Adversus Praxean (15)

Si hunc articulum quaestionibus scripturae ueteris
non expediam, de nouo testamento sumam confirmationem
nostrae interpretationis, ne quodcumque in filium reputo, in
patrem proinde defendas. ecce enim et in euangeliis et in
apostolis uisibilem et inuisibilem deum deprehendo sub manifesta
et personali distinctione condicionis utriusque. exclamat
quodammodo Iohannes: deum nemo uidit umquam, utique
nec retro; ademit enim temporis quaestionem dicendo deum
numquam uisum. confirmat et apostolus de deo: quem
nemo uidit hominum, sed nec uidere potest, scilicet
quia morietur qui uidebit. idem ipsi apostoli et uidisse se
Christum et contrectasse testantur. porro si ipse est Christus
et pater et filius, quomodo et uisus est et inuisus? ad hanc
diuersitatem uisi et inuisi in unum conferendam quis ex
diuerso non argumentabitur recte utrumque dictum, uisibilem
quidem in carne, inuisibilem uero ante carnem, ut idem sit
pater inuisibilis ante carnem qui et filius uisibilis in carne? [*] [*]

atquin si idem ante carnem inuisibilis, quomodo uisus etiam
retro inuenitur ante carnem? aeque si idem post carnem uisibilis,
quomodo et nunc inuisibilis pronuntiatur ab apostolis.
nisi quia alius, quem, et retro uisum in aenigmate, plenius
uisibilem caro effecit, sermo scilicet, qui et caro factus est.
alius, quem numquam quisquam uidit, [nisi] pater scilicet,
cuius est sermo? denique inspiciamus, quem apostoli uiderint.
quod uidimus, inquit Iohannes, quod audiuimus, oculis
nostris uidimus, et manus nostrae contrectauerunt
de sermone uitae. sermo enim uitae caro factus est.
auditus et uisus et contrectatus, quia caro, qui ante carnem
sermo tantum, in primordio apud deum patrem, non (deus)
pater. [apud sermonem] nam etsi deus sermo, sed, quia es
deo deus, apud deum, quia cum patre, apud patrem. et
uidimus gloriam eius, tamquam unigeniti a patre.
utique filii, scilicet uisibilis, glorificati a patre inuisibili. et
ideo, quoniam sermonem dei deum dixerat, ne adiuuaret
aduersariorum praesumptionem, quasi patrem ipsum uidisset.
ad distinguendum inter inuisibilem patrem et filium uisibilem
superdicit ex abundanti: deum nemo uidit umquam. quem
deum? sermonem? atquin: uidimus et audiuimus et
contrectauimus de sermone uitae praedictum est. sed
quem deum? scilicet patrem, apud quem deus erat sermo.
unigenitus filius, qui sinum patris ipse disseruit. [*] [*]
ipse et auditus et uisus et, ne phantasma crederetur, etiam
contrectatus. hunc et Paulus conspexit, nec tamen patrem
uidit. nonne, inquit, uidi Iesum? Christum autem (si) et
ipse deum cognominauit: quorum patres, et ex quibus
Christus secundum carnem, qui est super omnia
deus benedictus in aeuum, ostendit et ipse uisibilem
deum filium, id est sermonem dei, quia qui caro factus est
Christus dictus est. de patre autem ad Timotheum: que m
nemo uidit hominum, sed nec uidere potest, exaggerans
amplius: qui solus habet inmortalitatem et
lucem habitat inaccessibilem, de quo et supra dixerat:
regi autem saeculorum, inmortali, inuisibili, soli
deo, ut et contraria ipsi filio adscriberemus, mortalitatem,
accessibilitatem, quem mortuum contestatur secundum scripturas
et a se nouissime uisum, per accessibilem utique lucem,
quamquam et illam neque ipse sine periculo luminis expertus
est, neque Petrus et Iohannes et Iacobus sine rationis, [et
amentia, qui] credo, morituri ibidem, si non passuri filii
gloriam, sed patrem uidissent. deum enim nemo uidebit
et uiuet. si haec ita sunt, constat eum semper uisum ab
initio, qui uisus fuerit in fine, et eum nec in fine uisum,
qui nec ab initio fuit uisus, et ita duos esse uisum et [*] [*]
inuisum. filius ergo uisus est semper, et filius conuersatus est
semper, et filius operatus est semper, ex auctoritate patris
et uoluntate, quia filius nihil a semetipso potest
facere, nisi uiderit patrem facientem, in sensu scilicet
facientem. pater enim sensu agit, filius, qui in patris sensu
est, uidens pei-ficit. sic omnia per filium facta sunt et sine
illo factum est nihil.