De Patientia (1-5)

Confiteor ad dominum deum satis temere me, si non
etiam impudenter, de patientia componere ausum, cui praestandae
idoneus omnino non sim, ut homo nullius boni, quando
oporteat demonstrationem et commendationem alicuius rei
adortos ipsos prius in administratione eius rei deprehendi et
constantiam commonendi propriae conuersationis auctoritate
dirigere, ne dicta factis deficientibus erubescant. atque utinam
erubescere istud remedium ferat, uti pudor non exhibendi
quod aliis suggestum imus exhibendi fiat magisterium, nisi
quod bonorum quorundam sicuti et malorum intolerabilis
magnitudo est, ut ad capienda et praestanda ea sola gratia
diuinae inspirationis operetur. nam quod maxime bonum, id
maxime penes deum, nec alius id quam qui possidet dispensat,
ut cuique dignatur. itaque uelut solacium erit disputare super
eo, quod frui non datur, uice languentium, qui, cum uacent
a sanita te, de bonisj eius tacere non norunt. itaj miserrimus
ego, semper aeger caloribus impatientiae quam nLon obtineo
patientiae sanitatem eLt suspirem et inuocem et perorem
necesse est, cum rejcordor et in meae imbecillitatis contemplatione
digerLo bonam, fidei ualitudinem et dominicae disciplinae
sanitatem non facile cuiquam, nisi patientia adsideat,
prouenire. ita praeposita dei rebus est, ut nullum praeceptum [*] [*] [*] [*]

obire quis, nullum opus domino complacitum perpetrare
extraneas a patientia possit. bonum eit.us etiamj qui caeca
uiuunt summae uirtutis appellatione honorant. philosophi
quidem, qui alicuLius sapientiae animalis deputantur, tantum
illi subsignant, ut, cum inter sese uariis sectarum libidinibus
et sententiarum aemulationibus discordent, solius taLmen
pajtientiae in commune memores huic uni studiorum suorum
commiserint pacem. in eam conspirant, in eam foede rantur,
in illam adfectatione uirtutis unanimiter student; omnem sapientiae
ostentationem de patientia praeferunt. grande testimonium
eius est, cum etiam uanas saeculi disciplin as ad laudem
et gloriam promouet. aut numquid potius iniuria, cum
diuina res in saecularibus artibus uolutatur? sed uiderint
illi, quos mox sapientiae suae cum saeculo destructae ac
dedecoratae pudebit.

Nobis exercendae patientiae auctoritatem non adfectatio
humana caninae aequanimitatis stupore formata sed uiuae
ac caelestis disciplinae diuina dispositio delegat, deum
ipsum ostendens patientiae exemplum iam primum, qui
florem lucis huius super iustos et iniustos aequaliter spargit,
qui temporum officia, elementorum seruitia, totius geniturae
tributa dignis simul et indignis patiatur occurrere, sustinens [*] [*]

ingratissimas nationes ludibria artium et opera manuum
suarum adorantes, nomen familiam ipsius persequentes,
luxuriam auaritiam iniquitatem malignitatem cotidie insolescentem,
ut sua sibi patientia detrahat. plures enim
dominum idcirco non credunt, quia saeculo iratum tamdiu
nesciunt.

Et haec quidem diuinae patientiae species, quasi de
longinquo, fors ut de supernis aestimetur. quid illa autem,
quae inter homines palam in terris quodammodo
manu adprehensa est? nasci se deus in utero patitur
matris [expectat] et natus adolescere sustinet et adultus
non gestit agnosci, sed contumeliosus insuper sibi est et a
seruo suo tinguitur et temptatoris congressus solis uerbis
repellit. cum de deo fit magister docens hominem euadere
mortem, ob salutem scilicet ueniam offensae patientiae
eruditum, (non contendit, non reclamauit nec quisquam in
plateis uocem eius audiuit; arundinem quassatam non fregit,
linum fumigans non restinxit.) nec enim mentitus fuerat
propheta, immo ipsius dei contestatio, spiritum suum in
filio cum tota patientia collocantis. nullum uolentem sibi
adhaerere non suscepit, nullius mensam tectumue despexit; [*] [*] [*]

