Sermones (9)

VIIII. DE EPIPHANIA.

Quod uobis de hesterna festiuitate propter laborem uigiliarum
reseruauimus, nunc, si iubetis, oportunius audire potestis.
proxime, fratres carissimi, natalem domini saluatoris exegimus,
quo nobis natus in tempore est omnium saeculorum ac temporum
antecessor et conditor. hodie uero per documenta certissima
deus in homine declaratus est, siue quod stellam de caelo
ortus sui nuntium praebuit, quam sequentibus magis usque ad
susceptae infantiae ueneranda cunabula praeuiam fecit, siue
quod in Iordanis alueo aquas omnibus gentibus ad salutem
humani generis suo baptismate consecrauit — eas enim ille
omnibus aquis purior non tam sanctificandus quam sanctificaturus
intrauit —, siue haec eadem illius miraculi dies sit, qua [*]

primum in Cana Galilaeae in conuiuio nuptiali aquas in uina
conuertit. quo miraculo indicat hoc utique, quod gentes uniuersas
in aquarum similitudinem sensu uanissimo ac leuissimo
defluentes mutaturus est ad uerum prudentiae spiritalis saporem
et ad meram uerae fidei ueritatem. quolibet horum trium
salutis nostrae mysteria continentur et gaudia. nobis enim
uel ex uirgine natum est, quod stella monstrauit nobis, uel
ex baptismo concessum est, quod in Iordanis alueo consecrauit.
nos quoque in melius esse mutandos operis miraculo praemonstrauit,
quando aquas in uina conuertit.

Ipsi autem magi, qui ad illa caelestis pueri ueneranda cunabula
stellae indicio peruenerunt, quid aliud expresserunt in
illis muneribus nisi fidem nostram? in eo enim, quod tria offerunt,
trinitas intellegitur, in eo uero, quod tres sunt et
singuli singula offerunt, in trinitate unitas declaratur. per
aurum rex ostenditur, de ture deus dinoscitur, per myrram,
quae condiendis corporibus apta est, sepultura crucifigendi
hominis praedicatur. secundum haec, carissimi, nos quoque
personam magorum spiritalibus imitemur obsequiis. in primis
tam diu quaeramus Christum, donec illum inuenire mereamur.
ducatum nobis praebeat uelut stella caeli lux fidei. haec illum
nobis ostendat non iam in praesepio uagientem, sed in summa
caeli arce dominantem, non in matris gremio, sed in patris
solio adorandum, nec ulterius in humilitate iudicandum, sed ad [*]

iudicium cum maiestate uenturum. sit quasi trium munerum
oblatio trinitatis perfecta confessio. credatur a nobis unitas
sine confusione coniuncta, trinitas sine separatione distincta.
pater et filius et spiritus sanctus unus deus credantur, tres
personae et non tres substantiae. quantum autem ad caelestis
naturae ordinem pertinet, in patre et filio et spiritu sancto
ita confitenda est una diuinitas, ut nec singularis putetur in
trinitate persona nec triplex in unitate substantia, sed ita adsignetur
pluralitas unitati, ne subtrahatur aequalitas trinitati, et,
licet intromittatur in una diuinitate numerositas, non sit tamen
recipienda diuersitas. ita ergo fidelium cordibus disponendus
est dei cultus, ut non admittatur uel in unitate separatio uel
in trinitate permixtio.

Proxima. enim est ab hac die, fratres carissimi, sacri natalis
dies. tunc dominus natus est, nunc baptizatus, tunc nos genuit
ad uitam, nunc regenerauit ad salutem. tunc Adam suscepit
perditum, nunc abluit peccatorem. uenit ergo ad baptismum,
sicut scriptum est. sed quid ablueret, qui erat mundus?
utique ut mundus ablueret inmundos. illum ergo currentes
aquae tunc infundebant, sed peccata nostra secum portabant.
de illo guttae baptismatis fluebant, sed nostra in guttis crimina
defluebant.s o misericordia simul et potentia domini! necdum
eramus in mundo et iam abluebamur in baptismo. mundati [*] [*] [*]

ab illo sumus antequam nati. nam ipsa fuit baptismatis ratio,
ut aquae, quae purgaturae nos erant, ab illo antea purgarentur.
et cum ascendisset, inquit scriptura, de aqua, uidit caelos
apertos. numquid ei tunc caelum apertum fuerat, cuius oculi
caelorum interiora cernebant? sed ideo caelum aperitur, ut
mysterium in hoc baptismatis declaretur, quia, quando homo
de baptismo egreditur, tunc ei ianua regni caelestis aperitur.
illud uero quale est, quod magi ueniunt ad dominum natum,
immo ducuntur? positum in praesepio uident nec apud sensus
eorum humilitas natiuitatis reuerentiam diuinitatis inminuit
adorant corporibus, honorant muneribus, uenerantur officiis,
oculis uident hominem et deum obsequiis confitentur. uidebant
enim in eo, qui natus fuerat, plus esse, quod intenderent
animi hominum, quam quod oculi praeuiderent. dominus, qui
tunc corporaliter natus fuerat, per ipsum omnia nata erant,
quidem uidebatur in praesepio, sed dominabatur in caelo, intra
corpusculum erat, sed intra se omnia continebat. natus quidem
ex matre fuerat, sed matrem suam prius ipse creauerat.
et ideo magi se humiliabant, quia famulari astra cernebant,
deum esse cognouerunt, cui caelestia seruiebant. et idcirco
etiam ipsa eorum munera diuino mysterio plena erant. aurum
namque, ut audistis, et tus et myrram obtulerunt. triplicum
ergo munerum numero triplex significatio continetur. in ture
obtulerunt dei honorem, in auro regiam dignitatem, in myrra
corporis sepulturam. [*] [*]

Offeramus ergo et nos, fratres dilectissimi, sancta et sincera
munera deo nostro, fidem, caritatem, patientiam, mentes humiles,
probos mores, animas.deo habitatore condignas. haec
sunt enim placita deo dona, haec grata munera, quae illi quidem
offeruntur, sed offerentibus prosunt. nulla enim re, nullo
munere eget, sed hoc illi optimum munus est, ut causas habeat
munerandi. nihil amplius a nobis exigit, nihil amplius
petit nisi salutem animae nostrae. omnia enim sibi praestari a
nobis putat, si ita nos egerimus, ut nobis ab illo cuncta praestentur
auxiliante domino nostro Iesu Christo, qui cum patre
uiuit et regnat in omnia saecula saeculorum. Amen.