Adversus Marcionem (3.24)

\'Immo\', inquis, \'spero ab illo, quod et ipsum faciat ad
testimonium diuersitatis, regnum dei aeternae et caelestis
possessionis. ceterum uester Christus pristinum statum Iudaeis
pollicetur ex restitutione terrae et post decursum uitae apud
inferos in sinu Abrahae refrigerium\'. (0) deum optimum, si reddit
placatus quod et abstulerat iratus! o deum tuum, qui et eaedit
et sanat, condit mala et facit pacem! o deum etiam ad inferos
usque misericordem! sed de sinu Abrahae suo tempore. de
restitutione uero Iudaeae, quam et ipsi Iudaei ita ut describitur
sperant, locorum et regionum nominibus inducti, quomodo
allegorica interpretatio in Christum et in ecclesiam et habitum
et fructum eius spiritaliter competat, et longum est persequi
et in alio opere digestum, quod inscribimus (de spe fidelium,
et in praesenti uel eo otiosum, quia non de terrena, sed de
caelesti promissione sit quaestio. nam et confitemur in terra
nobis regnum promissum, sed ante caelum, sed alio statu,
utpote post resurrectionem in mille annos in ciuitate diuini
operis Hierusalem caelo delatum, quam et apostolus matrem
nostram sursum designat. et politeuma nostrum, id est municipatum,
in caelis esse pronuntians, alicui utique caelesti ciuitati
eum deputat. hanc et Ezechiel nouit et apostolus Iohannes
uidit et qui apud fidem nostram est nouae prophetiae sermo
testatur, ut etiam effigiem ciuitatis ante repraesentationem eius
conspectui futuram in signum praedicarit. denique proxime
expunctum est orientali expeditione. constat enim ethnicis
quoque testibus in Iudaea per dies quadraginta matutinis
momentis ciuitatem de caelo pependisse, omni moeniorum [*] [*] [*]

habitu euanescente de profectu diei, et alias de proximo nullam.
hanc dicimus excipiendis (de) resurrectione sanctis et refouendis
omnium bonorum, utique spiritalium, copia in compensationem
eorum, quae in saeculo uel despeximus uel amisimus,
a deo prospectam, siquidem et iustum et deo dignum
illic quoque exultare famulos eius, ubi sunt et adflicti in
nomine ipsius. haec ratio regni (sub)caelestis. post cuius mille
annos, intra quam aetatem concluditur sanctorum resurrectio
pro meritis maturius uel tardius resurgentium, tunc, et mundi
destructione et iudicii conflagratione commissa, demutati in
atomo in angelicam substantiam, scilicet per illud incorruptelae
superindumentum, transferemur in caeleste regnum, de quo
nunc sic [ideo] retractatur, quasi non praedicato apud creatorem
ac per hoc alterius dei Christum probante, a quo primo et
solo sit reuelatum. disce iam hinc illud et praedicatum a creatore
et sine praedicatione credendum apud creatorem. quid
tibi uidetur? cum Abrahae semen post primam promissionem.
qua in multitudinem arenae repromittitur, ad instar quoque
stellarum destinatur, nonne et terrenae et caelestis dispositionis
auspicia sunt? cum Isaac benedicens Iacob, filium suum: det
ait, tibi deus de rore caeli et de opimitate terrae.
nonne utriusque indulgentiae exempla sunt? denique animaduertenda
est hic etiam structura benedictionis ipsius. nam
circa Iacob, qui quidem posterioris et praelatioris populi figura
est, id est nostri, prima promissio caelestis est roris, secunda
terrenae opimitatis. nos enim primo ad caelestia inuitamur.
cum a saeculo auellimur, et ita postea inuenimur etiam terrena
consecuturi. et euangelium uestrum quoque habet: quaerite
primum regnum dei, et haec adicientur uobis.
ceterum ad Esau praemittit benedictionem terrenam et subicit [*] [*]
caelestem, de opimitate terrae, dicens, erit inhabitatio
tua et a rore caeli. Iudaeorum enim dispositio in Esau,
priorum natu et posteriorum adfectu filiorum, a terrenis bonis,
imbuta per legem, postea ad caelestia per euangelium credendo
deducitur. cum uero Iacob somniat scalas obfirmatas in terra
ad caelum et angelos alios ascendentes alios descendentes et
innixum desuper dominum, temere, si forte, interpretabimur
scalis his iter ad caelum demonstrari, quo alii perueniant,
unde alii decidant, *** domini constitutum esse iudicium.
cur autem, ut euigilauit et primum loci horrore concussus
est, conuertitur ad interpretationem somnii? cum enim dixisset:
quam terribilis locus iste! non est, inquit, aliud, sed
aedes dei, et haec porta caeli. Christum dominum enim
uiderat, templum dei et portam eundem, per quem aditur in
caelum. et utique portam caeli non nominasset, si caelum non
aditur apud creatorem. sed est et porta quae recipit et quae perducit
(uia) strata iam a Christo, de quo Amos: qui aedificat
in caelum ascensum suum, utique non sibi soli sed et
suis. qui cum illo erunt. et circumdabis enim illos tibi,
inquit, tamquam ornamentum sponsae. ita per illum ascensum
ad caelestia regna tendentes miratur spiritus dicens:
uolant uelut qui sunt milui, ut nubes uolant et uelut
pulli columbarum ad me, scilicet simpliciter, ut columbae.
auferemur enim in nubes obuiam domino secundum
apostolum, — illo scilicet filio hominis ueniente in nubibus
secundum Danihelem — et ita semper cum domino erimus, [*] [*]
eatenus, dum et in terra et in caelo qui ob utriusque promissionis
ingratos ipsa etiam elementa testatur: audi,
caelum, et in aures recipe, terra. et ego quidem, etiam- i
si nullam spei caelestis manum mihi totiens scriptura porrigente,
satis haberem huius quoque promissionis praeiudicium,
quod iam terrenam gratiam teneam; expectarem aliquid et de
caelo a deo caeli sicut et terrae: ita crederem Christum
sublimiora pollicentem eius esse, qui humiliora promiserat.
qui experimenta maiorum de paruulis fecerat, qui hoc inauditi,
si forte, regni praeconium soli Christo reseruauerat, ut per
famulos quidem terrena gloria, caelestis uero per ipsum dominum
adnuntiaretur. at tu hinc quoque alium argumentaris
Christum, quod regnum nouum adnuntiet. prius est, aliquod
exemplum indulgentiae proferas, ne merito dubitem de fide tantae
promissionis, quam spero — nam didici —; immo ante omnia
est, ut, quem caelestia praedicas repromittere, aliquod caelum
probes eius. at nunc uocas ad caenam nec domum ostendis:
adlegas regnum nec regiam monstras. an qui» Christus tuus
caeleste regnum repromittit non habens caelum? quomodo et
hominem praestitit non habens carnem? o phantasma omne!
o praestigia magna etiam promissionis!