De Carnis Resurrectione (36-40)

Videamus nunc, an et Saducaeorum uersutiam elidens
nostram magis sententiam erexerit. causa, opinor, quaestionis
fuit destructio resurrectionis, siquidem Saducaei neque animae
neque carnis admittunt salutem et ideo, ex qua uel maxime [*] [*]

specie resurrectionis fides. labefactatur, ex ea argumentum
problemati suo accommodauerunt, de carnis scilicet obtentu
nupturae necne post resun-ectionem, sub eius mulieris persona,
quae septem fratribus nupta in dubio haberetur, cui eorum
restitueretur. porro seruentur sensus tam quaestionis quam
responsionis, et controuersiae occursum est. si enim Saducaei
quidem respuebant resurrectionem, dominus autem eam confirmabat,
et scripturarum ignaros increpans, earum scilicet quae
resurrectionem praedicassent, et uirtutis dei incredulos, idoneae
utique mortuis resuscitandis, postremo subiciens: quoniam
autem mortui resurgant, sine dubio et confirmando
esse quod negabatur, id est resurrectionem mortuorum apud
deum uiuorum, talem quoque eam confirmabat esse, qualis
negabatur, utriusque scilicet substantiae humanae. neque enim,
si nupturos tunc negauit, ideo nec resurrecturos demonstrauit.
atquin filios resurrectionis appellat, ut per eam quodammodo
nasci habentes, post quam non nubent, t sed resuscitati.
similes enim erunt angelis, qua non nupturi, quia nec
morituri, sed (et) qua transituri in statum angelicum per indumentum
illud incorruptibilitatis, per substantiae, resuscitatae
tamen, demutationem. ceterum nec quaereretur nupturi siue
morituri necne rursus essemus, si non eius uel maxime substantiae
restitutio in dubium uocaretur, quae proprie et morte
et nuptiis fungitur, id est carnis. habes igitur dominum
confirmantem aduersus haereticos Iudaeorum, quod et nunc
negatur apud Saducaeos Christianorum, solidam resurrectionem.
[*] [*]

Sic et si carnem ait nihil prodesse, ex materia dicti
dirigendus est sensus. nam quia durum et intolerabilem existimauerunt
sermonem eius, quasi uere carnem suam illis edendam
determinasset, ut in spiritum disponeret statum salutis.
praemisit: spiritus est qui uiuificat atque ita subiunxit:
caro nihil prodest, sed ad uiuificandum scilicet. exequitur
etiam, quid uelit intellegi spiritum: uerba. quae locutus
sum uobis, spiritus sunt, uita sunt, sicut et supra: qui
audit sermones meos et credit in eum, qui me misit,
habet uitam aeternam et in iudicium non ueniet sed
transiet de morte ad uitam. itaque sermonem constituens
uiuificatorem, quia spiritus et uita sermo, eundem etiam carnem
suam dixit, quia et sermo caro erat factus, proinde in causam
uitae adpetendus et deuorandus auditu et ruminandus intellectu
et fide digerendus. nam et paulo ante carnem suam panem quoque
caelestem pronuntiarat, urguens usquequaque per allegoriam
necessariorum pabulorum memoriam patrum, qui panes
et carnes Aegyptiorum praeuerterant diuinae uocationi. igitur
conuersus ad recogitatus illorum, quia senserat dispargendos,
caro, ait, nihil prodest. quid hoc ad destruendam carnis
resurrectionem, quasi non liceat esse aliquid, quod etsi nihil
prosit, aliud tamen ei prodesse possit? spiritus prodest; uiuificat
enim. caro nihil prodest; mortificatur enim. itaque secundum
nos magis collocauit utriusque propositionem. ostendens
enim, quid prosit et quid non prosit, pariter inluminauit, quid
cui prosit, spiritum scilicet carni, mortificatae uiuificatorem.
ueniet enim hora, inquit, cum mortui audient uocem
filii dei et qui audierint uiuent. quid mortuum nisi [*] [*]

caro? et quid uox dei nisi sermo? et quid sermo nisi spiritus?
merito carnem resuscitaturus, quod factus est ipse, et
ex morte, quam passus est ipse, et ex sepulcro, quo inlatus
est ipse. denique cum dicit: ne miremini, quod ueniet
hora, in qua omnes, qui in monumentis sunt. audient
uocem filii dei et procedent qui bona fecerunt in
uitae resurrectionem. qui mala in resurrectionem
iudicii, nemo iam poterit aliud mortuos interpretari. qui
sint in monumentis, nisi corpora et carnem, quia nec ipsa
monumenta aliud quam cadauerum stabula. siquidem et
ipsi homines ueteres, id est peccatores. id est mortui per
ignorantiam dei, quos monumenta intellegendos argumentantur
haeretici. de monumentis processuri in iudicium aperte
praedicantur. ceterum quomodo de monumentis monumenta
procedent?

