Pro L. Murena (16-20)

tua vero nobilitas, Ser. Sulpici, tametsi summa est, tamen hominibus litteratis et historicis est notior, populo vero et suffragatoribus obscurior. pater enim fuit equestri loco, avus nulla inlustri laude celebratus. itaque non ex sermone hominum recenti sed ex annalium vetustate eruenda memoria est nobilitatis tuae. qua re ego te semper in nostrum numerum adgregare soleo, quod virtute industriaque perfecisti ut, cum equitis Romani esses filius, summa tamen amplitudine dignus putarere. nec mihi umquam minus in Q.(Quinto) Pompeio, novo homine et fortissimo viro, virtutis esse visum est quam in homine nobilissimo, M.(Marco) Aemilio. etenim eiusdem animi atque ingeni est posteris suis, quod Pompeius fecit, amplitudinem nominis quam non acceperit tradere et, ut Scaurus, memoriam prope intermortuam generis sua[*] virtute renovare.

quamquam ego iam putabam, iudices, multis viris fortibus ne ignobilitas generis obiceretur meo labore esse perfectum, qui non modo Curiis, Catonibus, Pompeiis, antiquis illis fortissimis viris, novis hominibus[*], sed his recentibus, Mariis et Didiis et Caeliis, commemorandis id agebam[*]. cum vero ego tanto intervallo claustra ista nobilitatis refregissem, ut aditus ad consulatum posthac, sicut apud maiores nostros fuit, non magis nobilitati quam virtuti pateret, non arbitrabar, cum ex familia vetere et inlustri consul designatus ab equitis Romani filio consule defenderetur, de generis novitate accusatores esse dicturos. etenim mihi ipsi accidit ut cum duobus patriciis, altero improbissimo atque audacissimo[*], altero modestissimo atque optimo viro, peterem; superavi tamen dignitate Catilinam, gratia Galbam. quod si id crimen[*] homini novo esse deberet, profecto mihi neque inimici neque invidi defuissent.

omittamus igitur de genere dicere cuius est magna in utroque dignitas; videamus cetera.

reliqui temporis spatium[*] in contentionem vocatur. ab utroque dissimillima ratione tractatum est.

quid Murena interea? fortissimo et sapientissimo viro, summo imperatori legatus, L.(Lucio) Lucullo, fuit; qua in legatione duxit exercitum, signa contulit, manum conseruit, magnas copias hostium fudit[*], urbis partim vi, partim obsidione cepit, Asiam istam refertam[*] et eandem delicatam sic obiit[*] ut in ea neque avaritiae neque luxuriae vestigium reliquerit, maximo in bello sic est versatus ut hic multas res et magnas sine imperatore gesserit, nullam sine hoc imperator. atque haec quamquam praesente L.(Lucio) Lucullo loquor[*], tamen ne ab ipso propter periculum nostrum concessam videamur habere licentiam fingendi, publicis litteris testata sunt omnia, quibus L.(Lucius) Lucullus tantum laudis[*] impertiit[*] quantum neque ambitiosus imperator neque invidus tribuere alteri in communicanda gloria debuit.