De Carnis Resurrectione (41-45)

Eandem adhuc sententiam exequitur remunerationes
uexationibus praeferens: scimus enim, inquit, quoniam
etsi terrena domus nostri tabernaculi dissoluatur,
habemus domum non manu factam aeternam in
caelis, id est: pro hoc, quod dissoluetur caro nostra per
passiones, domicilium consecuturi sumus in caelis. meminerat
euangelicae definitionis: beati, qui persecutionem patiuntur
propteriustitiam, quia illorum est regnum caelorum
m. non tamen carnis restitutionem negauit, si.. compensationem
mercedis opposuit, cum ipsi compensatio debeatur,
cui dissolutio reputatur, scilicet carni. sed quia domum dixerat
carnem, eleganter uoluit et in mercedis comparatione
uocabulo domus uti, ipsi domui, quae dissoluetur per passio-nem,
meliorem domum repromittens per resurrectionem. nam
et dominus multas mansiones quasi domus apud patrem repromittit.
quamquam et de domicilio mundi potest intellegi,
quo dissoluto aeterna sedes repromittatur in caelis, quia et
quae sequuntur ad carnem manifeste pertinentia ostendunt
priora non ad carnem pertinere. diuisionem enim facit apostolus,
cum subicit: nam et in hoc gemimus domicilium
nostrum, quod de caelo est superindui desiderantes;
siquidem exuti non nudi inueniemur, id est: ante
uolumus superinduere uirtutem caelestem aeternitatis quam
carne exuamur. huius enim gratiae priuilegium illos manet, [*] [*]

qui ab aduentu domini deprehendentur in carne et propter
duritias temporum antichristi merebuntur compendio mortis per
demutationem expunctae concurrere cum resurgentibus, sicut
Thesalonicensibus scribit: hoc enim dicimus uobis
sermone domini, quod nos qui uiuimus, qui remanemus
in aduentum domini, non praeueniemus eos,
qui dormierunt, quoniam ipse dominus in iussu
et uoce tubae dei descendet de caelo, et mortui
in Christo resurgent primi; dehinc nos cum ipsis
simul rapiemur in nubibus obuiam Christo et
ita semper cum domino erimus.

Horum demutationem ad (omnes in prima ad) Corinthios
reddit dicens: non omnes quidem resurgemus, omnes
autem demutabimur, in atomo, in momentaneo motu
oculi. in nouissima tuba. [sed illi scilicet soli, qui inuenientur
in carne: et mortui, inquit, resurgent, nos demutabimur.]
hac ergo prius positione perspecta reliqua reuocabis
ad superiorem sensum. nam cum adicit: oportet
etenim corruptiuum istud induere incorruptelam et
mortale istud induere inmortalitatem, hoc erit illud
domicilium de caelo, quod gementes in hac carne superinduere
desideramus, utique super carnem in qua deprehendemur,
quia \'grauari nos\' ait, \'qui simus in tabernaculo, quod nolimus [*] [*]

exui sed potius superindui, uti deuoretur mortale a uita\\
scilicet dum demutatur superinduendo quod est de caelis.
quis enim non desiderabit, dum in carne est, superinduere
inmortalitatem et continuare uitam lucrifacta morte per uicariam
demutationem, ne inferos experiatur usque nouissimum
quadrantem exacturos? ceterum demutationem etiam post
resurrectionem consecuturus est inferos iam expertus. abhinc
enim definimus carnem omnimodo quidem [resurrecturam
atque] illa ex demutatione superuentura habitum angelicum
suscepturam. aut si in his solis, qui inuenientur in carne,
demutari eam oportebit, ut deuoretur mortale a uita, id est
caro ab illo superindumento caelesti aeterno: ergo qui mortui
deprehendentur uitam non consequentur, priuati iam materia
et, ut ita dixerim, esca uitae, id est carne, aut necesse est
recipiant eam et illi, ut et in ipsis mortale deuorari possit
a uita, si uitam sunt consecuturi. sed in mortuis, inquis,
iam deuoratum erit mortale istud. non utique in omnibus.
quantos enim licebit uel pridianos inueniri, tam recentia
cadauera. ut nihil in illis deuoratum uideri possit? utique
enim deuoratum non aliud existimas quam interceptum, quam
abolitum, quam omni sensui ereptum, quod comparere omni
genere cessauerit. nec gigantum autem antiquissima cadauera
deuorata constabit, quorum crates adhuc uiuunt. diximus iam
de isto alibi. sed et proxime in ista ciuitate cum odei fundamenta
tot ueterum sepulturarum sacrilega conlocarentur, quingentorum
fere annorum ossa adhuc succida et capillos olentes
populus exhorruit. constat non tantum ossa durare uerum et [*] [*]
dentes incorruptos perennare, quae ut semina retinentur fruticaturi
corporis in resurrectione. postremo etsi tunc deuoratum
inuenietur mortale in omnibus mortuis, certe a morte, certe ab
aeuo, certe per aetatem, numquid a uita, numquid a superindumento,
numquid ab inmortalitatis ingestu? porro qui ab his ait
deuoratuiri mortale, ab aliis negauit. et utique hoc a diuinis
uiribus, non a naturalibus legibus perfici praestarique
conueniet. ergo cum a uita habeat deuorari quod mortale
est, id exhiberi omnifariam necesse est, ut deuoretur, et
deuorari, ut demutetur. si ignem dicas accendi oportere, non
potes id, per quod accenditur, alibi necessarium adfirmare
alibi non. sic et cum infulcit: siquidem exuti non inueniemur
nudi, de eis scilicet, qui non in uita nec in carne
deprehendentur a die domini, non alias negauit nudos quos
praedixit exutos, nisi quia et reuestitos uoluit intellegi eadem
substantia, qua fuerant spoliati. ut nudi enim inuenientur
carne deposita uel ex parte discissa siue detrita, - et hoc
enim nuditas potest dici — dehinc recipient eam, ut redinduti
carnem fieri possint etiam superinduti inmortalitatem.
superindui enim nisi uestito iam conuenire non poterit.

