Pro M. Caelio (21-25)

neque ego id[*] dico ut invidiosum sit in eos quibus gloriosum etiam hoc esse[*] debet. funguntur officio, defendunt suos, faciunt quod viri fortissimi solent; laesi dolent, irati efferuntur, pugnant lacessiti. sed vestrae sapientiae tamen est, iudices, non, si causa iusta est viris fortibus oppugnandi Caelium, ideo vobis quoque[*] causam putare esse iustam alieno dolori potius quam vestrae fidei consulendi. iam [*] quae sit multitudo in foro, quae genera, quae studia, quae varietas hominum videtis[*]. ex hac copia quam multos esse arbitramini qui hominibus potentibus, gratiosis, disertis, cum aliquid eos velle arbitrentur, ultro se offerre soleant, operam navare, testimonium polliceri?

hoc ex genere si qui se in hoc iudicium forte proiecerint, excluditote eorum cupiditatem, iudices, sapientia vestra, ut eodem tempore et huius saluti et religioni vestrae et contra periculosas hominum potentias condicioni omnium civium providisse videamini. equidem vos abducam a testibus neque huius iudici veritatem quae mutari nullo modo potest in voluntate testium conlocari sinam quae facillime fingi[*], nullo negotio flecti ac detorqueri potest. argumentis agemus, signis luce omni clarioribus crimina refellemus; res cum re, causa cum causa, ratio cum ratione pugnabit.

itaque illam partem causae facile patior graviter et ornate a Crasso peroratam de seditionibus Neapolitanis, de Alexandrinorum pulsatione Puteolana, de bonis pallae [*]. vellem [*] dictum esset ab eodem etiam de Dione. de quo ipso tamen quid est quod exspectetis? quod is qui fecit aut non timet aut etiam fatetur; est enim rex; qui autem dictus est adiutor fuisse et conscius, Asicius, iudicio est liberatus. quod igitur est eius modi crimen ut qui commisit non neget, qui negavit absolutus sit, id hic pertimescat qui non modo a facti[*] verum etiam a conscientiae suspicione afuit? et, si Asicio causa[*] plus profuit quam nocuit invidia, huic oberit maledictum tuum[*] qui istius facti non modo suspicione sed ne infamia quidem est aspersus?

at praevaricatione est[*] Asicius liberatus. perfacile est isti loco respondere, mihi praesertim a quo illa causa defensa est. sed Caelius optimam causam Asici esse arbitratur; cuicuimodi[*] autem sit, a sua putat esse[*] seiunctam. neque solum Caelius sed etiam adulescentes humanissimi et doctissimi, rectissimis studiis atque optimis artibus praediti, Titus Gaiusque Coponii qui ex omnibus maxime Dionis mortem doluerunt[*], qui cum doctrinae studio[*] atque humanitatis tum etiam hospitio Dionis tenebantur. habitabat apud Titum[*], ut audistis, Dio[*], erat[*] ei cognitus Alexandriae. quid aut hic aut summo splendore praeditus frater eius de Caelio existimet ex ipsis, si producti erunt, audietis.

ergo haec removeantur[*], ut aliquando, in quibus causa nititur, ad ea veniamus.

animadverti enim, iudices, audiri a vobis meum familiarem, Herennium, perattente. in quo etsi magna ex parte ingenio eius et dicendi genere quodam tenebamini, tamen non numquam verebar ne illa subtiliter ad[*] criminandum inducta oratio ad animos vestros sensim ac leniter accederet[*]. dixit enim multa de luxurie, multa de libidine, multa de vitiis iuventutis, multa de moribus et, qui[*] in reliqua vita mitis esset et in hac suavitate humanitatis qua prope iam delectantur omnes versari periucunde soleret, fuit in hac causa pertristis quidam[*] patruus, censor, magister; obiurgavit Caelium, sicut neminem umquam parens; multa de incontinentia intemperantiaque disseruit. quid quaeritis, iudices? ignoscebam vobis attente audientibus, propterea quod egomet tam triste illud, tam[*] asperum genus orationis horrebam.