Pro M. Caelio (31-35)

video fontem[*], video certum nomen et caput. auro opus fuit; sumpsit a Clodia, sumpsit sine teste, habuit quamdiu voluit. maximum video signum cuiusdam egregiae familiaritatis. necare [*] eandem voluit; quaesivit venenum, sollicitavit servos, potionem[*] paravit, locum constituit, clam attulit[*]. Magnum rursus odium video cum crudelissimo discidio exstitisse. res est omnis in hac causa nobis, iudices, cum Clodia, muliere non solum nobili verum[*] etiam nota; de qua ego nihil dicam nisi depellendi criminis causa.

sed intellegis pro tua praestanti prudentia, Domiti, cum hac sola rem esse nobis. quae si se aurum Caelio commodasse non dicit, si venenum ab hoc sibi paratum esse non arguit, petulanter facimus, si matrem familias secus quam matronarum sanctitas postulat nominamus. sin ista muliere remota nec crimen ullum nec opes ad oppugnandum M.[*] Caelium illis relinquuntur, quid est aliud quod nos patroni facere debeamus, nisi ut eos qui insectantur repellamus? quod quidem facerem vehementius, nisi intercederent mihi inimicitiae cum istius mulieris viro — fratrem[*] volui dicere; semper hic erro. nunc agam modice nec longius progrediar quam me mea fides et causa ipsa coget[*]: nec[*] enim muliebris umquam inimicitias mihi[*] gerendas putavi, praesertim cum ea[*] quam omnes semper[*] amicam omnium potius quam cuiusquam inimicam putaverunt.

sed tamen ex ipsa quaeram prius utrum me secum severe et graviter et prisce agere malit, an remisse et leniter et urbane. si [*] illo austero more ac modo, aliquis mihi ab inferis excitandus est ex barbatis illis, non hac barbula[*] qua ista delectatur sed illa[*] horrida quam in statuis antiquis atque imaginibus videmus, qui obiurget mulierem et qui[*] pro me loquatur ne mihi ista forte suscenseat. exsistat igitur ex hac ipsa familia aliquis ac potissimum Caecus ille; minimum enim dolorem capiet qui istam non videbit. qui profecto, si exstiterit, sic aget ac sic loquetur: 'mulier, quid tibi cum Caelio, quid cum homine adulescentulo, quid cum alieno? cur aut tam familiaris[*] fuisti ut aurum commodares[*], aut tam inimica ut venenum timeres? non patrem tuum videras, non patruum, non avum, non proavum[*], non abavum, non atavum[*] audieras consules fuisse;

non denique modo te Metelli matrimonium tenuisse sciebas, clarissimi ac fortissimi viri patriaeque amantissimi, qui simul ac pedem limine extulerat, omnis prope civis virtute, gloria, dignitate superabat? cum ex amplissimo genere in familiam clarissimam nupsisses, cur tibi Caelius tam coniunctus fuit? cognatus, adfinis, viri tui familiaris? nihil eorum[*]. quid igitur fuit nisi quaedam temeritas ac libido? nonne te, si nostrae imagines viriles non commovebant, ne[*] progenies quidem mea, Q. illa Claudia, aemulam domesticae laudis in gloria muliebri esse admonebat, non virgo illa Vestalis Claudia quae patrem complexa triumphantem ab inimico tribuno plebei de curru detrahi passa non est? cur te fraterna vitia potius quam bona paterna et avita et usque a nobis cum in viris tum etiam in feminis repetita moverunt[*]? ideone ego pacem Pyrrhi diremi ut tu amorum turpissimorum cotidie foedera ferires, ideo aquam adduxi ut ea tu inceste uterere, ideo viam munivi ut eam tu alienis viris comitata celebrares?'

sed quid ego, iudices, ita gravem personam induxi[*] ut[*] verear ne se idem Appius repente convertat et Caelium incipiat accusare illa sua gravitate censoria? sed videro hoc posterius atque ita, iudices, ut vel[*] severissimis disceptatoribus Caeli vitam me probaturum esse confidam. tu vero, mulier — iam enim ipse tecum nulla persona introducta loquor[*] — si ea quae facis, quae dicis, quae insimulas, quae moliris, quae arguis[*], probare cogitas, rationem tantae familiaritatis, tantae consuetudinis, tantae coniunctionis reddas atque exponas necesse est. accusatores quidem libidines, amores, adulteria, Baias, actas[*], convivia, comissationes, cantus, symphonias, navigia iactant, idemque significant nihil se te invita dicere. quae tu quoniam mente nescio qua effrenata atque praecipiti[*] in forum deferri iudiciumque voluisti, aut diluas oportet ac[*] falsa esse doceas aut nihil neque crimini tuo neque testimonio credendum esse fateare.