De Carnis Resurrectione (40-42)

Nihil autem mirum, si et ex ipsius instrumento captantur
argumenta, cum oporteat haereses esse; quae esse non
possent, si non et perperam scripturae intellegi possent. nactae
denique haereses duos homines ab apostolo editos, interiorem, [*] [*]

id est animam, et exteriorem, id est carnem, salutem quidem
animae, id est interiori homini, exitium uero carni, id est
exteriori adiudicauerunt, quia scriptum sit Corinthiis: nam
etsi homo noster exterior corrumpitur, sed interior
renouatur die et die. porro nec anima per semetipsam
homo, quae figmento iam homini appellato postea inserta est,
nec caro sine anima homo, quae post exilium animae cadauer
inscribitur. ita uocabulum homo consertarum substantiarum
duarum quodammodo fibula est, sub quo uocabulo non possunt
esse nisi cohaerentes. porro apostolus interiorem hominem
non tam animam quam mentem atque animum intellegi
mauult, id est non substantiam ipsam, sed substantiae saporem.
siquidem Ephesiis scribens in interiorem hominem
habitare Christum, sensibus utique intimandum dominum
significauit. denique adiunxit: per fidem et in cordibus
uestris et in dilectione, fidem quidem et dilectionem non
substantiua animae ponens sed conceptiua, in cordibus autem
dicens, quae substantiua sunt carnis, iam et ipsum interiorem
hominem carni deputauit, quem in corde constituit.
inspice nunc, quomodo exteriorem quidem hominem corrumpi
allegarit, interiorem uero renouari die ac die, ne illam
corruptelam carnis adfirmes, quam ex die mortis in perpetuum
defectura patiatur, sed quam in istius uitae spatio ante mortem
et usque ad mortem uexationibus et pressuris, tormentis atque
suppliciis nominis causa experitur. nam et homo interior hic
utique renouari habebit, per suggestum spiritus proficiens fide
et disciplina die ac die, non illic, id est non post resurrectionem,
ubi non utique die ac die renouari habemus, sed
semel ad summam. de sequentibus disce: quod enim ad [*] [*] [*]
praesens est, inquit, temporale et leue pressurae nostrae,
per supergressum in supergressum aeternum
gloriae pondus perficit nobis, non intuentibus quae
uidentur, id est passiones, sed quae non uidentur, id
est mercedes. quae enim uidentur temporalia sunt,
quae uero non uidentur aeterna sunt. pressuras enim
et laesuras, quibus corrumpitur homo exterior, ut leues et
temporales, idcirco contemnendas adfirmat, praeferens mercedum
aeternarum inuisibilium et gloriae pondus in compensationem
laborum, quos hic caro patiendo corrumpitur. adeo
non illa est corruptio, quam in perpetuum carnis interitum
ad resurrectionem expellendam exteriori homini adscribunt.
sic et alibi: siquidem, ait, compatimur uti et conglorificemur:
reputo enim non dignas esse passiones
huius temporis ad futuram gloriam, quae in nos
habet reuelari. et hic minora ostendit incommoda praemiis
suis. porro si per carnem compatimur, cuius est proprie
passionibus corrumpi, eiusdem erit et quod pro compassione
promittitur. atque adeo, carni adscripturus pressurarum proprietatem,
ut et supra, dicit: cum uenissemus autem in
Macedoniam, nullam remissionem habuit caro nostra;
dehinc, ut et animae det compassionem: in omnibus,
inquit, compressi: extrinsecus pugnae, debellantes scilicet
carnem, intrinsecus timor, adflictans scilicet animam.
adeo etsi corrumpitur homo exterior, non ut amittens resurrectionem
sed ut sustinens uexationem corrumpi intellegitur,
et hoc non sine interiore. ita amborum erit etiam [*] [*]
conglorificari sicut et compati. secundum collegia laborum consortia
quoque decurrant necesse est praemiorum.

Eandem adhuc sententiam exequitur remunerationes
uexationibus praeferens: scimus enim, inquit, quoniam
etsi terrena domus nostri tabernaculi dissoluatur,
habemus domum non manu factam aeternam in
caelis, id est: pro hoc, quod dissoluetur caro nostra per
passiones, domicilium consecuturi sumus in caelis. meminerat
euangelicae definitionis: beati, qui persecutionem patiuntur
propteriustitiam, quia illorum est regnum caelorum
m. non tamen carnis restitutionem negauit, si.. compensationem
mercedis opposuit, cum ipsi compensatio debeatur,
cui dissolutio reputatur, scilicet carni. sed quia domum dixerat
carnem, eleganter uoluit et in mercedis comparatione
uocabulo domus uti, ipsi domui, quae dissoluetur per passio-nem,
meliorem domum repromittens per resurrectionem. nam
et dominus multas mansiones quasi domus apud patrem repromittit.
quamquam et de domicilio mundi potest intellegi,
quo dissoluto aeterna sedes repromittatur in caelis, quia et
quae sequuntur ad carnem manifeste pertinentia ostendunt
priora non ad carnem pertinere. diuisionem enim facit apostolus,
cum subicit: nam et in hoc gemimus domicilium
nostrum, quod de caelo est superindui desiderantes;
siquidem exuti non nudi inueniemur, id est: ante
uolumus superinduere uirtutem caelestem aeternitatis quam
carne exuamur. huius enim gratiae priuilegium illos manet, [*] [*]

