuo ad me esse deductum — nemo hunc Caelium in illo aetatis flore vidit nisi aut cum patre aut mecum aut in Crassi castissima domo cum artibus honestissimis erudiretur.

nam quod Catilinae familiaritas obiecta Caelio est, longe ab ista suspicione abhorrere debet. hoc enim adulescente scitis consulatum mecum petisse Catilinam. ad quem si accessit aut si a[*] me discessit umquam — quamquam multi boni adulescentes illi homini nequam atque improbo studuerunt — tum[*] existimetur Caelius Catilinae nimium familiaris fuisse. at enim postea scimus et vidimus esse hunc in illius etiam[*] amicis. quis negat[*]? sed ego illud tempus aetatis quod ipsum sua sponte infirmum, aliorum autem[*] libidine[*] infestum est, id hoc loco defendo. fuit adsiduus mecum praetore me; non noverat Catilinam; Africam tum praetor ille obtinebat. secutus est tum annus[*], causam de pecuniis repetundis Catilina dixit. mecum erat hic; illi ne advocatus quidem venit umquam. deinceps fuit annus quo ego consulatum petivi; petebat Catilina mecum. numquam ad illum accessit, a me numquam recessit.