Pro P. Sulla (21-25)

hic ait se ille, iudices, regnum meum ferre non posse. quod tandem, Torquate, regnum? consulatus, credo, mei; in quo ego imperavi nihil et[*] contra patribus conscriptis et bonis omnibus parui; quo in magistratu non institutum est videlicet a me[*] regnum, sed repressum[*]. an tum[*] in tanto imperio, tanta[*] potestate non dicis me[*] fuisse regem, nunc privatum regnare dicis[*]? quo tandem nomine? 'quod, in quos testimonia dixisti,' inquit, 'damnati sunt; quem defendis, sperat se absolutum iri.' hic tibi ego de testimoniis meis hoc respondeo[*], si falsum dixerim, te in eosdem[*] dixisse; sin verum, non esse hoc regnare, cum verum iuratus[*] dicas, probare. de huius spe tantum dico, nullas a me opes P. Sullam, nullam[*] potentiam, nihil denique praeter[*] fidem defensionis exspectare.

'Nisi tu,' inquit, 'causam recepisses, numquam mihi restitisset, sed indicta causa profugisset.' si iam hoc tibi[*] concedam, Q. Hortensium, tanta gravitate[*] hominem, si hos talis viros non suo stare iudicio, sed meo; si hoc tibi dem[*] quod credi non potest, nisi ego huic adessem, hos adfuturos non fuisse, uter tandem rex est, isne cui innocentes homines non resistunt, an is qui calamitosos non deserit? at hic etiam, id quod tibi necesse minime[*] fuit, facetus esse voluisti, cum Tarquinium et Numam et me tertium peregrinum regem esse dixisti. Mitto iam de rege quaerere; illud quaero peregrinum cur me esse dixeris. nam si ita sum, non tam est admirandum regem esse me[*], quoniam[*], ut tu ais[*], duo iam[*] peregrini reges Romae fuerunt, quam consulem Romae fuisse peregrinum. 'hoc dico,' inquit, 'te esse[*] ex municipio.'

fateor et addo etiam:ex eo[*] municipio unde iterum iam salus huic urbi imperioque missa est. sed scire ex te pervelim quam ob rem qui ex municipiis veniant peregrini tibi esse videantur. nemo [*] istuc M. illi[*] Catoni seni, cum plurimos haberet inimicos, nemo Ti. Coruncanio[*], nemo M'. Curio[*], nemo huic ipsi nostro C. Mario, cum ei multi inviderent, obiecit umquam. equidem vehementer laetor eum esse me in quem tu, cum cuperes, nullam contumeliam iacere potueris quae non ad maximam partem civium conveniret[*].

ac[*] si tibi nos peregrini videmur, quorum iam et[*] nomen et honos inveteravit et urbi huic[*] et hominum famae ac sermonibus, quam tibi illos competitores tuos peregrinos videri necesse erit qui iam ex tota Italia delecti tecum de honore ac de[*] omni dignitate contendent[*]! quorum cave tu[*] quemquam peregrinum appelles, ne peregrinorum suffragiis obruare. qui si[*] attulerint nervos et industriam, mihi crede, excutient tibi istam verborum iactationem et te ex somno saepe excitabunt nec patientur se abs te, nisi virtute vincentur, honore superari.

ac[*] si, iudices, ceteris[*] patriciis me et vos peregrinos videri oporteret, a Torquato tamen hoc vitium[*] sileretur; est enim ipse a[*] materno genere municipalis, honestissimi ac nobilissimi generis, sed tamen Asculani. aut igitur doceat Picentis solos non esse[*] peregrinos aut gaudeat suo generi me meum non anteponere[*]. qua re neque tu me peregrinum posthac dixeris, ne gravius refutere, neque regem, ne derideare. Nisi forte regium tibi videtur ita vivere ut non modo homini nemini sed ne cupiditati quidem ulli servias, contemnere omnis libidines, non auri, non argenti, non ceterarum rerum indigere, in senatu sentire libere, populi utilitati magis[*] consulere quam voluntati, nemini cedere, multis obsistere. si hoc putas esse regium[*], regem me esse[*] confiteor; sin te potentia mea, si dominatio, si denique aliquod dictum adrogans aut superbum movet, quin tu id potius profers quam verbi invidiam contumeliamque maledicti?