[atquin ipse lauandis discipulorum pedibus ministrauit] non
peccatores, non publicanos aspernatus est, non illi saltim
ciuitati, quae eum recipere noluerat, iratus est, cum etiam
discipuli tam contumelioso oppido caelestes ignes repraesentari
uoluissent; ingratos curauit, insidiatoribus cessit. parum
hoc, si non etiam proditorem suum secum habuit nec constanter
denotauit. cum uero traditur, cum adducitur ut pecus
ad uictimam, — sic enim non magis aperit os quam
agnus sub tondentis potestate — ille, cui legiones
angelorum, si uoluisset, uno dicto de caelis adfuissent, ne
unius quidem discentis gladium ultorem probauit. patientia
domini in Malcho uulnerata est. itaque et gladii opera
maledixit in posterum et sanitatis restitutione ei, quem non
ipse uexauerat, satisfecit per patientiam, misericordiae matrem.
taceo, quod figitur; in hoc enim uenerat. numquid tamen
subiendae morti etiam contumeliis opus fuerat? sed saginari
uoluptate patientiae discessurus uolebat: despuitur, uerberatur,
deridetur, foedis uestitur, foedioribus coronatur. mira
aequanimitatis fides: qui in hominis figura proposuerat latere,
nihil de impatientia hominis imitatus est. hinc uel maxime,
Pharisaei, dominum agnoscere debuistis; patientiam huiusmodi
nemo hominum perpetraret. talia tantaque documenta, quorum
magnitudo penes nationes quidem detrectatio fidei est, penes [*] [*]
nos uero ratio et structio, satis aperte non sermonibus modo
in praecipiendo sed etiam passionibus domini (in) sustinendo
probant his, quibus credere datum est, patientiam dei esse
naturam, effectum et praestantiam ingenitae cuiusdam proprietatis.

Igitur si probos quosque seruos et bonae mentis pro
ingenio dominico conuersari uidemus, - siquidem artificium
promerendi obsequium est, obsequii uero disciplina morigera
subiectio est — quanto magis nos secundum dominum
moratos inueniri oportet, seruos scilicet dei uiui, cuius iudicium
in suos non in compede aut pilleo uertitur, sed in
aeternitate aut poenae aut salutis? cui seueritati declinandae
uel liberalitati inuitandae tanta obsequii diligentia opus est,
quanta sunt ipsa, quae aut seueritas comminatur aut liberalitas
pollicetur. et tamen nos non de hominibus modo seruitute
subnexis uel quolibet alio iure debitoribus obsequii,
uerum etiam de pecudibus, etiam de bestiis oboedientiam
exprimimus, intellegentes usibus nostris eas a domino prouisas
traditasque. meliora ergo nobis erunt in obsequii disciplina
quae nobis deus subdit? agnoscunt denique fl. quae oboediunt:
nos cui soli subditi sumus, domino scilicet, auscultare
dubitamus? at quam iniustum est, quam etiam ingratum,
quod per alterius indulgentiam de aliis consequaris, idem
illi, per quem consequeris, de temetipso non rependere!
nec pluribus de obsequii exhibitione debiti a nobis domino
deo. satis enim agnitio dei, quid sibi incumbat, intellegit. ne [*].

tamen ut extraneum de obsequio uideamur interfecisse,
ipsum quoque obsequium de patientia trahitur. numquis non\'
patiens obsequitur aut patiens obluctatur? quam ergo dominus
deus, omnium bonorum et demonstrator et acceptator,
in semetipso circumtulit, quis de bono eius late retractet?
cui item dubium sit omne bonum, quia ad deum pertineat,
pertinentibus ad deum tota mente sectandum? per quae in
expedito et quasi in praescriptionis compendio [et commendatio
et exhortatio] de patientia constitutum est.

Verumtamen procudere disputationem de necessariis fidei
non est otiosum, quia nec infructuosum. loquacitas in aedificatione
nulla turpis, si quando turpis. itaque si de aliquo
bono sermo est, res postulat contrarium quoque boni recensere.
quid enim sectandum sit, magis inluminabis, si, quid
uitandum sit, proinde digesseris. consideremus igitur de impatientia,
an sicut patientia in deo, ita aduersaria eius in aduersario
nostro nata atque comperta sit, ut ex isto appareat, quam principaliter
fidei aduersetur. nam quod ab aemulo dei conceptum
est utique non est amicum dei rebus. eadem discordia est
rerum quae et auctorum. porro cum deus optimus, diabolus e
contrario pessimus, ipsa sui diuersitate testantur neutrum alterius
facere, ut nobis non magis a malo aliquid boni quam a bono
aliquid mali editum uideri possit. igitur natales impatientiae
in ipso diabolo deprehendo, iam tunc, cum dominum deum [*]

