De Pudicitia (13-14)

Nouimus plane et hic suspiciones eorum. reuera enim
suspicantur apostolum Paulum in secunda ad Corinthios eidem
fornicatori ueniam dedisse, quem in prima dedendum satanae
in interitum carnis pronuntiarit, impium patris de matrimonio
heredem, quasi uel ipsum postea stilum uerterit, scribens: si
quis autem contristauit, non me contristauit, sed ex
parte, ne uos onerem omnes. satis est talis increpatio
quae a multis fit; uti e contrario magis uos uelitis
donare et aduocare, ne forte abundantiore tristitia
deuoretur eiusmodi. propter quod oro uos,
constituatis in eum dilectionem. in hoc enim et scripsi,
uti cognoscam probationem uestram, quod in omnibus
obauditis mihi. si cui autem donaueritis, et ego.
nam et ego si quid donaui, donaui in persona Christi,
ne fraudemur a satana, quoniam non ignoramus iniectiones
eius. quid hic de fornicatore, quid de paterni tori
contaminatore, quid de Christiano ethnicorum impudentiam
supergresso intellegitur, cum perinde utique speciali uenia absoluisset
quem speciali ira damnasset? obscurius miseretur
quam indignatur. apertior est in austeritate quam in lenitate.
atquin facilius ira quam indulgentia obliqua est. magis tristiora
cunctantur quam laetiora. de modica scilicet indulgentia
agebatur; quae, si forte, nunc aestimaretur, quando
maxima quaeque non soleant etiam sine praedicatione donari,
tanto abest sine significatione. et tu quidem paenitentiam
moechi ad exorandam fraternitatem in ecclesiam inducens con-\'
ciliciatum et concineratum cum dedecore et horrore compositum
prosternis in medium ante uiduas, ante presbyteros, omnium
lacinias inuadentem, omnium uestigia lambentem, omnium genua [*] [*] [*]

detinentem, inque eum hominis exitum quantis potes misericordiae
inlecebris bonus pastor et benedictus papa contionaris
et in parabola ouis capras tuas quaeris? tua ouis ne rursus
de grege exiliat (quasi non exinde iam liceat quod nec semel
licuit), ceteras etiam metu comples cum maxime indulgens?
apostolus uero sceleratam libidinem fornicationis incesto onustam
tam proiecte ignouisset, ut nec hunc saltem habitum legitimum
paenitentiae, quem ab ipso didicisse deberes, ab eo
exegerit? nihil de postero sit comminatus, nihil de cetero allocutus?
quin immo et ultra obsecrat, constituerent in eum
dilectionem, quasi satisfaciens, non quasi ignoscens. et tamen
dilectionem audio, non communicationem. quod et ad Thessalonicenses:
si quis autem non obaudit sermoni nostro
per epistolam, hunc notate nec commisceamini illi,
ut reuereatur, non quasi inimicum deputantes, sed
quasi fratrem obiurgantes. adeo potuisset dicere et fornicatori
dilectionem solummodo concessam, non et communicationem,
incesto uero nec dilectionem, quem scilicet auferri iussisset
de medio ipsorum, multo magis utique de animo. sed
uerebatur, ne fraudarentur a satana circa eius personae amissionem,
quem satanae ipse proiecerat, aut ne abundantia maeroris
deuoraretur, quem in interitum carnis addixerat. hic iam
carnis interitum in officium paenitentiae interpretantur, quod
uideatur ieiuniis et sordibus et incuria omni et dedita opera
malae tractationis carnem exterminando satis deo facere, ut
ex hoc argumententur fornicatorem, immo incestum illum non
in perditionem satanae ab apostolo traditum, sed in emendationem,
quasi postea ueniam ob interitum id est conflictationem
carnis consecuturum, igitur et consecutum. plane idem apostolus
Hymenaeum et Alexandrum satanae tradidit, ut [*] [*]
emendarentur non blasphemare, sicut Timotheo suo scribit. sed et
ipse datum sibi ait sudem, angelum satanae, a quo colaphizaretur,
ne se extolleret. si et hoc tangunt, ut traditos satanae
ab illo in emendationem, non in perditionem intellegamus,
quid simile blasphemia et incestum et anima ab his integra,
immo non aliunde quam ex summa sanctitate et ex omni innocentia
elata, quae in apostolo colaphis, si forte, cohibebatur,
per dolorem, ut aiunt, auriculae uel capitis? incestum uero
atque blasphemia totos homines in possessionem ipsi satanae,
non angelo eius tradidisse meruerunt. et de hoc enim interest,
immo et ad hoc plurimum refert, quod illos traditos ab
apostolo legimus satanae, apostolo uero angelum datum satanae.
postremo cum deprecatur dominum Paulus, quid audit?
satis habe gratiam meam, uirtus enim in infirmitate
perficitur. hoc qui satanae deduntur audire non possunt.