Post dicta domini facta etiam eius quid sapere credamus,
de capulis de sepulcris mortuos resuscitantis? cui rei
istud? si ad simplicem ostentationem potestatis aut ad prae-!
sentem gratiam redanimationis, non adeo magnum illi denuo
morituros suscitare. enimuero si ad fidem potius sequestrandam
futurae resurrectionis. ergo et illa corporalis praescribitur de
documenti sui forma. nec sustinebo dicentes idcirco tunc
resurrectionem animae soli destinatam in carnem quoque praecucurrisse,
quia non potuisset aliter ostendi resurrectio animae
inuisibilis nisi per uisibilis substantiae resuscitationem. male
deum norunt qui non putant illum posse quod non putant;
et tamen sciunt potuisse, si instrumentum Iohannis norunt.
qui enim animas adhuc solas martyrum sub altari quiescentes
conspectui subdidit, posset utique et resurgentes oculis [*] [*]

exhibere sine carne. at ego deum malo decipere non posse, de
fallacia solummodo infirmum, ne aliter documenta praemisisse
quam rem disposuisse uideatur, immo ne, si exemplum resurrectionis
sine carne non ualuit inducere, multo magis plenitudinem
exempli [in eadem substantia] exhibere non possit.
nullum uero exemplum maius est eo, cuius exemplum est.
maius est autem, si animae cum corpore resuscitabuntur in
documentum sine corpore resurgendi, ut tota hominis salus
dimidiae patrocinaretur, quando exemplorum condicio illud
potius expeteret, quod minus haberetur, animae dico solius
resurrectionm, uelut gustum carnis etiam resurrecturae suo
in tempore. atque adeo, secundum nostram uero aestimationem,
exempla illa mortuorum a domino suscitatorum commendabant
quidem et carnis et animae resurrectionem, ne
cui substantiae negaretur hoc donum, qua tamen exempla, eo
minus aliquid edebant. non enim in gloriam nec in incorruptibilitatem
sed in mortem aliam suscitabantur.

Quam Christus ediderit resurrectionem, apostolica quoque
instrumenta testantur. nam et apostolis nullum aliud negotium
fuit, dumtaxat apud Israhelem. quam ueteris testamenti resignandi
et noui consignandi et potius iam dei in Christo contionandi. ita et
de resurrectione nihil noui intulerunt, nisi quod et ipsam in
gloriam Christi adnuntiabant, de cetero simplici et nota iam
fide receptam sine ulla qualitatis quaestione, solis refragantibus
Saducaeis. adeo facilius fuit negari in totum mortuorum
resurrectionem quam aliter intellegi. habes Paulum apud summos
sacerdotes sub tribuno inter Saducaeos et Pharisaeos [*] [*] [*] [*]

fidei suae professorem: uiri, inquit, fratres, ego Pharisaeus
sum, filius Pharisaeorum, de spe nunc et de resurrectione
iudicor apud uos, utique communi, ne, quia iam
transgressor legis uidebatur, de praecipuo fidei totius articulo.
id est de resurrectione, ad Saducaeos sapere existimaretur.
ita quam nolebat uideri rescindere fidem resurrectionis utique
confirmabat secundum Pharisaeos, respuens negatores eius,
Saducaeos. proinde et apud Agrippam nihil se ait proferre
citra quam prophetae adnuntiassent. ergo seruabat resurrectionem
quoque, qualem prophetae adnuntiarant. nam et de
resurrectione mortuorum apud Moysen scriptum commemorans
corporalem eam norat, in qua scilicet sanguis hominis exquiri
habebit. itaque talem praedicabat, qualem et Pharisaei susceperant
et dominus ipse defenderat et Saducaei, ne talem quoque
crederent, in totum esse noluerant. sed nec Athenienses
aliam intellexerant a Paulo portendi. denique inqiserant, non
inrisuri omnino, si animae solius restitutionem ab eo audissent;
suscepissent enim uernaculae suae philosophiae frequentiorem
praesumptionem. at ubi iam nationes praeconium resurrectionis
inauditae retro ipsa nouitate concussit et digna incredulitas
rei tantae quaestionibus fidem torquere coepit, tunc
et apostolus per totum paene instrumentum fidem huius spei
corroborare curauit, et esse eam ostendens et nondum transactam
et. de quo magis quaerebatur, corporalem et, quod
insuper dubitabatur, non aliter corporalem.