Proinde cum dicit: itaque confisi semper et scientes
quod, cum inmoremur in corpore, peregrinemur a
domino, per fidem enim incedimus, non per speciem,
manifestum est hoc quoque non pertinere ad offuscationem
carnis quasi separantis nos a domino. et hic enim exhortatio
fastidiendae uitae huius obuertitur, siquidem peregrinamur a
domino quamdiu uiuimus, per fidem incedentes, non per [*] [*]

speciem, id est spe, non re. et ideo subiungit: fidentes autem
et bonum ducentes magis peregrinari a corpore et inmorari
ad dominum, scilicet ut per speciem magis incedamus
quam per fidem, per rem potius quam per spem. uides quam
et hic corporum contemptum ad martyriorum praestantiam
referat. nemo enim peregrinatus a corpore statim inmoratur
penes dominum, nisi ex martyrii praerogatiua, paradiso scilicet.
non inferis, deuersurus. defecerant autem apostolo uerba ad
significandum de corpore excessum? an ratione etiam noue
loquitur? temporalem enim absentiam a corpore uolens significare
peregrinari nos ab eo dixit, quoniam qui peregrinabitur
etiam reuertetur in domicilium. exinde etiam ad omnes: gestimus,
inquit, siue peregrinantes siue inmorantes placibiles
deo esse: omnes enim manifestari nos oportet
pro tribunali Christi Iesu. si omnes, et totos; si totos, et
interiores et exteriores, id est tam animas quam et corpora:
uti unusquisque, inquit, reportet quae per corpus secundum
quae gessit, bonum siue malum. hoc iam quomodo
legas quaero. quasi turbate enim per hyperbaton struxit.
utrumne quae per corpus \'reportanda erunt\' an [quae per
corpus] \'gesta sunt\'? sed et si [quae per corpus] reportanda
sunt, corporalis indubitate resurrectio est. et si [quae per
corpus] gesta sunt, per corpus utique pensanda sunt, per
quod et gesta sunt. ita et totus hic a capite tractatus apostoli
tali clausula detextus, qua carnis resurrectio ostenditur, secundum
haec erit intellegendus, quae cum clausula consonant. [*] [*]

Si enim adhuc ad superiora respectes. unde mentio
hominis exterioris et interioris inducta est, nonne et dignitatem
et spem carnis integram inuenies? cum enim de lumine.
quod inluxerit deus in cordibus nostris ad inluminationem
agnitionis gloriae suae in persona Christi, dicit habere nos
thesaurum istum in testaceis uasis, scilicet in carne:
utrumne, quia testacea est secundum originem in limo, destruetur
an. quia diuini thesauri conditorium est. extolletur? atquin
si lumen ipsum illud uerum, quod est in persona Christi,
uitam in se continet eaque uita cum lumine committitur in
carnem, peritura est in quam uita committitur? plane sit. periturus
(est et ipse thesaurus ? perituris enim peritura creduntur,
sicut ueteribus utribus nouum uinum. cum item subicit:
semper mortificationem Christi Iesu circumferentes
in corpore nostro, qualis ista res est, quae post dei templum
iam et sepulcrum Christi potest dici? cur autem mortificationem
domini circumferimus in corpore? ut et uita, inquit,
manifestetur. ubi? in corpore. in quo? in mortali. ergo
in carne, plane mortali secundum culpam, sed et uitali secundum
gratiam; uide quantam, ut in illa uita Christi manifestetur.
in re ergo aliena salutis. in substantia perpetuae dissolutionis
manifestabitur uita Christi aeterna iugis incorrupta. iam et
dei uita? aut cuius temporis uita domini manifestabitur in
corpore nostro? illa quidem. quam uixit usque in passionem,
non modo apud Iudaeos in manifesto fuit uerum etiam
omnibus nunc gentibus prodita est. adeo eam significat,
quae portas adamantinas mortis et aeneas seras inferorum [*] [*]