Hymenaei autem et Alexandri crimen si et in isto et in futuro
aeuo inremissibile est, blasphemia scilicet, utique apostolus
non aduersus terminum domini sub spe ueniae dedisset satanae
iam a fide in blasphemiam mersos. unde et naufragos eos iuxta
fidem pronuntiauit, non habentes iam solacium nauis ecclesiae.
illis enim uenia negatur, qui de fide in blasphemiam
impegerunt. ceterum ethnici et haeretici cotidie ex blasphemia
emergunt. sed et si dixit: tradidi eos satanae, uti disciplinam
acciperent non blasphemandi, de ceteris dixit,
qui illis traditis satanae id est extra ecclesiam proiectis erudiri
haberent blasphemandum non esse. sic igitur et incestum
fornicatorem non in emendationem, sed in perditionem tradidit
satanae, ad quem iam super ethnicum delinquendo transierat,
ut discerent fornicandum non esse. denique in [*] [*]
interitum, inquit, carnis, non in cruciatum, ipsam substantiam
damnans, per quam exciderat, quae exinde iam perierat baptismate
amisso, ut spiritus, inquit, saluus sit in die domini.
et de hoc enim quaeratur, si spiritus hominis ipsius
saluus erit. ergo saluus erit spiritus tanto scelere pollutus,
propter hoc perdita carne. saluus sit in poena? ergo poenam
sine carne censebit contraria interpretatio? sic resurrectionem
carnis amittimus. superest igitur ut eum spiritum dixerit,
qui in ecclesia censetur, saluum id est integrum praestandum
in die domini ab immunditiarum contagione eiecto incesto fornicatore.
siquidem subiungit: non scitis, quod modicum
fermentum totam desipiat consparsionem? et tamen
fornicatio incesta non erat modicum, sed grande fermentum.

Et his itaque discussis, quae intercesserant, regredior
ad secundam Corinthiorum, ut probem illud quoque apostoli
dictum: sufficiat eiusmodi homini increpatio ista quae
a multis, non in fornicatoris personam conuenire. si enim
dedendum satanae pronuntiauerat in interitum carnis, utique
damnauerat eum magis quam increpauerat. alius ergo erat,
cui uoluit sufficere increpationem; siquidem fornicator non increpationem
de sententia eius retulerat, sed damnationem.
nam et hoc ipsum dispiciendum tibi offero, an fuerint in epistola
prima et alii qui apostolum contristauerint incondite
agentes et contristati sint ab illo increpationem referentes
iuxta sensum epistolae secundae, ex quibus in ea ueniam aliquis
potuerit adipisci. animaduertamus autem totam epistolam
primam, ut ita dixerim, non atramento, sed felle conscriptam,
tumentem indignantem dedignantem comminantem inuidiosam
et per singulas causas in quosdam quasi mancipes earum figuratam.
sic enim exegerant schismata et aemulationes et [*] [*]

dissensiones et praesumptiones et elationes et contentiones, ut
et inuidia onerarentur et correptione retunderentur et superbia
elimarentur et austeritate deterrerentur. et qualis inuidia humilitatis
aculeus? deo gratias ago, quod neminem uestrum
tinxerim, nisi Crispum et Gaium, ne qui dicat,
quod in nomine meo tinxerim. nec enim iudicaui scire
aliquid in uobis quam legum Christum et hunc crucifixum.
et puto, nos deus apostolos nouissimos elegit
uelut bestiarios, quoniam spectaculum facti sumus
huic mundo et angelis et hominibus et purgamenta
huius mundi facti sumus, omnium peripsema, et: non
sum liber, non sum apostolus, non Christum Iesum dominum
nostrum uidi? de quali contra supercilio pronuntiare
compulsus est: mihi autem in modico est, ut a uobis interroger
aut ab humano die; neque enim conscius mihi
sum, et: gloriam meam nemo inaniet. non scitis quod
angelos sumus iudicaturi? ceterum libertas quam aperta
obiurgationis, quam exerta acies machaerae spiritalis: iam ditati
estis, iam saturati estis, iam regnatis, et: si quis se
putat scire, nondum scit quemadmodum oporteat eum
scire! nonne et tunc in faciem alicuius impingens, quis enim,
inquit, te discernit? quid autem habes, quod non accepisti?
si autem accepisti quid gloriaris, quasi non acceperis?
nonne et illos in os caedit? quidam autem in conscientia
usque nunc quasi idolothytum edunt. sic autem delinquentes
percutien.do conscientias fratrum infirmas in Christum
delinquent. iam uero et nominatim: aut non habemus potestatem
manducandi et bibendi et mulieres circumducendi,
sicut et ceteri apostoli et fratres domini et
Cephas? et: si alii de potestate uestra consequuntur, [*] [*]
non magis nos? aeque et illos singulari stilo figit: propterea
qui se putat stare, uideat ne cadat, et: si quis
contentiosus uidetur, nos talem consuetudinem non
habemus neque ecclesia domini. tali clausula maledicto
detexta, si quis non amat dominum Iesum, sit anathema
maranatha, aliquem utique percussit. sed illic magis
stabo, ubi apostolus magis feruet, ubi ipse fornicator aliis
quoque negotium fecit. quasi non sim uenturus ad uos,
inflati sunt quidam. ueniam autem citius, si permiserit
dominus, et cognoscam non sermonem eorum
qui inflati sunt, sed uirtutem. non enim in sermone
est regnum dei, sed in uirtute. et quid uultis? ueniam
ad uos in uirga an in spiritu lenitatis? quid enim suberat?
