De Pudicitia (19-20)

Sed quonam usque de Paulo, quando etiam Iohannes
nescio quid diuersae parti subplaudere uideatur? quasi in Apocalypsi
manifeste fornicationi posuerit paenitentiae auxilium, [*] [*]

ubi ad angelum Thyatirenorum spiritus mandat habere se aduersus
eum, quod teneret mulierem Iezabel, quae se propheten
dicit et docet, atque seducit seruos meos ad fornicandum
et edendum de idolothytis. et largitus sum illi
temporis spatium, ut paenitentiam iniret, nec uult eam
inire nomine fornicationis. ecce dabo eam in lectum et
moechos eius cum ipsa in maximam pressuram, nisi
paenitentiam egerint operum eius. bene autem quod apostolis
et fidei et disciplinae regulis conuenit. siue enim ego,
inquit, siue illi, sic praedicamus. totius itaque sacramenti
interest nihil credere ab Iohanne concessum quod a Paulo sit
denegatum. hanc aequalitatem spiritus sancti qui obseruauerit,
ab ipso deducetur in sensus eius. haereticam enim feminam,
quae quod didicerat a Nicolaitis docere susceperat, in
ecclesiam latenter introducebat et merito ad paenitentiam urgebat.
cui enim dubium est haereticum institutione deceptum
cognito postmodum casu et paenitentia expiato et ueniam con- .
sequi et in ecclesiam redigi? unde et apud nos, ut ethnico
par, immo et super ethnicum, haereticus etiam per baptisma
ueritatis utroque nomine purgatus admittitur. aut si certus
es mulierem illam post fidem uiuam in haeresin postea exspirasse,
ut non quasi haereticae, sed quasi fideli peccatrici cui
ueniam ex paenitentia uindices, sane agat paenitentiam, sed in
finem moechiae, non tamen et restitutionem consecutura. haec
enim erit paenitentia, quam et nos deberi quidem agnoscimus
multo magis, sed de uenia deo reseruamus. denique ea Apocalypsis
in posterioribus propudiosos et fornicatores, sicut timidos
et incredulos et homicidas et ueneficos et idololatras,.
qui tale quid in fide fuerint, in stagnum ignis sine ulla condicionali
damnatione decreuit. non enim de ethnicis uidebitur
sapere, cum de fidelibus pronuntiarit: qui uicerint, [*] [*]
hereditatem habebunt istam, et ero illis deus, et illi mihi
in filios, et ita subiunxerit: timidis autem et incredulis
et propudiosis et fornicatoribus et homicidis et ueneficis
et idololatris particula in stagno ignis et sulphuris,
quod est mors secunda. sic et rursus: beati
qui ex praeceptis agunt, ut in lignum uitae habeant
potestatem et in portas ad introeundum in sanctam
ciuitatem. canes uenefici, fornicator, homicida foras,
utique qui non ex praeceptis agant. illorum est enim foras
dari qui intus fuerunt. ceterum quid mihi eos, qui foris
sunt, iudicare? praecesserat. de epistola quoque Iohannis
carpunt statim. dictum est: sanguis filii eius emundat
nos ab omni delicto. semper ergo et omnifariam delinquemus,
si semper et ab omni delicto emundat nos ille; aut
si non semper, non etiam post fidem, et si non ab delicto,
non etiam a fornicatione. unde autem exorsus est? lumen
praedixerat deum et tenebras non esse in illo et mentiri nos,
si dicamus nos communionem habere cum eo et in tenebris
incedamus. si uero, inquit, in lumine incedamus, communionem
cum eo habebimus, et sanguis Iesu Christi
domini nostri emundat nos ab omni delicto. ergo in
lumine incedentes delinquimus et in lumine delinquentes emundabimur?
nullo pacto. qui enim delinquit, non in lumine
est, sed in tenebris. unde et ostendit, quomodo emundabimur
a delicto in lumine incedentes, in quo delictum agi non potest.
a deo sic emundari nos ait, non quasi delinquamus, sed quia
non delinquamus. incedentes enim in lumine, tenebris uero
non communicantes, emundati agemus, non deposito, sed non
admisso delicto. haec est enim uis dominici sanguinis, ut
quos iam a delicto mundarit et exinde in lumine constituerit, [*] [*]
mundos exinde praestet, si in lumine incedere perseuerauerint.
sed subicit, inquis, si dicamus nos delictum non habere,
. seducimus nosmetipsos, et ueritas non est in nobis.
si confitemur delicta nostra, fidelis et iustus est, ut
dimittat ea nobis et emundet nos ab omni iniustitia.
