De Gubernatione Dei (1.17-1.20)

IIII. Sed sunt fortasse, inquis, alia maiora, id est, quod
multa in uita ista aspera atque acerba patiuntur, quod capiuntur,
quod torquentur, quod trucidantur. uerum est: sed quid
facimus, quod et prophetae in captiuitatem abducti sunt et
apostoli etiam tormenta tolerarunt? et certe dubitare non [*] [*]

sed nos ita iudicandum
humanum genus a Christo dicimus, ut tamen etiam nunc omnia
deum, prout rationabile putat, regere ac dispensare credamus,
et ita in futuro iudicaturum adfirmamus, ut tamen semper
etiam in hoc saeculo iudicasse doceamus. dum enim semper
gubernat deus, semper et iudicat, quia gubernatio ipsa iudicium
est. quot modis hoc uis probemus?

ratione an exemplis an testimoniis
? si ratione, quia tam expers humanae intellegentiae est
et huius ipsius de qua loquimur ueritatis alienus, qui non
agnoscat ac uideat pulcherrimum mundi opus et inaestimabilem
supernarum infernarumque rerum magnificentiam ab eodem
regi a quo creata sit, quemque elementorum fabricatorem
eundem etiam gubernatorem fore; qui cuncta scilicet qua
potestate ac maiestate condiderit, eadem etiam prouidentia ac
ratione moderetur, praesertim cum etiam in his quae humano
actu administrantur nihil penitus sine ratione consistat, omniaque
ita a prouidentia incolumitatem quasi corpus ab anima
uitam trahant; ideoque in hoc mundo non solum imperia et
prouincias neque rem ciuilem ac militarem, sed etiam minora
officia et priuatas domos, pecudes denique ipsas et minutissima
quaeque domesticarum animantium genera non nisi humana
ordinatione atque consilio quasi quadam manu et gubernaculo
contineri. et haec omnia sine dubio uoluntate ac iudicio
summi dei:

scilicet ut eo exemplo omne humanum genus
particulas rerum et membra regeret, quo ipse summam totius [*]