Epistula Secundini ad Augustinum (7-8)

Sed si dubitas de principio, si ambigis de pugnae exordio,
. poterit diurno tractatu pacificoque conloquio reddi ratio. illud
tamen notum facio tuae sagacissimae bonitati, quia sunt quaedam
res, quae exponi sic non possunt, ut intellegantur; excedit
enim diuina ratio mortalium pectora. ut puta hoc ipsum,
quomodo sint duae naturae aut quare pugnauerit, qui nihil
poterat pati, necnon etiam de saeculo nouo quod idem memorat,
quia praecisis maximae illius terrae motibus hoc aedificetur.
quis autem admittat inter diuina praecidi, scilicet nisi [*] [*]

figuram facias interpretantis ad auditorem, quia ab hoc uerba
praeciduntur et in illo conponuntur ? et quamuis tractator
multa dixerit, quae teneat apud se auditor, tamen a tractatore
non recesserunt: nisi taliter et de illo sentias saeculo, et id,
quod dicitur stultum satis et ineptum. ita quoque et de pugna, s
quod nisi primo conicias. quia deus totus iustitia est, ultimum
autem facinus est inuadere aliena, ad hoc uero cum uenerit
contraria natura. ille quidem nihil poterat pati, quia praescius
erat, uisus\'fuisset facinori consensisse nisi pugnasset: et ideo
magnam obposuit uenienti uirtutem, uti iustitia ipsius nulla
pollueretur sacrilegii consensione. ita enim ah eo iustus finitus
est, ut nec ipse peccet aliquando nec aliquando consentiat\'
peccatori. illud etiam quia deus in regno suo potens erat in
natura, ut omnipotens et iudex. haec si quidem ita dicta sunt,
. non ut ille factus est, sed ut adsequi ego non ualui. adhuc
non satis faciunt perfidiae. nec caecis sol exortus est nec
surdis uox audita est nec dapes mortuis praeparatae. quod
autem loca naturis adsignari non possunt. hoc est, quod condicio
humana inenarrabile uocat atque ineffabile. saluator autem,
cui totum facile est, duo haec dextrum uocat ac laeuum, intus
ac foris, uenite ac recedite. tu autem conuersum facis et
pedem ponis, ut est orbis, uita, salus, lumen, lex. ordo, potestas,
si uocalem dicis et mutam, longam uocas breuem. [*] [*]
quae naturae haec non sonant, duo pro certo significant et
ab inuicem separata.

Sed tuae admirandae sublimique prudentiae cum talia a
me exponuntur, tale est, quale si Iordanis oceano aquam
commodet, aut soli lucerna lucem, aut populus episcopo
sanctitatem. quam ob rem ferre oportet quicquid haec epistula
continet. nam et ego nisi tuam diuinam nossem patientiam,
quae facile cuique condonat, numquam taliter scripsissem:
quamuis cernas eximios me sensus summatim tetigisse plurimumque
cauisse, ne tibi multus uiderer. quocirca haec fidem
penes tuam reppererint sanctitatem, qualiterque saluemur;
alioquin milia uoluminum exinde poteris generare, domine
merito laudabilis et unice percolende. uale. [*]