numquid ab immunditia? at si ita est, ergo et ab idololatria.
sed aliud in sensu est. ecce enim et rursus, si dicamus, ait,
nos non deliquisse, mendacem facimus illum, et sermo eius
non est in nobis. eo amplius, filioli, haec scripsi uobis,
ne delinquatis, et si deliqueritis, aduocatum habemus
apud deum patrem, Iesum Christum iustum, et ipse
placatio est pro delictis nostris. secundum haec, inquis,
et delinquere nos et ueniam habere constabit. quid ergo fiet,
cum procedens aliud inuenio? negat enim nos omnino delinquere,
et in hoc plurimum tractat, ut nihil tale concedat, proponens
semel a Christo delicta deleta, non habitura postea
ueniam, in quo nos sensus ad admonitionem castimoniae demandat.
omnis, inquit, qui habet spem istam, castificat
semetipsum, quia et ille castus est. omnis qui
facit delictum, et iniquitatem facit, et delictum est
iniquitas. et scitis quod ille manifestatus sit, ut
auferat delicta, utique hactenus admittenda. siquidem subiungit:
omnis, qui manet in illo, non delinquet. omnis
qui delinquit, neque uidit neque cognouit eum. filioli,
nemo uos seducat. omnis qui facit iustitiam, iustus
est, sicut et ille iustus est. qui facit delictum, ex diabolo
est, quoniam diabolus a primordio delinquit. in
hoc enim manifestatus est filius dei, ut soluat opera
diaboli. nam et soluit liberans hominem per lauacrum donato
ei chirographo mortis. et ideo omnis, qui ex deo nascitur [*] [*]
non facit delictum, quia semen dei manet in illo, et
non potest delinquere, quia ex deo natus est. in hoc
manifesti sunt filii dei et filii diaboli. in quo, nisi illi
non delinquendo, ex quo de deo nati sunt, isti delinquendo,
quia de diabolo sunt, perinde atque si numquam sint ex
deo nati? quod si dicit, qui non est iustus, ex deo non
est, qui non pudicus, quomodo rursus ex deo fiet, qui
iam esse desiit? iuxta est igitur ut excidisse sibi dicamus
Iohannem in primore quidem epistola negantem nos sine delicto
esse, nunc uero praescribentem non delinquere omnino,
et illic quidem aliquid de uenia blandientem, hic uero districte
negantem filios dei quicumque deliquerint. sed absit. nam
nec ipsi excidimus a qua digressi sumus distinctione delictorum.
et hic enim illam Iohannes commendauit, quod sint quaedam
delicta cotidianae incursionis, quibus omnes simus obiecti. cui
\'enim non accidet aut irasci inique et ultra solis occasum, aut
et manum immittere aut facile male dicere aut temere iurare
aut fidem pacti destruere aut uerecundia aut necessitate mentiri?
in negotiis, in officiis, in quaestu, in uictu, in uisu, in
auditu quanta temptamur? ut, si nulla sit uenia istorum, nemini
salus competat. horum ergo erit uenia per exoratorem
patris Christum. sunt autem et contraria istis, ut grauiora et
exitiosa, quae ueniam non capiant, homicidium, idololatria, fraus,
negatio, blasphemia, utique et moechia et fornicatio, et si qua
alia uiolatio templi dei. horum ultra exorator non erit Christus;
haec non admittet omnino, qui natus ex deo fuerit, non
futurus dei filius, si admiserit. ita Iohannis ratio constabit
diuersitatis, distinctionem delictorum disponentis, cum delinquere
filios dei nunc adnuit, nunc abnuit. prospiciebat enim
clausulam litterarum suarum, et illi praestruebat hos sensus
dicturus in fine manifestius: si quis scit fra\'trem suum delinquere
delictum non ad mortem, postulabit, et dabit [*] [*]
ei uitam dominus, qui non ad mortem delinquit. est
enim delictum ad mortem; non de eo dico, ut quis postulet.
meminerat et ipse Hieremiam prohibitum a deo deprecari
pro populo mortalia delinquente. omnis iniustitia
delictum est, et est delictum ad mortem. scimus
autem, quod omnis, qui ex deo natus sit, non delinquit,
scilicet delictum quod ad mortem est. ita nihil iam
superest quam aut neges moechiam et fornicationem mortalia
esse delicta, aut inremissibilia fatearis, pro quibus nec exorare
permittitur.

