Adversus Valentinianos (6-10)

Igitur hoc libello, quo demonstrationem solum praemittentes
sumus illius arcani, ne quem ex nominibus tam peregrinis et coactis
et compactis et ambiguis caligo suffundat, quomodo iis
usuri sumus, prius demandabo. quorundam enim de Graeco interpretatio
non occurrit ad expeditam proinde nominis formam,
quorundam nec de sexu genera conueniunt, quorundam usitatior
in Graeco notitia est. itaque plurimum Graeca ponemus; [*] [*]

significantiae per paginarum limites aderunt, nec Latinis quidem
deerunt Graeca, sed in lineis desuper notabuntur, ut
signum hoc sit personalium nominum propter ambiguitates
eorum, quae cum alia significatione communicant. quamquam
autem distulerim congressionem, solam interim professus narrationem,
sicubi tamen indignitas meruerit suggillari, non erit
delibationi transfunctoria expugnatio. congressionis lusionem
deputa, lector, ante pugnam; ostendam, sed non imprimam
uulnera. si et ridebitur alicubi, materiis ipsis satisfiet. multa
sic digna sunt reuinci, ne grauitate adonerentur. uanitati proprie
festiuitas cedit. congruit et ueritati ridere, quia laetans
de aemulis suis ludere [quia] secura est. curandum plane,
ne risus eius rideatur, si fuerit indignus; ceterum ubicumque
dignus risus, officium est. denique hoc modo incipiam.

Primus omnium [Ennius] poeta Romanus \'caenacula
maxima ca.eIP simpliciter pronuntiauit, elati situs nomine
uel quia Iouem illic epulantem legerat apud Homerum. sed
haeretici quantas supernitates supernitatum et quantas sublimitates
sublimitatum in habitaculum dei sui cuiusque suspenderint
extulerint expanderint, mirum est. etiam creatori nostro
Enniana caenacula in aedicularum disposita sunt forma. aliis
atque aliis pergulis superstructis et unicuique deo per totidem
scalas distributis, quot haereses fuerint, meritorium factus est [*] [*]

mundus. insulam Feliculam credas tanta tabulata caelorum.
nescio ubi illic etiam Valentinianorum deus ad summas tegulas
habitat. hunc substantialiter quidem Αἰῶνα Τέλειον appellant,
personaliter uero Προπάτορα et Προαρχήν, etiam Bython, quod
in sublimibus habitanti minime congruebat. innatum inmensum
infinitum inuisibilem aeternumque definiunt, quasi statim
probent esse, si talem definiant, qualem scimus esse debere.
sic et ante omnia fuisse (non) ut dicatur, sed ut sit expostulo nec
aliud magis in huiusmodi denoto, quam quod post omnia
inueniuntur qui ante omnia fuisse dicuntur, et quidem non
sua. sedet itaque Bythos iste infinitis retro aeuis in maxima
et altissima quiete, in otio plurimo placidae et, ut ita dixerim,
stupentis diuinitatis, qualem iussit Epicurus. et tamen quem
solum uolunt, dant ei secundam in ipso et cum ipso personam,
Ennoian, quam et Charin et Sigen insuper nominant.
et forte accedit in illa commendatissima quiete monere eum
de proferendo tandem initio rerum a semetipso. hoc uice
seminis in Sige sua uelut in genitalibus uuluae locis collocat.
suscipit illa statim et praegnans efficitur et parit, utique
silentio, Sige. et quem parit? Nus est, simillimum patri et
parem per omnia. denique solus hic capere sufficit inmensam [*] [*]
illam et incomprehensibilem magnitudinem patris. ita et ipse
pater dicitur et initium omnium et proprie Monogenes. atquin
non proprie, siquidem non solus agnascitur. nam cum illo
processit et femina, cui Veritas (nomen). [Monogenes, quia
prior genitus, quanto congruentius Protogenes uocaretur!]
ergo Bythos et Sige, Nus et Veritas prima quadriga defenditur
Valentinianae factionis, matrix et origo cunctorum.
namque ibidem Nus simul accepit prolationis suae officium,
emittit et ipse ex semetipso Sermonem et Vitam. quae si
retro non erat, utique nec in Bytho. et quale est, ut in deo
uita non fuerit? sed et haec soboles, ad initium uniuersitatis
et formati(onem) Pleromatis totius emissa, facit fructum: Hominem
et Ecclesiam procreat. habes ogdoadem, tetradem duplicem,
ex coniugationibus masculorum et feminarum, cellas, ut
ita dixerim, primordialium Aeonum, fraterna conubia Valentinianorum
deorum, census omnia sanctitatis et maiestatis
haereticae. nescio criminum an numinum turbam, certe fontem
reliquae fecunditatis.

