Sermones (7)

VII. DE EPIPHANIA.

Proxime, fratres carissimi, eius diei redemptionis nostrae
celebrauimus sacramentum, quo deus hominem cum infirmitatibus
induit. hodie uero illud excolimus, quo se deus in homine
uirtutibus declarauit pro eo, quod in hac die siue caelo
stellam ortus sui nuntium praebuit, siue quod in Cana Galilaeae
in conuiuio nuptiali aquas in uinum conuertit, siue
quod in Iordanis undis aquas ad reparationem humani generis
suo baptismo consecrauit, siue quod de quinque panibus quinque
milia hominum satiauit. in quolibet horum salutis nostrae
mysteria continentur et gaudia. nobis enim ex uirgine natus
est, quod stella monstrauit. nos in melius esse mutandos
operis miraculo et aquarum conuersione signauit, nobis remedia
prouidit ex baptismo, quod in Iordanis alueo praebuit,
prouocauit. et ideo, fratres carissimi, in omni actu
nostro stellam fidei praeferamus et in custodiam puritatis
Christi baptismum celebremus, quia et haec Christi regeneratio
tuae fidei confirmatio est. insinuauit enim tibi muneris
sui beneficium per secundae natiuitatis exemplum et, quod facere
te uoluit, prior fecit.

Legimus Iudaeos diuersa sub lege habuisse baptismata, sed
nullum ex his contra praeuaricationis malum generalem potuit
conferre medicinam. et ideo pro absolutione totius mundi indigebant
regenerationis aquae caelitus sanctificari et, quia per
uniuersum mundum sacramentum baptismi humano generi opus
erat, omnibus aquis benedictionem dedit, quando in Iordanis
alueo unica ac singulari pietate descendit. tunc enim Christum [*]

dominum non tam lauauit unda quam lota est. tibi enim
Christus nascendo aduenit, tibi uiuendo militauit, tibi moriendo
conflixit. quem uides pro te mortuum, pro te intellege baptizatum.
itaque Christus dominus qualis post baptismum talis
omnino etiam ante baptismum fuit. et ideo praecursor eius atque
baptista ita, cum ad eum baptizandus ueniret, alloquitur:
ego, domine, a te baptizari debeo et tu uenis ad me?
quid euidentius de Christi nondum baptizati puritate, quid
fortius? ego a te debeo baptizari, id est, qui fons es innocentiae
et plenitudo iustitiae, qui nullo indigens dare scis, nescis
accipere, ego, inquit, a te debeo baptizari, quia tecum
exhibes et in te possides puritatis munera et baptismatis
sacramenta et, quod ego dabo te largiente per gratiam, tu obtines
per naturam. creaturae interea fit profectus. creatoris
adtactu membra tinguntur et fluenta ditantur. uitali gratia
non corpus ex flumen, sed flumen mutatur ex corpore. descendere
in se fontem suum felix unda miratur sub uno
momento aeterna remedia concipiens et nouandam generationem
fecunditate parturiens, quod acceperat, hoc reddens et,
quod non habebat, accipiens.

Inter haec mirum esset, quod se dominus serui subdidit
benedictioni, nisi cruci (se) subdidisset et morti. et ille quidem
pretiosum sibi hominem esse pretii ipsius dignitate perdocuit.
sed hinc quoque intellegimus, quam grandes apud se
aestimet dominus noster humanorum criminum causas, propter [*] [*]

quas non angelum, non archangelum, sed misit deum ad terras.
quam grauis sit peccati, quam dura condicio, prodit
remedii magnitudo. quanta malorum discussio erit, qua damnabuntur,
sollicitudo indicat, qua redimuntur.

Omni ergo uigilantia atque diligentia caueamus, ne uulneret
diabolus, quod sanauit deus, ne per consensum cordis, per flagitium
corporis seruitutem, quam debemus domino magis exhibere,
praebeamus inimico. et quidem si quis uiolentus ac
praepotens aliquid de facultate nostra ac proprietate rapuisset,
nonne dignum summo odio duceremus, nonne merito tamquam
hostem detestaremur? et quo tandem animo diabolo per peccatum
consentimus, qui nobis substantiam non uult auferre,
sed uitam, non terram fraudare, sed caelum, non fines possessionis
angustare, sed infinita spatia aeternitatis? inter haec o
homo, si dignitatem facturae tuae, si pietatem circa te domini
tui uolueris aestimare de pretio, poteris non dubitare de regno.

Illud, fratres carissimi, quod die tertia nuptias factas in Cana
. Galilaeae et quod aquam in uina conuersam fuisse modo, cum
euangelium legeretur, audiuimus, uideamus, quae sunt illae
nuptiae. hic adquisitio uel reparatio nostra uotis et festis
nuptialibus demonstratur, sicut in alio loco cum choro et symphonia
reditus filii iunioris excipitur. sex autem hydriae sunt
sex mundi huius aetates, prima ab Adam usque ad Noe, a Noe
usque ad Abraham, ab Abraham usque ad Dauid, a Dauid
usque in transmigrationem Babylonis, a transmigratione Babylonis
usque ad Iohannem baptistam. quibus temporibus non
defuit prophetia de Christo, per quas iusti figuram et typum
domini praetulerunt. capiunt uero metretas binas uel ternas, [*]

quia fidem intra se continent trinitatis. sed uideamus, quid
dicit sermo diuinus. ipsa sacra tractemus euangelii oracula.

