Adversus Hermogenem (21-25)

Ergo, inquis, si tu ideo praeiudicas ex nihilo facta
omnia, quia non sit manifeste relatum de materia praecedenti
factum quid, uide ne diuersa pars ideo contendat ex materia
omnia facta, quia proinde non aperte significatum sit ex nihilo
quid factum. plane retorqueri quaedam facile possunt, non
statim et ex aequo admitti, ubi diuersitas causae est. dico
enim, etsi non aperte scriptura pronuntiauit ex nihilo facta
omnia, sicut nec ex materia, non tantam fuisse necessitatem
aperte significandi de nihilo facta omnia, quanta esset, si ex
materia facta fuissent, quoniam, quod fit ex nihilo, eo ipso,
dum non ostenditur ex aliquo factum, manifestatur ex nihilo
factum, et non periclitatur, ne ex aliquo factum existimetur,
quando non demonstretur, ex quo sit factum. quod autem ex
aliquo fit. nisi hoc ipsum aperte declaratur ex aliquo factum
illud, dum ex quo factum sit ostenditur, periclitabitur
primo uideri ex nihilo factum, quia non editur, ex quo sit [*] [*]

Atque adeo spiritus sanctus hanc scripturae suae rationem
constituit, ut, cum quid ex aliquo fit, et quod fit et
unde fit referat. fruticet, inquit, terra herbam foeni,
seminantem semen secundum genus et secundum
similitudinem, et lignum fructuosum faciens fructum,
cuius semen in ipso in similitudinem. et factum
est sic. et produxit terra herbam foeni seminantem
semen secundum genus, et lignum fructuosum faciens
fructum, cuius semen in ipso in similitudinem. et rursus:
et dixit deus: producant aquae repentia animarum
uiuarum et uolatilia uolantia super terram per firmamentum
caeli. et factum est sic. et fecit deus cetos
magnos et omnem animam animalium repentium, quae
produxerunt aquae secundum genus ipsorum. item post:
et dixit deus: producat terra animam uiuam secundum
genus, quadrupedia et repentia et bestias terrae secundum
genus ipsorum. si ergo ex iam factis rebus alias res [*] [*]

Sed (et) ex sequentibus argumentatur, quia scriptum
sit: terra autem erat inuisibilis et incomposita, nam
et terrae nomen redigit (in) materiam, quia terra sit, quae facta
est ex illa, et erat') in hoc dirigit, quasi quae semper retro
fuerit, innata et infecta, inuisibilis autem et rudis, quia informem
et confusam et inconditam uult fuisse materiam. has
quidem opiniones eius singillatim reuincam; sed interim uolo
sic ei respondere: putemus his articulis materiam demonstrari:
numquid tamen, quia erat ante omnia et talis, et ex ea factum [*] [*]

Reuertor nunc ad singulos articulos, per quos putauit
significatam esse materiam, et primo de nominibus expostulabo.
horum enim alterum legimus, quod est terrae, alterum non
inuenimus, quod est materiae. quaero ergo, cum materiae
nominatio non extet in scriptura, quomodo ei etiam terrae
appellatio adcommodetur in alio iam genere substantiae nota.
quo magis materiae quoque nominatio extitisse debuerat
consecuta etiam terrae \'appellationem, ut scirem terram commune
cum materia esse nomen, ne illud ei soli substantiae
uindicarem, cuius et proprium (et) in qua magis notum est,
uel ne illud in quamcumque aliam speciem t nec utique omni s
materia communicare possem, si uellem. cum enim non extat
proprium uocabulum eius rei, cui commune uocabulum adscribitur,
quando non comparet cui adscribatur, cuicumque alii
poterit adscribi. ita Hermogenes, et si materiam ostenderet
nominatam, deberet eandem probare terram quoque cognominatam,
ut ita utrumque illi uocabulum uindicaret.

Vult igitur duas proponi terras in ista scriptura. unam,
quam in principio deus fecit, aliam [materiam] ex qua fecit,
de qua dictum sit: terra autem erat inuisibilis et rudis. [*] [*]