Adversus Praxean (13)

Ergo, inquis, si deus dixit et deus fecit, si alius deus
dixit et alius fecit, duo dii praedicantur. si tam durus es, [*] [*]

puta interim tu; et ut adhuc amplius hoc putes, accipe
et in psalmo duos deos dictos: thronus tuus, deus, in
aeuum; ** uirga regni tui; dilexisti iustitiam et
odisti iniquitatem: propterea unxit te, deus, deus
tuus. si ad deum loquitur, et unctum deum a deo, adfirmat
et hic duos deos. [pro uirga regni tui] inde et Esaias ad personam
Christi: et Se bo in, inquit, uiri elati, ad te transibunt
et post te sequentur uincti manibus et ad te
adorabunt, quia in te deus est; tu enim es deus
noster, et nesciebamus, deus Israhelis. et hic enim
dicendo \'deus in te\' et (tu deus\' duos proponit: qui erat
in Christo et [spiritum] ipsum. plus est, quod (et) in euangelio
totidem inuenies: in principio erat sermo, et sermo
erat apud deum, et deus erat sermo: unus, qui erat,
et alius, penes quem erat. sed et nomen domini in duobus
lego: dixit dominus domino meo: sede ad dexteram
meam. et Esaias haec dicit: domine, quis credidit
auditui nostro, et brachium domini cui reuelatum
est? \'brachium\' enim \'tuum\', non \'domini\' dixisset, si non
dominum patrem et dominum filium intellegi uellet. etiam adhuc
antiquior Genesis: et pluit dominus super Sodomam et
Gomorram sulphur et ignem de caelo a domino. haec
aut nega scripta, aut quis es, ut non putes accipienda [*] [*]
quemadmodum scripta sunt, maxime quae non in allegoriis et
parabolis, sed in definitionibus certis et simplicibus habent
sensum? quodsi ex illis ea, qui tunc dominum non sustinebant
dei se filium ostendentem, ne eum deum crederent,
recordare tu cum illis scriptum esse: ego dixi: uos dii
estis et filii altissimi, et: stetit deus in ecclesia
deorum, ut, si homines, per fidem filios dei factos, deos
scriptura pronuntiare non timuit, scias illam multo magis
uero et unico dei filio id dei nomen iure contulisse, \'ergo\',
inquis, \'prouocabo te, ut hodie quoque ex auctoritate istarum
scripturarum constanter duos deos et duos dominos praedices\\
absit. nos enim, qui et tempora et causas scripturarum per
dei gratiam inspicimus, maxime paracleti, non hominum
discipuli, duos quidem definimus, patrem et filium, et iam
tres cum spiritu sancto, — secundum rationem oikonomiae, quae
facit numerum, ne, ut uestra peruersitas infert, pater ipse
credatur natus et passus, quod non licet credi, quoniam non
ita traditum est — duos tamen deos et duos dominos numquam
ex ore nostro proferimus, non quasi non et pater deus et
filius deus et spiritus deus et dominus unusquisque, sed quoniam
(ideo) retro et duo dii et duo domini praedicabantur, ut, ubi
uenisset Christus, et deus agnosceretur et dominus uocaretur,
quia filius dei et domini. si enim una persona et dei et
domini in scripturis inueniretur, merito Christus non esset
admissus ad nomen dei et ad domini, — nemo enim alius [*] [*]
praeter unus deus et dominus praedicabatur — et futurum
erat, ut ipse pater descendisse uideretur, quia unus deus et
unus dominus legebatur, et tota oikonomia eius obumbraretur,
quae in materiam fidei prospecta atque dispensata est. at ubi
uenit Christus et cognitus est a nobis, quod ipse, qui numerum
retro fecerat, factus secundus a patre et cum spiritu
tertius, etiam pater, per ipsum plenius manifestatus, redactum
est iam nomen dei et domini in unionem, ut, quia nationes
a multitudine idolorum transirent ad unicum deum, et differentia
constitueretur inter cultores unius et plurimae diuinitatis.
nam et lucere in mundo Christianos oportebat ut filios
lucis, lumen mundi unum et deum et dominum colentes et
nominantes. ceterum si ex conscientia, qua scimus dei nomen
et domini et patri et filio et spiritui conuenire, deos et dominos
nominaremus, extinxissemus faces nostras, etiam ad martyria
timidiores, quibus euadendi quaque pateret occasio, iurantibus
statim per deos et dominos, ut quidam haeretici, quorum
dei plures. itaque deos omnino non dicam nec dominos, sed
apostolum sequar, ut, si pariter nominandi fuerint pater et
filius. patrem deum appellem et Iesum Christum dominum
nominem. solum autem Christum potero deum dicere; sicut
idem apostolus: ex quibus Christus, qui est, inquit,
deus super omnia, benedictus in aeuum omne. nam
et radium solis seorsum solem uocabo; solem autem nominans,
cuius est radius, non statim et radium solem appellabo. nam
nec soles duos faciam. tamen et solem et radium eius tam [*] [*]
duas res et duas species unius et indiuisae substantiae numerabo,
quam deum et sermonem eius, quam patrem et filium.