In Cana Galilaeae aquam in uina conuertit et latentem sub
homine dominum operum uirtute detexit. et die, inquit,
tertia. nuptiae fiebant. sed quae sunt istae nuptiae nisi
gaudia salutis humanae? quare die tertia? siue quia nobis
mysterium trinitatis ostendit, siue quod die tertia resurrexit.
itaque tamquam sponsus procedens de thalamo suo descendit
ad terras et ecclesiae ex gentibus congregandae suscepta incarnatione
iungendus. cui quidem ecclesiae, quae utique nos
sumus, et arras et dotem dedit. arras dedit, quando nobis est
ex lege promissus, dotem dedit, quando pro nobis immolatus
est. et alio modo hoc potest accipi, ut arras praesentem
gratiam, dotem intellegamus uitam aeternam. uideamus, quid
agit in Cana Galilaeae. hic iam prodant nobis deum stupenda
miracula.

Statuuntur hydriae capientes metretas binas uel ternas. inplentur
hydriae. mutantur subito aquae homines postmodum
mutaturae et, dum in melius mutantur, uelut baptismatis uim
loquuntur. quodam modo in illis similitudo regenerationis exprimitur
et, dum aliud ex alio efficiuntur, dum in speciem
gratiorem inferior creatura transfertur, mysterium secundae
natiuitatis aperitur. nihil in ipsis aquis de sua quantitate inminuitur
et, dum in se manerent, a se omnino nobili commutatione
degenerant. pereunt substantiae suae, adquiruntur
alienae. fortior tenui materiae adquiritur sapor et occulta [*] [*]

fluentis leuibus uirtus infunditur et aquarum natura inebriatur
ac sic nouo more creatoris sui potentiam confitentur. quis
potest ista conuertere nisi qui potuit et creare?

Deficiente ergo uino dicit ad legum mater eius: uinum
non habent. primo loco requiramus, quod fuit uinum, quod
defecisse dicitur, et quid sit aliud uinum, quod mirabiliter
praeparatur, quod architriclinus melius esse pronuntiat dicens:
omnis homo primum bonum uinum ponit et, cum inebriati
fuerint, id, quod deterius est. tu uero seruasti
bonum uinum usque nunc. uinum multis locis accipimus
diuina praecepta et scripturas sanctas meracissimum uigorem
caelestis sapientiae continentes, quibus ad amorem domini incalescant
sensus et inebriantur affectus, secundum illud, quod
de sapientia dictum est: parauit mensam suam, miscuit
uinum suum in cratere. scripturarum ergo diuinarum
uirtus, si quando alicuius interiora repleuerit, dicere poterit
cum propheta: potasti nos uino conpunctionis, et: poculum
tuum inebrians quam praeclarum est. operante
ergo Christo in Cana Galilaeae uinum defecit et uinum fecit,
id est umbra remouetur et ueritas praesentatur, lex recedit,
gratia succedit, carnalia spiritalibus commutantur, in nouum
testamentum obseruatio uetusta transfunditur, sicut beatus apostolus
dicit: uetera transierunt et ecce in Christo facta
sunt omnia noua. quomodo autem hydriae illae inpletae
aqua nihil minuunt ex eo, quod erant, et tamen incipiunt esse,
quod non erant, ita lex non periuit per aduentum Christi absoluta,
sed profecit. uino ergo deficiente uinum aliud ministratur.
bonum quidem est uetus testamentum, sed sine spiritali intellectu
euanescit in littera, nouum uero odorem uitae reddidit in gratia. [*] [*]

Cum haec ita sint, architriclinum ipsum praepositum in
domu sponsi uideamus, quem sentire possimus. et quem alium
nisi beatum Paulum intellegere debemus, qui post legis acceptionem
noui testamenti mysteriorum suauissimo uel odore uel
gustu et spiritalium sensuum fraglantia repletus et inebriatus
exclamat et laudat: tu seruasti bonum uinum usque adhuc.
uideamus tamen, quem ad modum ipsum uinum laudat:
nec oculus, inquit, uidit nec auris audiuit nec in cor
hominis ascendit, quae praeparauit deus diligentibus
se. ecce uera, ecce praedicanda miracula, quae in nobis operantur,
quando de pessimis bonos fecit, de superbis humiles,
de inhonestis castos, de sectatoribus saeculi amicos dei. quae
potest maiora exercere miracula, quam quando hominem uermem
et putredinem dignatur in statum angelicum promouere,
de terrenis in caelestibus collocare et in gratiam suae adoptionis
adsumere, quod ipse praestare dignetur, qui cum patre et spiritu
sancto uiuit in omnia saecula saeculorum.