De Oratione (1-5)

Dei spiritus et dei sermo et dei ratio, sermo rationis et
ratio sermonis et spiritus utriusque, Iesus Christus dominus
noster nouis discipulis noui testamenti nouam orationis formam
determinauit. oportebat enim in hac quoque specie nouum
uinum nouis utribus recondi et nouam plagulam nouo adsui
uestimento. ceterum quicquid retro fuerat, aut demutatum
est, ut circumcisio, aut suppletum, ut reliqua lex, aut impletum,
ut prophetia, aut perfectum, ut fides ipsa. omnia de
carnalibus in spiritalia renouauit noua dei gratia superducto
euangelio, expunctore totius retro uetustatis, in quo et dei spiritus
et dei sermo et dei ratio approbatus est dominus noster
Iesus Christus, spiritus quo ualuit, sermo quo docuit, ratio
qua uenit. sic igitur oratio a Christo constituta ex tribus
constituta est: ex sermone, quo enuntiatur, ex spiritu, quo
tantum potest, ex ratione, qua docetur. docuerat et Iohannes
discipulos suos adorare; sed omnia Iohannis Christo praestruebantur,
donec ipso aucto, sicut idem Iohannes praenuntiabat
illum augeri oportere, se uero deminui, totum praeministri
opus cum ipso spiritu transiret ad dominum. ideo nec extat,
in quae uerba docuerit Iohannes adorare, quod terrena [*] [*]
caelestibus cesserint. qui de terra est, inquit, terrena fatur,
et qui de caelis adest, quae uidit, ea loquitur. et quid
non caeleste quod domini Christi est, ut haec quoque orandi
disciplina? consideremus itaque, benedicti, caelestem eius sophiam,
inprimis de praecepto secrete adorandi, quo et fidem
hominis exigebat, ut dei omnipotentis et conspectum et auditum
sub tectis et in abditum etiam adesse confideret, et modestiam
fidei desiderabat, ut, quem ubique audire et uidere
fideret, ei soli religionem suam offerret. sequens sophia III
sequenti praecepto perinde pertineat ad fidem et modestiam
fidei, si non agmine uerborum adeundum putemus ad dominum,
quem ultro suis prospicere certi sumus. et tamen breuitas
ista, quod ad tertium sophiae gradum faciat, magnae ac beatae
interpretationis substantia fulta est quantumque substringitur
uerbis, tantum diffunditur sensibus. \' neque enim propria
tantum orationis officia complexa est, uenerationem dei aut
hominis petitionem, sed omnem paene sermonem domini,
omnem commemorationem disciplinae, ut reuera in oratione
breuiarium totius euangelii comprehendatur.

Incipit a testimonio dei et merito fidei, cum dicimus,
PATER QVI IN CAELIS ES. nam et deum oramus et fidem commendamus,
cuius meritum est haec appellatio. scriptum est:
qui in eum crediderint, dedit eis potestatem, ut filii
dei uocentur. quamquam frequentissime dominus patrem
nobis pronuntiauit deum, immo et praecepit, ne quem in terris
patrem uocemus, nisi quem habemus in caelis. itaque sic
adorantes etiam praeceptum obimus. felices, qui patrem
agnoscunt. hoc est quod Israeli exprobratur, quod caelum [*] [*]

ac terram spiritus contestatur, filios, dicens, genui, et illi
me non agnouerunt. dicendo autem patrem deum quoque
cognominamus. appellatio ista et pietatis et potestatis est.
item in patre filius inuocatur. ego enim, inquit, et pater
unum sumus. ne mater quidem ecclesia praeteritur. siquidem
in filio et patre mater recognoscitur, de qua constat et
patris et filii nomen. uno igitur genere aut uocabulo et deum
cum suis honoramus et praecepti meminimus et oblitos patris
- denotamus.

