De Oratione (22)

Qui ita concedunt, recogitare debent de statu uocabuli
ipsius. quid est mulier a primis quidem litteris sanctorum commentariorum?
iam inueniunt sexus esse nomen, non gradum
sexus; siquidem Euam nondum uirum expertam deus mulierem
et feminam cognominauit, feminam, qua sexus generaliter,
mulierem, qua gradus sexus specialiter. ita quoniam tunc innupta
adhuc Eua mulieris uocabulo fuit, commune id uocabulum
et uirgini factum est. nec mirum, si apostolus
eodem utique spiritu actus, quo cum omnis scriptura diuina,
tum et illa Genesis digesta est, . eadem uoce usus est
mulierem ponendo, quae exemplo Euae innuptae et uirgini
competat. cetera denique consonant. nam et hoc ipso,
quod uirgines non nominauit, sicut alio in loco, ubi de
nubendo docet, satis praedicat de omni muliere et de toto
sexu dictum, nec distinctum esse inter mulierem et uirginem,
quam omnino non nominat. qui enim alibi distinguere meminit,
ubi scilicet differentia postulat (distinguit autem utramque
speciem suis uocabulis designans), ubi non distinguit,
dum utramque non nominat, nullam uult differentiam intellegi.
quid? quod Graeco sermone, quo litteras apostolus fecit, usui [*] [*] [*] [*]

est mulieres uocare quam feminas, id est γυναῖκας quam θηλεiας.
igitur si pro sexus nomine uocabulum istud frequentatur,
quod est in interpretatione pro eo quod est femina,
sexum nominauit, dicens γυναῖκα. in sexu autem et uirgo contingitur.
sed et manifesta pronuntiatio est: omnis, inquit,
mulier adorans et prophetans intecto capite dedecorat
caput suum. quid est omnis mulier, nisi omnis aetatis,
omnis ordinis, omnis condicionis? nihil mulieris excipit dicendo
omnis, sicut nec uiri nec uelandi; perinde enim omnis
uir inquit. sicut ergo in masculino sexu sub uiri nomine
etiam inuestis uelari uetatur, ita et in feminino sub nomine
mulieris etiam uirgo uelari iubetur. aequaliter in utroque sexu
minor aetas maioris sequatur disciplinam, aut uelentur et uirgines
masculi, si non uelantur et uirgines feminae, quia nec
isti nominatim tenentur; aliud sit uir et inuestis, si aliud est
mulier et uirgo. nempe propter angelos ait uelari oportere,
quod angeli propter filias hominum desciuerunt a deo. quis
ergo contendat solas mulieres, id est nuptas iam et uirginitate
defunctas, concupiscentiae esse, nisi si non licet et uirgines
specie praestare et amatores inuenire? immo uideamus, ne
uirgines solas concupierint, cum dicat scriptura filias hominum,
quia potuit uxores hominum nominasse uel feminas indifferenter.
etiam quod ait: et acceperunt sibi in uxores,
eo facit, quod accipiuntur in uxores quae uacant scilicet. de
non uacantibus autem aliter enuntiasset. itaque uacant tam
uiduitate quam et uirginitate. adeo sexum nominando generaliter
filias, et species in genere commiscuit. item cum dicit [*] [*]
naturam ipsam docere uelandum feminis esse, quae capillum
pro tegumento et ornamento mulieribus assignarit, nonne idem
tegumentum et idem honor capitis uirginibus quoque adscriptus
est? si mulieri turpe est radi, et uirgini perinde. in quibus
ergo una condicio capitis deputatur, una et disciplina capitis
exigitur, etiam ad eas uirgines, quas pueritia defendit; a primo
enim femina nominata est. sic denique et Israel obseruat.
sed si non obseruaret, nostra lex ampliata atque suppleta defenderet
sibi adiectionem. uirginibus quoque iniciens uelamentum
excusetur. nunc aetas, quae sexum suum ignorat,
simplicitatis priuilegium teneat. nam et Eua et Adam, ubi
eis contigit sapere, texerunt statim quod agnouerant. certe
in quibus iam pueritia mutauit, sicut naturae, ita et disciplinae
debet aetas esse munifica. nam et membris et officiis
mulieribus resignantur. nulla uirgo est ex quo potest nubere,
quoniam aetas iam in ea nupsit suo uiro, id est tempori.
sed aliqua se deo uouit. tamen et crinem exinde transfigurat
et omnem habitum ad mulieris conuertit. totum ergo asseueret
et totum uirginis praestet: quod propter deum abscondit,
plene obumbret. interest nostra, quod dei gratia exerceatur,
solius dei conscientiae commendare, ne, quod a deo speramus,
ab homine compensemus. quid denudas ante deum quod ante
homines tegis? uerecundior eris in publico quam in ecclesia?
si dei gratia est, et accepisti, quid gloriaris, inquit, quasi
non acceperis? quid alias ostentatione tui iudicas? an
alias gloria tua ad bonum inuitas? atqui et ipsa periclitaris
amittere, si gloriaris, et alias ad eadem pericula cogis. facile [*] [*] [*]
eluditur quod affectione gloriae assumitur. uelare uirgo, si
uirgo es; debes enim erubescere. si uirgo es, plures oculos
pati noli. nemo miretur in tuam faciem; nemo mendacium
tuum sentiat. bene mentiris nuptam, si caput ueles. immo
mentiri non uideris; nupsisti enim Christo. illi carnem tuam
tradidisti, age pro mariti tui disciplina. si nuptas alienas uelari
iubet, suas utique multo magis. sed non puta institutionem
uniuscuiusque antecessoris commouendam. multi alienae
consuetudini prudentiam suam et constantiam eius addicunt.
ne compellantur uelari, certe uoluntarias prohiberi non oportet;
quae se etiam uirgines negare non possunt, concedo abuti in
fama sua conscientiae apud deum securitate. de illis tamen,
quae sponsis dicantur, constanter super meum modulum pronuntiare
contestarique possum uelandas ex ea die esse qua ad
primum uiri corpus osculo et dextera expauerint. omnia enim
in his praenupserunt, et aetas per maturitatem, et caro per
aetatem, et spiritus per conscientiam, et pudor per osculi experimentum,
et spes per expectationem, et mens per uoluntatem.
satisque nobis exemplo Rebecca est, quae sponso demonstrato
tantum notitiae eius nubendo uelata est.