qui ab aduentu domini deprehendentur in carne et propter
duritias temporum antichristi merebuntur compendio mortis per
demutationem expunctae concurrere cum resurgentibus, sicut
Thesalonicensibus scribit: hoc enim dicimus uobis
sermone domini, quod nos qui uiuimus, qui remanemus
in aduentum domini, non praeueniemus eos,
qui dormierunt, quoniam ipse dominus in iussu
et uoce tubae dei descendet de caelo, et mortui
in Christo resurgent primi; dehinc nos cum ipsis
simul rapiemur in nubibus obuiam Christo et
ita semper cum domino erimus.

Horum demutationem ad (omnes in prima ad) Corinthios
reddit dicens: non omnes quidem resurgemus, omnes
autem demutabimur, in atomo, in momentaneo motu
oculi. in nouissima tuba. [sed illi scilicet soli, qui inuenientur
in carne: et mortui, inquit, resurgent, nos demutabimur.]
hac ergo prius positione perspecta reliqua reuocabis
ad superiorem sensum. nam cum adicit: oportet
etenim corruptiuum istud induere incorruptelam et
mortale istud induere inmortalitatem, hoc erit illud
domicilium de caelo, quod gementes in hac carne superinduere
desideramus, utique super carnem in qua deprehendemur,
quia \'grauari nos\' ait, \'qui simus in tabernaculo, quod nolimus [*] [*]

exui sed potius superindui, uti deuoretur mortale a uita\\
scilicet dum demutatur superinduendo quod est de caelis.
quis enim non desiderabit, dum in carne est, superinduere
inmortalitatem et continuare uitam lucrifacta morte per uicariam
demutationem, ne inferos experiatur usque nouissimum
quadrantem exacturos? ceterum demutationem etiam post
resurrectionem consecuturus est inferos iam expertus. abhinc
enim definimus carnem omnimodo quidem [resurrecturam
atque] illa ex demutatione superuentura habitum angelicum
suscepturam. aut si in his solis, qui inuenientur in carne,
demutari eam oportebit, ut deuoretur mortale a uita, id est
caro ab illo superindumento caelesti aeterno: ergo qui mortui
deprehendentur uitam non consequentur, priuati iam materia
et, ut ita dixerim, esca uitae, id est carne, aut necesse est
recipiant eam et illi, ut et in ipsis mortale deuorari possit
a uita, si uitam sunt consecuturi. sed in mortuis, inquis,
iam deuoratum erit mortale istud. non utique in omnibus.
quantos enim licebit uel pridianos inueniri, tam recentia
cadauera. ut nihil in illis deuoratum uideri possit? utique
enim deuoratum non aliud existimas quam interceptum, quam
abolitum, quam omni sensui ereptum, quod comparere omni
genere cessauerit. nec gigantum autem antiquissima cadauera
deuorata constabit, quorum crates adhuc uiuunt. diximus iam
de isto alibi. sed et proxime in ista ciuitate cum odei fundamenta
tot ueterum sepulturarum sacrilega conlocarentur, quingentorum
fere annorum ossa adhuc succida et capillos olentes
populus exhorruit. constat non tantum ossa durare uerum et [*] [*]
dentes incorruptos perennare, quae ut semina retinentur fruticaturi
corporis in resurrectione. postremo etsi tunc deuoratum
inuenietur mortale in omnibus mortuis, certe a morte, certe ab
aeuo, certe per aetatem, numquid a uita, numquid a superindumento,
numquid ab inmortalitatis ingestu? porro qui ab his ait
deuoratuiri mortale, ab aliis negauit. et utique hoc a diuinis
uiribus, non a naturalibus legibus perfici praestarique
conueniet. ergo cum a uita habeat deuorari quod mortale
est, id exhiberi omnifariam necesse est, ut deuoretur, et
deuorari, ut demutetur. si ignem dicas accendi oportere, non
potes id, per quod accenditur, alibi necessarium adfirmare
alibi non. sic et cum infulcit: siquidem exuti non inueniemur
nudi, de eis scilicet, qui non in uita nec in carne
deprehendentur a die domini, non alias negauit nudos quos
praedixit exutos, nisi quia et reuestitos uoluit intellegi eadem
substantia, qua fuerant spoliati. ut nudi enim inuenientur
carne deposita uel ex parte discissa siue detrita, - et hoc
enim nuditas potest dici — dehinc recipient eam, ut redinduti
carnem fieri possint etiam superinduti inmortalitatem.
superindui enim nisi uestito iam conuenire non poterit.