De Gubernatione Dei (7.90-7.93)

num- I
quid hoc credibile ullis uideri potest, Romanos haec admisisse,
barbaros horruisse ? aut numquid est post ista, quae diximus,
quod dici posse uideatur? sed est tamen et multo plus est.
nam quod uitasse eos res foedas diximus, minus est; potest
enim quis inhonesta horrere, non tollere: illud magni ac
singularis est meriti, non solum ipsum labe non pollui, sed
prouidere etiam ne umquam alii polluantur. procurator enim
est quodammodo salutis humanae, qui non tantum id agit, ut
ipse bonus sit, sed efficere et hoc nititur, ut alii mali esse
desistant.

grande est profecto, quod dicimus, grande ac supereminens.
quis credit Wandalos in ciuitatibus Romanis ista
fecisse? remota quippe est ab illis omnibus carnis impuritas.
at quomodo remota? non sicut remoueri aliqua a Romanis
solent, qui statuunt non furandum et furantur, qui statuunt
non adulterandum et primi adulterant. quamuis paene non
possim dicere, quod furentur; non enim sunt quae agunt furta,
sed latrocinia. punit enim iudex in alio peculationem, cum
sit ipse peculator, punit rapinam, cum ipse sit raptor, punit
sicarium, cum ipse sit gladiator, punit effractores claustrorum
et ostiorum, cum sit ipse euersor urbium, punit expoliatores
domorum, cum sit ipse expoliator prouinciarum.

atque hoc [*]

ecce quid ualeant statuta legum,
ecce quid proficit definitio sanctionum, quae illi spernunt
maxime qui ministrant. sane ad parendum humiles abiectique
coguntur, compelluntur iussis obtemperare pauperculi, et nisi
obtemperauerint, puniuntur. eandem enim in hac re rationem
habent quam in tributis: soli iussis publicis seruiunt, sicut
soli tributa soluunt. ac sic in ipsis legibus et in ipsa iusta
rerum praeceptione maximum iniustitiae scelus agitur, cum
ea minores quasi sacra obseruare cogantur, quae maiores iugiter
quasi nulla conculcant.