uniuersa opera, quae fecisset, imagini suae, id est homini,
subiecisse impatienter tulit nec enim doluisset, si sustinuisset,
-nec inuidisset homini, si non doluisset. adeo decepit eum,
quia inuiderat; inuiderat autem, quia doluerat; doluerat (autem,)
quia patienter utique non tulerat. quid prius fuerit ille
angelus perditionis, malus an impatiens, contemno quaerere,
palam cum sit aut impatientiam ab malitia aut malitiam
ab impatientia auspicatam deinde inter se conspirasse et indiuiduas
in uno patris sinu adoleuisse. at enim quam prius
senserat, per quam [primus] delinquere intrauerat, de suo
experimento quid ad peccandum adiutaret (in)structus, eandem
impingendo in crimen homini aduocauit. conuenta
statim illi mulier, non temere dixerim, per conloquium
ipsum eius afflata est spiritu impatientia infecto. usque
adeo numquam omnino peccasset, si diuino interdicto patientiam
perseruasset. quid, quod non sustinuit sola conuenta,
sed apud Adam, nondum maritum, nondum aures sibi debentem,
impatiens etiam tacendi est ac traducem illum eius,
quod a malo hauserat, facit? perit igitur et alius homo per
impatientiam alterius, perit(urus) mox et ipse per impatientiam
suam utrobique commissam et circa dei praemonitionem et circa
diaboli circumscriptionem, illam seruare, hanc refutare non
sustinens. hinc prima iudicii, unde delicti, origo; hinc deus [*] [*]
irasci exorsus, unde offendere homo inductus. [inde in deo
prima patientia, unde indignatio prima, qui tunc maledictione
sola contentus ab animaduersionis impetu in diabolo
temptatoris] aut quod crimen ante istud impatientiae admissum
homini imputatur? innocens erat et deo de proximo amicus
et paradisi colonus. at ubi semel succidit impatientiae,
desiuit deo sapere, desiuit caelestia sustinere posse, exinde
homo, terrae datus et ab oculis dei eiectus, facile usurpari
ab impatientia coepit in omne, quod deum offenderet. nam
statim illa semine diaboli concepta malitiae fecunditate
iram filium procreauit, editum suis artibus erudiit. quod
enim ipsa Adam et Euam morti inmerserat, docuit et filium
ab homicidio incipere. frustra istud impatientiae adscripserim,
si Cain ille primus homicida et primus fratricida oblationes
suas a domino recusatas aequanimiter nec impatienter tulit,
si iratus fratri suo non est, si neminem denique interemit.
cum uero nec occidere potuerit nisi iratus nec irasci nisi
impatiens, demonstrat quod per iram gessit ad eam referendum,
a qua ira suggesta est. [per] haec impatientiae tunc
infantis quodammodo incunabula. ceterum quanta mox incrementa!
nec mirum. nam si prima deliquit, consequens est,
at, quia prima, idcirco et sola sit matrix in omne delictum, [*]
defundens de suo fonte uarias criminum uenas. de homicidio
quidem dictum est. sed ira editum a primordio, etiam
quascumque postmodum causas sibi inuenit ad impatientiam
at ad originem sui confert. sine enim quis inimicitiis siue
praedae gratia id scelus conficit, prius est, ut aut odii aut
auaritiae fiat impatiens. quidquid compellit, sine impatientia
scelus non est ut perfici possit. quis adulterium sine libidinis
impatientia subiit? quod et si pretio in feminis cogitur.,
uenditio illa pudicitiae utique impatientia contemnendi lucri
ordinatur. haec ut principalia penes dominum delicta. nam
ut compendio dictum sit, omne peccatum impatientiae adscribendum.
malum impatientia est boni. nemo impudicus non
impatiens pudicitiae et improbus probitatis et impius pietatis
et inquietus quietis. ut malus unusquisque fiat, bonus
perseuerare non poterit. talis igitur excetra delictorum cur
non dominum offendat improbatorem malorum? an non ipsum
quoque Israhel per impatientiam semper in deum deliquisse
manifestum est, exinde, cum oblitus brachii caelestis, quo
Aegyptiis adflictationibus fuerat extractus, de Aaron deos
sibi duces postulat, cum in idolum auri sui conlationes
defundit? tam necessarias enim Moysei cum domino congredientis
impatienter exceperat moras. post mannae escatilem
pluuiam, post petrae aquatilem sequellam desperant de domino,
tridui sitim non sustinendo. nam haec quoque illis impatientia
a domino exprobratur. ac ne singula peruagemur: [*] [*]
numquam non per impatientiam delinquendo (per impatientiam)
perierunt. quomodo autem manus prophetis intulerunt, nisi
per impatientiam audiendi? domino autem ipso, per impatientiam
etiam uidendi. quodsi patientiam inissent,\' liberarentur.