De Carnis Resurrectione (19-21)

Et haec itaque dispectio tituli et praeconii ipsius, fidem
utique defendens uocabulorum, illuc proficere debebit, ut, si
quid diuersa pars turbat obtentu figurarum et aenigmatum,
manifestiora quaeque praeualeant et [de] incertis certiora
praescribant. nacti enim quidam sollemnissimam eloquii prophetici
formam, allegorici et figurati plerumque, non tamen
semper, resurrectionem quoque mortuorum manifeste adnuntiatam
in imaginariam significationem distorquent, adseuerantes
ipsam etiam mortem spiritaliter intellegendam. non enim hanc
esse in uero, quae sit in medio, discidium carnis atque
animae, sed ignorantiam dei, per quam homo mortuus deo
non minus in sepulcro iacuerit quam in errore. itaque et resurrectionem
eam uindicandam, qua quis adita ueritate redanimatus
et reuiuificatus deo ignorantiae morte discussa uelut
de sepulcro ueteris hominis eruperit, quia et dominus scribas
et Pharisaeos sepulcris dealbatis adaequauerit. exinde ergo
resurrectionem fide consecutos cum domino esse, cum eum
in baptismate induerint. hoc denique ingenio etiam in conloquiis
saepe nostros decipere consuerunt, quasi et ipsi resurrectionem
carnis admittant. (uae», inquiunt, \'qui non in hac
carne resurrexerit\'; ne statim illos percutiant, si resurrectionem
statim abnuerint. tacite autem secundum conscientiam suam [*] [*] [*]

hoc sentiunt: uae, qui non, dum in hac carne est, cognouerit
arcana haeretica; hoc est enim apud illos resurrectio.
sed et plerique ab excessu animae resurrectionem uindicantes
de sepulcro exire de saeculo euadere interpretantur,
quia et saeculum mortuorum sit habitaculum, id est ignorantium
deum, uel etiam de ipso corpore, quia et corpus
uice sepulcri conclusam animam in saecularis uitae morte
detineat.

Ob huiusmodi igitur coniecturas primam praestructionem
eorum depellam, qua uolunt omnia prophetas per imagines
contionatos; quando, si ita esset, ne ipsae quidem imagines
distingui potuissent, si non et ueritates praedicatae fuissent,
ex quibus imagines deliniarentur. atque adeo si omnia figurae,
quid erit illud, cuius figurae? quomodo speculum obtendes.
si nusquam est facies? adeo autem non omnia imagines sed
et ueritates, nec omnia umbrae sed et corpora, ut in ipsum
quoque dominum insigniora quaeque luce clarius praedicarentur.
nam et uirgo concepit in utero non figurate, et peperit
Emmanuhelem, nobiscum deum, [Iesum] non oblique; et si
oblique \'accepturum uirtutem Damasci et spolia Samariae\',
sed manifeste \'uenturum in iudicium cum presbyteris et
principibus populi\'. nam et tumultuatae sunt gentes in
persona Pilati, et populi meditati sunt inania in persona
Israhelis; astiterunt reges terrae, Herodes. et archontes
congregati sunt in unum, Annas et Caiphas,
aduersus dominum et aduersus Christum eius. qui
et tamquam ouis ad iugulationem adductus est, et
tamquam agnus ante tondentem, scilicet Herodem.
sine uoce — sic non aperuit os suum — dorsum suum [*] [*]

ponens ad flagella et maxillas in palmas et faciem non auertens
a sputaminum iaculis; deputatus etiam inter iniquos,
perfossus manus et pedes, sortem passus in uestimento et
potus amaros et capitum inridentium nutus, triginta argenteis
adpretiatus a proditore. quae hic figurae apud Esaiam, quae
imagines apud Dauid, quae aenigmata apud Hieremiam, ne
uirtutes quidem eius per parabolas profatos? aut numquid
nec oculi patefacti sunt caecorum, nec inclaruit lingua mutorum,
nec manus aridae et genua dissoluta reualuerunt, nec
claudi salierunt ut ceruus? quae si et spiritaliter quoque
interpretari solemus secundum comparationem animalium uitiorum
a domino remediatorum, cum tamen et carnaliter adimpleta
sunt, ostendunt prophetas in utramque speciem praedicasse,
saluo eo, quod plures uoces eorum nudae et simplices
et ab omni allegoriae nubilo purae defendi possunt: ut cum
exitus gentium et urbium resonant, Tyri et Aegypti et Babylonis
(et) Idumaeae et Cartaginensium nauium, ut cum ipsius
Israhelis plagas aut uenias, captiuitates, restitutiones ultimaeque
dispersionis exitum perorant. quis haec interpretabitur magis
quam recognoscet? res in litteris tenentur, ut litterae in
rebus leguntur. ita non semper nec in omnibus allegorica
forma est prophetici eloquii, sed interdum et in quibusdam.

Si ergo interdum et in quibusdam, inquis, cur non
et in edicto resurrectionis spiritaliter intellegendae? quoniam
quidem plurima ratio intercedit. primo enim quid facient
tot alia instrumenta diuina, ita aperte corporalem contestantia
resurrectionem, ut nullam admittant figuratae [*] [*]

significantiae suspicionem? et utique aequum sit. quod et supra
demandauimus, incerta de certis et obscura de manifestis
praeiudicari, uel ne inter discordiam certorum et incertorum.
manifestorum et obscurorum fides dissipetur, ueritas periclitetur,
ipsa diuinitas ut inconstans denotetur. tunc, quod
uerisimile non est, ut ea species sacramenti, in quam fides
tota committitur, in quam disciplina tota conititur, ambigue
adnuntiata et obscure proposita uideatur, quando spes resurrectionis,
nisi manifesta de periculo et praemio. neminem
ad eiusmodi praesertim religionem, publico odio et hostili
elogio obnoxiam, persuaderet. nullum opus certum est mercedis
incertae, nullus timor iustus est periculi dubii. et merces
autem et periculum in resurrectionis pendet euentu. et si
temporalia et localia et personalia dei decreta atque iudicia in
urbes et gentes et reges tam aperte prophetia iaculata est,
quale est, ut aeternae dispositiones eius et uniuersales in omne
hominum genus lucem sui fugerint? quae quanto maiora.
tanto clariora esse deberent, ut maiora crederentur. et puto deo
nec liuorem nec dolum nec inconstantiam nec lenocinium
adscribi posse, per quae fere promulgatio maiorum cauillatur.