Ecce enim secunda tetras, Sermo et Vita, Homo et
Ecclesia, quod in patris gloriam fruticasset huic numero,
gestientes et ipsi tale quid patri de suo offerre, alios ebulliunt
fetus, proinde coniugales per copulam utriusque naturae.
hac Sermo et Vita decuriam Aeonum simul fundunt, illac
Homo et Ecclesia duos amplius, aequiperando parentibus,
quia et ipsi duo cum illis decem tot efficiunt, quot ipsi
procreauerunt. reddo nunc nomina, quos decuriam dixi: Bythios [*] [*]

et Mixis, (Ageratos et Honosis, Autophyes) et Hedone, Acinetos
et Syncrasis, Monogenes et Macaria. contra duodenarius numerus
hi erunt: Paracletus et Pistis, Patricos et Elpis, Metricos et
Agape, Aeinus et Synesis, Ecclesiasticus et Macariotes, Theletus
et Sophia. cogor hic, quid ista nomina desiderent, proferre
de pari exemplo. in scholis Karthaginiensibus fuit quidam frigidissimus
rhetor Latinus, Phosphorus nomine. cum uirum fortem
peroraret: \'uenio\', inquit, ad uos, optimi ciues, de proelio cum
uictoria mea, cum felicitate uestra, ampliatus gloriosus fortunatus
maximus triumphalis\'. et scholastici statim familiae
Phosphori φεῦ acclamant. audisti Fortunatam et Hedonen et
Acinetum et Theletum: acclama familiae Ptolomaei cpeo. hoc
erit Pleroma illud arcanum, diuinitatis tricenariae plenitudo.
uideamus, quae sint istorum priuilegia numerorum, quaternarii
et octonarii (et denarii) et duodenarii. interim in tricenario
fecunditas tota deficit, — castrata est uis et potestas et libido
genitalis Aeonum — quasi non et numerorum tanta adhuc coagula
superessent et nulla alia de paedagogio nomina. quare
enim non et quinquaginta et centum procreantur? quare non
et Sterceiae et Syntrophi nominantur?

Sed et hoc exceptio personarum est, quod solus ille
Nus ex omnibus inmensi patris fruitur notione, gaudens et
exultans, illis utique maerentibus. plane Nus, quantum in [*] [*]

ipso fuit, et uoluerat et temptauerat ceteris quoque communicare
quae norat, quantus et quam incomprehensibilis pater.
sed intercessit mater Sige, illa scilicet, quae et ipsis haereticis
suis tacere praescribit, etsi de patris nutu aiunt factum,
uolentis omnes in desiderium sui accendi. itaque dum macerantur
intra semetipsos, dum tacita cupidine cognoscendi
patrem uruntur, paene scelus factum est. namque ex illis
. duodecim Aeonibus, quos Homo et Ecclesia ediderant, nouissima
natu Aeon — uiderit soloecismus, Sophia enim nomen
est — incontinentia sui sine coniugis Theleti societate prorumpit
in patrem inquirere et genus contrahit uitii, quod
exorsum quidem fuerat in illis aliis, qui circa Nun, in hunc
autem. id est in Sophiam, deriuarat, ut solent uitia in corpore
alibi connata in aliud membrum perniciem suam efflare.
sed enim sub praetexto dilectionis in patrem aemulatio superabat
in Nun, solum de patre gaudentem. ut uero impossibilia
contendens Sophia frustra erat et uincitur difficultate et
extenditur adfectione, modico abfuit prae ui dulcedinis et
laboris deuorari et in reliquam substantiam dissolui; nec
alias quam pereundo cessasset, nisi bono fato in Horon
incursasset, — quaedam et huic uis: est fundamentum uniuersitatis
(et) illius extrinsecus custos — quem et Crucem appellant
et Lytroten et Carpisten. ita Sophia, periculo exempta et tarde
persuasa (de) declinata inuestigatione patris, conquieuit et totam [*] [*]
animationem (enthymesin) cum passione, quae insuper acciderat,
exposuit.

Sed quidam exitum Sophiae et restitutionem aliter
somniauerunt: post inritos conatus et spei deiectionem deformatam
eam. pallore, credo, et macie et incuria. proprie utique
patrem non minus denegatum dolebat quam amissum.
dehinc in illo maerore ex semetipsa sola, nulla opera coniugii,
concipit et procreat feminam. miraris hoc? et gallina sortita
est de suo parere; sed et uultures feminas tantum aiunt et
tamen sine masculo matres. et *** metuere postremo, ne
finis quoque insisteret; haerere de ratione casus, curare de
occultatione. remedia nusquam. ubi enim iam tragoediae atque
comoediae, a quibus forma mutuaretur exponendi quod citra
pudorem erat natum? dum in malis res est, suspicit, conuertit
ad patrem. sed incassum enisa, ut uires deserebant, in preces
succidit. tota etiam propinquitas pro ea supplicat, uel maxime
Nus. quidni? causa mali tanti! nullus tamen Sophiae exitus
uacuit. omnes aerumnae eius operantur in materiae originem,
siquidem ex illa tunc conflictatione [peruenit] ignorantia pauore [*] [*]

maerore substantiae fiunt. ibi demum pater, motus aliquando,
quem supra diximus Horon per Monogenem Nun in haec
promit in imagine sua, feminam marem, quia et de patris
sexu ita uariant. adiciunt autem Horon etiam Metagogea
(circumductorem) uocari et Horotheten. huius praedicant opera
et repressam ab inlicitis et purgatam a malis et deinceps
confirmatam Sophiam et coniugio restitutam; et ipsam quidem
in Pleromatis censu remansisse, enthymesin uero eius et illam
adpendicem passionem ab Horo relegatam et crucifixam et extra
eum factam. malum, quod aiunt, foras! spiritalem tamen
substantiam illam, ut naturalem quendam impetum Aeonis,
sed informem et inspeciatam, quatenus nihil adprehendisset,
ideoque fructum infirmum et feminam pronuntiatam.