De Gubernatione Dei (1.29-1.32)

priusquam de euidentiore iudicio dei dicam, puto
quod etiam in his quae iam diximus quaedam censura iudicii
est; in hoc enim, quod unius sacrificium deus suscipit alterius
excludit, euidentissime utique et de unius iustitia et de iniquitate
alterius iudicauit. sed hoc parum est. Cain igitur
futuro facinori uiam sternens fratrem in solitudinem trahit,
secretis patrocinantibus scelus peragit, impiissimus pariter et
stultissimus, qui ad perpetrandum maximum nefas sufficere
sibi credidit, si aspectus uitaret hominum fratricidium deo
teste facturus. unde puto, quod haec in illo iam tunc opinio
fuerit quae nunc in multis est, deum scilicet terrestria non
respicere et actus sceleratorum hominum non uidere. necso
dubium est, cum post facinus admissum dei sermone conuentus [*] [*]

hic nunc requirere ab illis
uolo, qui negant res nunc humanas uel respici a deo uel regi
uel iudicari, an cuncta in his quae diximus e diuerso sint.
puto enim, quod praesens est qui sacrificio interest, et regit
qui Cain post sacrificia castigat, et sollicitus est qui ab interfectore
interfectum requirit, et iudicat qui percussorem impium
iusta animaduersione condemnat. in quo quidem etiam
illud non incommode, uerum ne miremur nunc sanctos homines
quaedam aspera pati, cum uideamus, quod iam tunc deus
etiam per maximum nefas primum sanctorum sinit occidi.
quae quidem qua ratione patiatur, neque humanae imbecillitatis
est plena indage cognoscere neque nunc temporis disputare.
interim probare satis est, omnia istiusmodi non
neglegentia aut incuria dei fieri, sed consilio ac dispensatione
permitti. nequaquam autem iniustum possumus dicere, in quo
diuinum esse iudicium non possimus denegare, quia summa
iustitia est uoluntas dei; neque enim ideo non iustum est,
quod diuinitas agit, quia capere uim diuinae iustitiae homo
non ualet. sed ad propositum reuertamur.

VII. Videmus ergo in his quae dicta sunt nihil incuria dei
actum, sed quia quaedam ex his dispositio diuina ita ordinauit,
quaedam patientia sustinuit, quaedam sententia uindicauit.
sed non satis quidam forte existimant, haec quae dicimus nos
probasse per paucos: uideamus an id ipsum manifestare possimus
etiam per uniuersos. aucta igitur ac multiplicata humani
generis multitudine simul et iniquitate, uidens deus, inquit [*] [*]

consideremus quemadmodum in his omnibus
et sollicitudo domini pariter et seueritas indicetur. primum
enim ait \'uidens autem deus\', secundo \'tactus dolore cordis
intrinsecus\', tertio \'delebo, inquit, hominem quem creaui\'. in
hoc siquidem, quod uidere omnia deus dicitur, cura eius
ostenditur, in hoc, quod dolet, terror irati, in hoc, quod punit,
seueritas iudicantis. \'paenituit ergo deum\', inquit scriptura
sacra, \'quod hominem fecisset in terra\', non quod deus huic
sit obnoxius motui aut ulli subiaceat passioni, sed sermo
diuinus ad insinuandam plenius nobis ueram scripturarum
intellegentiam, quasi humano nobiscum affectu loquens, sub
nomine paenitentis dei uim demonstrauit irati; ira est autem
diuinitatis poena peccantis.