infregit, quae exinde iam nostra est. denique manifestabitur in
corpore. quando? post mortem. quomodo? dum resurgimus
in corpore, sicut et Christus. ne enim quis argumentetur
nunc habere manifestari uitam Iesu in corpore nostro per disciplinam
sanctitatis et patientiae et iustitiae et sapientiae, quibus
domini uita floruerit, prouidentissima apostoli intentio ingerit:
si enim nos. qui uiuimus, in mortem tradimur propter
Iesum, et uita eius manifestetur in corpore nostro
mortali. adeo defunctis nobis hoc ait futurum in corpore nostro.
quodsi tunc, quomodo nisi resuscitato. eo? proinde et in
clausula: scientes, ait, quod qui suscitauit Iesum et
nos suscitabit cum ipso, quia iam resurrexerit a mortuis,
nisi quia cum ipso sicut ipsum sapit; si uero sicut ipsum,
non utique sine carne.

Sed et rursus alia caecitate in duos homines impingunt.
in ueterem et in nouum, monente apostolo deponere nos ueterem
hominem, qui corrumpitur per concupiscentiam seductionis,
renouari autem spiritu sensus et induere nouum hominem,
qui secundum deum conditus est in iustitia et religione ueritatis\',
ut et hic ad duas substantias distinguendo, uetustatem
ad carnem, nouitatem ad animam, corruptionem perpetuam
ueteri defendant, id est carni. porro si secundum substantias,
nec anima (ideo) nouus homo, quia posterior, nec caro ideo
uetus, quia prior. quantulum enim temporis inter manum dei
et adflatum? ausim dicere: etiam si multo prior anima caro,
eo ipso, quod anima impleri se expectauit, priorem eam
fecit. omnis enim consummatio atque perfectio, etsi ordine
postumat, effectu anticipat. magis illud prius est, sine quo [*] [*]

priora non possunt. si caro uetus homo, quando istud? a
primordio? atquin Adam nouus totus, et ex nouo uetus nemo.
nam et exinde a benedictione geniturae caro atque anima simul
fiunt sine calculo temporis, ut quae simul in utero etiam
seminantur, quod docuimus in commentario animae. contemporant
fetu, coaetant natu. duo isti homines, sane ex substantia
duplici, non tamen et aetate, sic unum eduntur, dum
prior neuter. rectius est totos nos aut ueteres aut nouos esse;
qua enim (unum et) alterum possimus esse, nescimus. sed
apostolus ueterem hominem manifeste notat. expone enim,
inquit, secundum pristinam conuersationem ueterem
hominem, non secundum alicuius substantiae senium. neque
enim carnem praecipit deponamus sed quae et alibi carnalia
ostendit, opera, non corpora accusans, de quibus et hic subicit:
deponentes mendacium loquimini ueritatem unusquisque
ad proximum suum, quoniam membra alterutrum
sumus. irascimini autem et nolite delinquere.
sol non occidat super iracundiam uestram. neque
dederitis diabolo locum. qui furabatur, iam non furetur,
immo potius laboret operando manibus, uti habeat
impertire indigenti. omnis sermo turpis non procedat
ex ore uestro, sed qui sit optimus ad aedificationem
fidei, ut gratiam audientibus praestet. et nolite contristare
spiritum dei sanctum, in quo signati estis in
redemptionis die. omnis amaritudo et ira et clamor et
blasphemia auferatur a uobis cum omni malitia. estote
autem in alterutrum benigni misericordes donantes [*] [*]
inuicem, sicut et deus uobis donauit in Christo. igitur
qui carnem ueterem hominem existimant, cur non mortem
sibi properant, ut uetere homine deposito praeceptis apostoli
occurrant? nos enim, qui totam fidem in carne administrandam
credimus, immo et per carnem, cuius est et os ad proferendum
optimum quemque sermonem et lingua ad non blasphemandum
et cor ad non indignandum et manus ad operandum
et largiendum, tam uetustatem hominis quam nouitatem ad
moralem, non ad substantialem. differentiam pertinere defendimus.
atque ita pariter agnoscimus hominem, qui secundum
pristinam conuersationem uetus fuerit, eundem et corrumpi
ita dictum secundum concupiscentiam seductionis, quemadmodum
et ueterem secundum pristinam conuersationem, non
secundum carnem per interitum perpetuum. ceterum carne
tam saluum quam eundem, utpote uitiosam disciplinam, non
corpulentiam, exutum.