auditur in uobis in totum fornicatio et talis fornicatio,
qualis \'nec in gentibus, ut uxorem patris sui
quis habeat. et uos inflati estis, et non luxistis potius,
ut auferatur de medio uestrum qui tale facinus admisit?
pro quo lugerent? utique pro mortuo. ad quem lugerent?
utique ad dominum, ut quo modo auferatur de medio
eorum, non utique ut extra ecclesiam detur. hoc enim non a
deo postularetur quod erat in praesidentis officio, sed ut per
mortem hanc quoque communem et propriam carnis ipsius,
quae iam cadauer corruptiuum esset et immunditia inrecuperabili
tabiosum, plenius de ecclesia deberet auferri. et ideo, quoquo
modo interim potuit auferri, iudicauit dedendum eiusmodi
satanae in interitum carnis. maledici enim eam sequebatur,
quae diabolo proiciebatur, ut sacramento benedictionis exauctoraretur
numquam in castra ecclesiae reuersura. uidemus
itaque hoc in loco diuisam apostoli seueritatem in quendam [*] [*]
inflatum et in quendam incestum, in alterum uirga, in alterum
sententia armatum. uirga, quam minabatur, sententia, quam exsequebatur;
illam adhuc coruscantem, hanc statim fulminantem,
qua increpabat, qua damnabat. certumque est exinde increpitum
quidem sub intentatione uirgae tremuisse, damnatum uero sub
repraesentatione poenae perisse. statim ille timens plagam ***,
abiit ille luens poenam. cum ad Corinthios eiusdem apostoli
litterae iterantur, uenia fit plane, sed incertum cui, quia nec
persona nec causa proscribitur. res cum sensibus conferam. si
incestus opponitur, ibidem erit et inflatus. sane rei ratio satis
. habetur, cum inflatus increpitus est, incestus uero damnatus
est. inflato ignoscitur, sed increpito; incesto non uidetur
ignotum, ut damnato. si ei ignoscebatur, cui deuoratio ex
maerore nimio timebatur, deuorari adhuc increpitus periclitabatur
deficiens ob comminationem et maerens ob increpationem;
damnatus uero et culpa et sententia iam deuoratus deputabatur,
qui non maerere haberet, sed pati quod ante passionem
maerere potuisset. si idcirco ignoscebatur, ne fraudaremur a
satana, in eo utique detrimentum praecauebatur quod nondum
perisset. nihil de transacto praecauetur, sed de adhuc saluo.
damnatus autem et quidem in possessionem satanae iam tunc
perierat ecclesiae, cum tale facinus admiserat, nedum cum et
ab ipsa eierabatur. quomodo uereretur fraudem pati eius,
quem iam et ereptum amiserat et damnatum habere non potuerat?
postremo, quid iudicem indulgere conueniet, quod pronuntiatione
deciderit an quod interlocutione suspenderit, et
utique eum iudicem, qui non solet ea quae destruxit reaedificare,
ne transgressor habeatur? age iam, si non tot personas
prima epistola contristasset, si neminem increpuisset, neminem
terruisset, si solum incestum cecidisset, si nullum in causam
eius in pauorem misisset, inflatum consternasset, nonne melius [*]
suspicareris et fidelius argumentareris aliquem potius longe
alium apud Corinthios tunc in eadem causa fuisse, ut increpitus
et territus et maerore saucius propterea permittente modulo
delicti ueniam postea ceperit, quam ut eam incesto fornicatori
interpretareris? hoc enim legisse debueras, etsi non in epistola,
sed in ipsa apostoli secta, a pudore clarius quam stilo
eius impressum, ne scilicet Paulum apostolum Christi, doctorem
nationum in fide et ueritate, uas electionis, ecclesiarum conditorem,
censorem disciplinarum, tantae leuitatis inficeres, ut
aut damnauerit temere quem mox esset absoluturus aut temere
absoluerit quem non temere damnasset, ob solam licet fornicationem
simplicis impudicitiae, nedum ob incestas nuptias et
impiam luxuriam et libidinem parricidalem, quam nec nationibus
comparauerat, ne consuetudini deputaretur, quam absens
iudicarat, ne spatium reus lucraretur, quam aduocata etiam
domini uirtute damnauerat, ne humana sententia uideretur.
lusit igitur et de suo spiritu et de ecclesiae angelo et de uirtute
domini, si quod de consilio eorum pronuntiauerat, rescidit.