Nomen dei patris nemini proditum fuerat. etiam qui de
ipso interrogauerat, Moyses, aliud quidem nomen audierat.
nobis reuelatum est in filio.

iam quis enim filius? nouum
patris nomen est. ego ueni, inquit, in nomine patris, et
rursus: pater, glorifica nomen tuum, et apertius: nomen
tuum manifestaui hominibus. id ergo ut sanctificetur
postulamus. non quod deceat homines bene deo optare, quasi
sit et alius de quo ei possit optari aut laboret, nisi optemus.
plane benedici deum omni loco ac tempore condecet ob debitam
semper memoriam beneficiorum eius ab omni homine. sed et
hoc benedictionis uice fungitur. ceterum quando non sanctum
et sanctificatum est per semetipsum nomen dei, cum ceteros
sanctificet ex semetipso? cui illa angelorum circumstantia non
cessat dicere: sanctus, sanctus, sanctus. proinde igitur
et nos angelorum, si meruerimus, candidati, iam hinc caelestem
illam in deum uocem et officium futurae claritatis ediscimus.
hoc quantum ad gloriam dei. alioquin quantum ad nostram
petitionem, cum dicimus: BANCTIFICETUR \'NOMEN TUUM, id petimus,
ut sanctificetur in nobis, qui in illo sumus, simul et
in ceteris, quos adhuc gratia dei expectat, ut et huic praecepto [*] [*]
pareamus orando pro omnibus, etiam pro inimicis nostris.
ideoque suspensa enuntiatione non dicentes, sanctificetur in
nobis, in omnibus dicimus.

Secundum hanc formam subiungimus: FIAT UOLUNTAS
TUA IN CAEIIIS ET IN TERRA, non quod aliquis obsistat, quo
minus uoluntas dei fiat, et ei successum uoluntatis suae oremus,
sed in omnibus petimus fieri uoluntatem eius. ex interpretatione
enim figurata carnis et spiritus nos sumus caelum
et terra. quamquam etsi simpliciter intellegendum est, idem
tamen est sensus petitionis, ut in nobis fiat uoluntas dei in
terris, ut possit scilicet fieri et in caelis. quid autem deus
uult quam incedere nos secundum suam disciplinam? petimus
ergo substantiam et facultatem uoluntatis suae

subministret
nobis, ut salui simus et in caelis et in terris, quia summa est
uoluntatis eius salus eorum quos adoptauit. est et illa dei
uoluntas, quam dominus administrauit praedicando operando
sustinendo. si enim ipse pronuntiauit non suam, sed patris
facere se uoluntatem, sine dubio, quae faciebat, ea erat uoluntas
patris, ad quae nunc nos uelut ad exemplaria prouocamur,
ut et praedicemus et operemur et sustineamus ad
mortem usque. quae ut implere possimus, opus est dei uoluntate.
item dicentes, fiat uoluntas tua, uel eo nobis bene
optamus, quod nihil mali sit in dei uoluntate, etiam si quid
pro meritis cuiusque secus inrogatur. iam hoc dicto ad sufferentiam
nosmetipsos praemonemus. dominus quoque cum
sub instantiam passionis infirmitatem carnis demonstrare iam
in sua carne uoluisset, pater, inquit, transfer poculum
istud, et recordatus, nisi quod mea non, sed tua fiat
uoluntas. ipse erat uoluntas et potestas patris et tamen ad
demonstrationem sufferentiae debitae uoluntati se patris tradidit.
[*] [*]

VErrm-r quoque REGNUM TUUM ad id pertinet, quo et fiat
uoluntas tua, in nobis scilicet. nam deus quando non regnat,
in cuius manu cor omnium regum est? sed quicquid
nobis optamus, in illum auguramur, et illi deputamus quod ab
illo expectamus. itaque si ad dei uoluntatem et ad nostram
suspensionem pertinet regni dominici repraesentatio, quomodo
quidam per tractum quendam in saeculo postulant, cum regnum
dei, quod ut adueniat oramus, ad consummationem saeculi.
tendat? optamus maturius regnare et non diutius seruire.
etiamsi praefinitum in oratione non esset de postulando regni
aduentu, ultro eam uocem protulissemus festinantes ad spei
nostrae complexum. clamant ad dominum inuidia

animae
martyrum sub altari: quonam usque non ulcisceris, domine,
sanguinem nostrum de incolis terrae? nam utique
ultio illorum a saeculi fine dirigitur. immo quam celeriter
ueniat, domine, regnum tuum, uotum Christianorum, confusio
nationum, exultatio angelorum, propter quod conflictamur,
immo potius propter quod oramus.