Pro A. Cluentio (106-110)

Vter igitur facilius suae sententiae rationem redderet, isne qui se et sibi et rei iudicatae constitisse dicit, an ille qui se in principem malefici lenem, in adiutores eius et conscios vehementissimum esse respondit[*]? quorum ego de sententia non debeo disputare; neque enim dubito quin ei[*] tales viri suspicione aliqua perculsi repentina de statu suo declinarint[*]. qua re eorum qui absolverunt misericordiam non reprendo, eorum qui in iudicando superiora iudicia secuti sunt sua sponte, non Staieni fraude, constantiam comprobo, eorum vero qui sibi non liquere dixerunt sapientiam laudo, qui absolvere eum quem nocentissimum cognorant et quem ipsi bis iam[*] antea condemnarant nullo modo poterant, condemnare, cum tanta consili infamia et tam atrocis rei suspicio esset iniecta, paulo posterius patefacta re maluerunt.

ac ne ex facto solum sapientes illos iudicetis, sed etiam ex hominibus[*] ipsis quod hi[*] fecerunt[*] rectissime ac sapientissime factum probetis, quis P.(Publio) Octavio Balbo ingenio prudentior, iure peritior, fide, religione, officio diligentior aut sanctior commemorari potest? non absolvit. quis Q.(Quinto)[*] Considio constantior, quis iudiciorum atque eius dignitatis quae in iudiciis publicis versari debet peritior, quis virtute, consilio, auctoritate praestantior? ne is quidem absolvit. longum est de singulorum virtute ita[*] dicere, quaeque[*] iam cognita sunt ab omnibus verborum ornamenta non quaerunt. qualis vir M.(Marcus) Iuventius Pedo fuit ex vetere illa iudiciorum[*] disciplina, qualis L.(Lucius) Caulius mergus, M.(Marcus) Basilus[*], C.(Gaius) Caudinus! qui omnes in iudiciis publicis iam tum florente re publica floruerunt. ex eodem numero L.(Lucius) Cassius, Cn.(Gnaeus) Heius[*] pari et integritate et prudentia; quorum nullius sententia est Oppianicus absolutus. atque in[*] his omnibus natu minimus, ingenio et diligentia et religione par eis quos antea commemoravi, P.(Publius) Saturius, in eadem sententia fuit.

O innocentiam Oppianici singularem! quo in reo qui absolvit ambitiosus, qui distulit cautus, qui condemnavit constans existimatur.

iam insolentiam noratis hominis, noratis animos eius ac spiritus tribunicios. quod erat odium, di immortales! quae superbia, quanta ignoratio[*] sui, quam gravis atque intolerabilis adrogantia! qui illud iam[*] ipsum acerbe tulerit, ex quo illa nata sunt omnia, non sibi ac defensioni suae condonatum[*] esse Oppianicum; proinde quasi non satis signi esse debuerit ab omnibus eum fuisse desertum qui se ad patronum illum contulisset. erat enim Romae summa copia patronorum, hominum eloquentissimorum atque amplissimorum, quorum certe aliquis defendisset equitem Romanum in municipio suo nobilem, si honeste putasset eius modi causam posse defendi.

nam Quinctius quidem quam causam umquam antea dixerat, cum annos ad quinquaginta natus esset? quis eum umquam non modo in patroni sed in lautioris[*] advocati loco viderat? qui quod rostra iam diu vacua locumque illum post adventum L.(Lucii) Sullae a tribunicia voce desertum oppresserat multitudinemque desuefactam iam[*] a contionibus ad veteris consuetudinis similitudinem revocarat[*], idcirco cuidam hominum generi paulisper iucundior fuit. atque idem quanto in odio postea fuit illis ipsis[*] per quos in altiorem locum ascenderat!