Nihil autem mirum, si et ex ipsius instrumento captantur
argumenta, cum oporteat haereses esse; quae esse non
possent, si non et perperam scripturae intellegi possent. nactae
denique haereses duos homines ab apostolo editos, interiorem, [*] [*]

id est animam, et exteriorem, id est carnem, salutem quidem
animae, id est interiori homini, exitium uero carni, id est
exteriori adiudicauerunt, quia scriptum sit Corinthiis: nam
etsi homo noster exterior corrumpitur, sed interior
renouatur die et die. porro nec anima per semetipsam
homo, quae figmento iam homini appellato postea inserta est,
nec caro sine anima homo, quae post exilium animae cadauer
inscribitur. ita uocabulum homo consertarum substantiarum
duarum quodammodo fibula est, sub quo uocabulo non possunt
esse nisi cohaerentes. porro apostolus interiorem hominem
non tam animam quam mentem atque animum intellegi
mauult, id est non substantiam ipsam, sed substantiae saporem.
siquidem Ephesiis scribens in interiorem hominem
habitare Christum, sensibus utique intimandum dominum
significauit. denique adiunxit: per fidem et in cordibus
uestris et in dilectione, fidem quidem et dilectionem non
substantiua animae ponens sed conceptiua, in cordibus autem
dicens, quae substantiua sunt carnis, iam et ipsum interiorem
hominem carni deputauit, quem in corde constituit.
inspice nunc, quomodo exteriorem quidem hominem corrumpi
allegarit, interiorem uero renouari die ac die, ne illam
corruptelam carnis adfirmes, quam ex die mortis in perpetuum
defectura patiatur, sed quam in istius uitae spatio ante mortem
et usque ad mortem uexationibus et pressuris, tormentis atque
suppliciis nominis causa experitur. nam et homo interior hic
utique renouari habebit, per suggestum spiritus proficiens fide
et disciplina die ac die, non illic, id est non post resurrectionem,
ubi non utique die ac die renouari habemus, sed
semel ad summam. de sequentibus disce: quod enim ad [*] [*] [*]
praesens est, inquit, temporale et leue pressurae nostrae,
per supergressum in supergressum aeternum
gloriae pondus perficit nobis, non intuentibus quae
uidentur, id est passiones, sed quae non uidentur, id
est mercedes. quae enim uidentur temporalia sunt,
quae uero non uidentur aeterna sunt. pressuras enim
et laesuras, quibus corrumpitur homo exterior, ut leues et
temporales, idcirco contemnendas adfirmat, praeferens mercedum
aeternarum inuisibilium et gloriae pondus in compensationem
laborum, quos hic caro patiendo corrumpitur. adeo
non illa est corruptio, quam in perpetuum carnis interitum
ad resurrectionem expellendam exteriori homini adscribunt.
sic et alibi: siquidem, ait, compatimur uti et conglorificemur:
reputo enim non dignas esse passiones
huius temporis ad futuram gloriam, quae in nos
habet reuelari. et hic minora ostendit incommoda praemiis
suis. porro si per carnem compatimur, cuius est proprie
passionibus corrumpi, eiusdem erit et quod pro compassione
promittitur. atque adeo, carni adscripturus pressurarum proprietatem,
ut et supra, dicit: cum uenissemus autem in
Macedoniam, nullam remissionem habuit caro nostra;
dehinc, ut et animae det compassionem: in omnibus,
inquit, compressi: extrinsecus pugnae, debellantes scilicet
carnem, intrinsecus timor, adflictans scilicet animam.
adeo etsi corrumpitur homo exterior, non ut amittens resurrectionem
sed ut sustinens uexationem corrumpi intellegitur,
et hoc non sine interiore. ita amborum erit etiam [*] [*]
conglorificari sicut et compati. secundum collegia laborum consortia
quoque decurrant necesse est praemiorum.