Pro A. Cluentio (136-140)

si qui sunt quorum opera factum sit ut iudicium publicum corrumperetur.

sed quaero a vobis num istam legem ex isto senatus consulto L.(Lucius) Lucullus consul, homo sapientissimus, tulerit, num anno post M.(Marcus) Lucullus et C.(Gaius) Cassius, in quos tum consules designatos idem illud senatus decreverat[*]. non tulerunt; et quod tu habiti pecunia factum esse arguis neque id ulla tenuissima suspicione confirmas, factum est primum illorum aequitate et sapientia consulum, ut, quod senatus decreverat ad illud invidiae praesens incendium restinguendum, id postea[*] referendum[*] ad populum non arbitrarentur. ipse deinde populus Romanus qui L.(Lucii) Quincti[*] fictis querimoniis antea[*] concitatus rem illam et rogationem flagitarat, idem C.(Gaii) Iuni fili, pueri parvoli, lacrimis commotus maximo clamore et concursu totam quaestionem illam et legem[*] repudiavit.

ex quo intellegi potuit, id quod saepe dictum est, ut mare quod sua natura[*] tranquillum sit ventorum vi agitari atque turbari, sic[*] populum Romanum sua sponte esse placatum, hominum seditiosorum vocibus ut violentissimis tempestatibus concitari.

ego vero si quid eius modi dixi, neque cognitum commemoravi neque pro testimonio dixi, et illa oratio potius temporis mei quam iudici et auctoritatis fuit. cum enim accusarem et mihi initio proposuissem ut animos et populi Romani et iudicum commoverem, cumque omnis offensiones iudiciorum non ex mea opinione sed ex hominum rumore proferrem, istam rem quae tam populariter esset agitata praeterire non potui. sed errat vehementer, si quis in orationibus nostris quas in iudiciis habuimus auctoritates nostras consignatas se habere arbitratur. omnes enim illae[*] causarum ac temporum[*] sunt, non hominum ipsorum aut[*] patronorum. nam si causae ipsae pro se loqui possent, nemo adhiberet oratorem. nunc adhibemur ut ea dicamus, non quae auctoritate nostra[*] constituantur sed quae ex re ipsa causaque ducantur[*].

hominem ingeniosum, M.(Marcum) Antonium, aiunt solitum esse dicere 'idcirco se nullam umquam[*] orationem scripsisse ut, si quid aliquando non opus esset ab se esse dictum, posset negare[*] dixisse'; proinde quasi, si[*] quid a nobis dictum aut actum sit, id nisi litteris mandarimus[*], hominum memoria non comprehendatur. ego vero in isto[*] genere libentius cum multorum tum hominis eloquentissimi et sapientissimi, L.(Lucii) Crassi, auctoritatem sequor qui, cum Cn.(Gnaeum) Plancum[*] defenderet accusante M.(Marco) Bruto, homine in dicendo vehementi et callido, cum Brutus duobus recitatoribus constitutis ex duabus eius[*] orationibus capita alterna inter se contraria recitanda curasset, quod in dissuasione rogationis eius quae contra coloniam Narbonensem ferebatur quantum potest de auctoritate senatus detrahit, in suasione legis Serviliae summis ornat senatum laudibus, et multa in equites Romanos cum ex ea oratione asperius dicta recitasset quo animi illorum iudicum in Crassum incenderentur, aliquantum esse commotus dicitur.