Disciplina igitur apostolorum proprie quidem instruit ac
determinat principaliter sanctitatis omnis erga templum dei
antistitem et ubique de ecclesia eradicantem omne sacrilegium
inpudicitiae sine ulla restitutionis mentione. uolo tamen ex
redundantia alicuius etiam comitis apostolorum testimonium
superducere, idoneum confirmandi de proximo iure disciplinam
magistrorum. extat enim et Barnabae titulus ad Hebraeos, a
deo satis auctorati uiri, ut quem Paulus iuxta se constituerit
in abstinentiae tenore: aut ego solus et Barnabas non habemus
operandi potestatem? et utique receptior apud
ecclesias epistola Barnabae illo apocrypho Pastore moechorum.
monens itaque discipulos omissis omnibus initiis ad perfectionem
magis tendere nec rursus fundamenta paenitentiae
iacere ab operibus mortuorum, impossibile est enim, inquit,
eos qui semel inluminati sunt et donum caeleste gustauerunt
et participauerunt spiritum sanctum et uerbum
dei dulce gustauerunt, occidente iam aeuo cum
exciderint, rursus reuocari in paenitentiam, refigentes
cruci in semetipsos filium dei et dedecorantes. terra
enim quae bibit saepius deuenientem in se humorem [*] [*]

et peperit herbam aptam his propter quos et colitur,
benedictionem dei consequitur; proferens autem spinas
reproba et maledictioni proxima, cuius finis in
exustionem. hoc qui ab apostolis didicit et cum apostolis
docuit, numquam moecho et fornicatori secundam paenitentiam
promissam ab apostolis norat. optime enim legem interpretabatur
et figuras eius iam in ipsa ueritate seruabat. ad hanc
denique speciem disciplinae de leproso cautum fuit: si autem
uarietas effloruerit in cutem et totam cutem texerit
a capite usque ad pedes per omnem conspectum, et
sacerdos cum uiderit, emundabit eum, quoniam conuertit
in album, mundus est. qua uero die uisus fuerit
in eiusmodi color uiuus, inquinatus est. conuersum
enim hominem de pristino carnis habitu in candorem fidei,
quae uitium et macula aestimatur in saeculo, et totum nouatum
mundum uoluit intellegi, qui iam non sit uarius, non sit de
pristino et nouo aspersus. si uero post abolitionem in uetustatem
aliquid ex illa reuixerit, rursum in carne eius quod
emortuum delicto habebatur immundum iudicari nec expiari
iam a sacerdote. ita moechia de pristino recidiua et unitatem
noui coloris, a quo fuerat exclusa, commaculans immundabile
est uitium. item de domo: si quae maculae et cauositates
adnuntiatae in parietibus sacerdoti fuissent, priusquam
introiret ad inspiciendam eam, iubet auferri de
domo omnia, ita immunda non futura quae domus essent.
dehinc introgressus sacerdos si inuenisset cauositates
uiridicantes uel rubescentes, et aspectum
earum humiliorem citra parietinam formam, exiret ad
ianuam et secerneret domum illam septem diebus.
dehinc die septima regressus si animaduertisset diffusum
in parietibus tactum illum, imperaret [*] [*]
exterminari eos lapides, in quibus tactus leprae fuisset,
et abici extra ciuitatem in locum immundum, et sumi
alios lapides politos et solidos et reponi loco pristinorum
et puluere alio inliniri domum. oportet enim, cum
peruenitur ad summum sacerdotem patris Christum, de domo
hominis nostri in tempore hebdomadis auferri omnia impedimenta
prius, ut munda sit quae remanet domus, caro et
anima, et ubi introierit eam sermo dei et inuenerit maculas
ruboris et uiroris, extrahi statim et abici foras sensus mortiferos
et cruentos (nam et Apocalypsis uiridi equo mortem,
russeo autem proeliatorem imposuit), proque illis politos et in
compaginem aptos et firmos substrui lapides, quales in Abrahae
filios fiunt, ut ita homo habilis deo sit. quod si post recuperationem
et reformationem rursus sacerdos animaduerterit
in eadem domo de pristinis cauis aliquid et maculis, immundam
eam pronuntiauit, et iussit deponi materias et lapides et omnem
structuram eius et abici in locum immundum. hic erit homo
caro atque anima, qui post baptisma et introitum sacerdotum
reformatus denuo resumit scabra et maculas carnis, et abicitur
extra ciuitatem in locum immundum, deditus scilicet satanae
in carnis interitum, nec amplius reaedificatur in ecclesia post
ruinam. sic et de famulae concubitu, quae homini esset reseruata,
necdum redempta, necdum liberata. prospicietur,
inquit illi, et non morietur, quia nondum est manumissa,
cui seruabatur. nondum enim caro a Christo manumissa,
cui seruabatur, impune contaminabatur, ita iam manumissa
non habet ueniam.