Sermones (3)

III. SERMO IN NATALI SANCTI STEPHANI.

Lectio apostolorum actuum, quae nobis hodie lecta est, dilectissimi
fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis,
non minus tamen continet in mysterio dignitatis.
ecce, inquit beatus Stephanus, uideo caelos apertos et
filium hominis stantem a dextris dei. considerate adtentius,
dilectissimi fratres, cum beatus martyr dominum nostrum
Iesum Christum ad dexteram dei patris stare uidisset, cur se
filium hominis uidere testatus est et non potius filium dei, [et]
cum utique plus delaturus honoris domino uideretur, si se dei
potius quam hominis filium uidere dixisset? sed certa ratio
postulabat, ut hoc ita et ostenderetur in caelo et praedicaretur
in mundo. omne enim Iudaeorum scandalum in hoc erat,
cur dominus noster Iesus Christus, qui secundum carnem erat
filius hominis, esse etiam dei filius diceretur. ideo ergo pulchre
diuina scriptura filium hominis ad dexteram dei patris stare
memorauit, ut ad confundendam Iudaeorum incredulitatem ille
martyri ostenderetur in caelo, qui a perfidis negabatur in
mundo, et illi testimonium caelestis ueritas daret, cui fidem
terrena impietas derogaret, unde, licet iuxta psalmum, qui [*] [*]

lectus est, pretiosa sit in conspectu domini mors sanctorum
eius, si quid tamen distare inter martyres potest, praecipuus
uideretur esse prae omnibus, qui primus est. nam
cum sanctus Stephanus diaconus ab apostolis ordinatus sit,
apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit. ac sic
qui erat inferior ordine, primus factus est in passione et, qui
erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio conplens
illud, quod beatus propheta in psalmo, qui lectus est, dixit:
quid retribuam domino pro omnibus, quae retribuit
mihi? retribuere enim primus uoluit Stephanus martyr domino,
quod cum omni humano genere accepit a domino. mortem
enim, quam dignatus est saluator pro omnibus pati, hanc ille
primus reddidit saluatori.

Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus
clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum.
uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete
magnam et mirabilem caritatem. in persecutione positus erat
et pro persecutoribus domino subplicabat atque in lapidum
ruina, quando alius obliuisci poterat etiam carissimos suos, ille
domino commendabat inimicos. quid enim dicebat, cum lapidaretur?
domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim
tunc illorum dolebat peccata quam sua uulnera, plus illorum
impietatem quam suam mortem. et recte plus. in illorum
quippe impietate erant multa, quae debent plangi, in illius
autem morte non erant, quae doleri deberent. illorum impietatem
mors sequebatur aeterna, huius autem mortem uita perpetua.
imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri
fidem, tam praeclari martyris caritatem. diligamus hoc
animo in ecclesia fratres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos. [*] [*]

sed quod peius est, aliquotiens non solum non diligimus inimicos,
sed nec amicis quidem fidem integram custodimus. sed
dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem cotidie
patior uelut hostem crudelissimum. o quicumque ille es,
adtendis, quid tibi fecerit homo, et non consideras, quid tu feceris
deo. cum enim tu multo grauiora in deo peccata commiseris,
quare non dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur
dimittere totum.

Recole, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam
tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum
inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata
eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis delicta
\'uestra. si autem non dimiseritis hominibus, nec pater
uester dimittet uobis debita uestra. uidetis, fratres,
quia cum dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter
a domino iudicemur. (si), inquit, dimiseritis, dimittetur uobis.
iam saepe dixi, fratres, et frequentius dicere debeo, nemo se
circumueniat, nemo se seducat, quia, qui uel unum hominem
in hoc mundo odio habet, quicquid deo in operibus bonis obtulerit,
totum perdet, quia scriptum est: qui fratrem suum
odit, homicida est. hoc loco fratrem omnem hominem oportet
intellegi. omnes enim in Christo fratres sumus. nemo
ergo sine caritate praesumat de uirginitate, nemo de elimosynis,
nemo de ieiuniis, nemo de orationibus confidat, quia,
quamdiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis neque aliis
quibuslibet bonis (operibus) placare sibi deum poterit. sed si
uult propitium habere deum, non dedignetur audire consilium [*] [*]

bonum. audiat non me, sed ipsum dominum suum: si offers,
inquit, munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris,
quia frater tuus habet aliquid aduersum te, relinque
ibi munus tuum ante altare et uade prius reconciliari
fratri tuo et tunc ueniens offeres munus tuum. at nos
pugnas habentes intrinsecus et dolos in corde uersantes, quasi
qui bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad
altare non timentes illud, quod scriptum est: qui manducat
corpus domini et bibit sanguinem eius indigne, iudicium
sibi manducat et bibit.

Sed dicit aliquis: grandis est labor inimicum diligere et pro
persecutoribus subplicare. nec nos negamus, fratres. non paruus
quidem labor est in hoc saeculo, sed grande est praemium
in futuro. per amorem enim hominis inimici efficeris amicus
dei, immo non solum amicus sed etiam filius, sicut et ipse
dixit: diligite inimicos uestros et cetera. si te aliquis potens
homo et diues in hoc saeculo uellet adoptiuum filium
facere, quomodo seruires, quas indignationes etiam seruorum
eius, quae seruitia durissima et aliquoties etiam turpissima
sustineres, ut ad caducam et fragilem illius peruenires hereditatem.
quod ergo alius sustinet propter substantiam terrenam,
tu sustine propter uitam aeternam. conuincimur enim certissima
ratione, quia propter deum possimus quidem, sed nolumus
iniuriam sustinere. denique si aliqua potens persona contra
nos iniuriam faciat, si etiam nos in faciem male dicat, nec
respondere aliquid asperum, non dicam uicem reddere ausi
sumus. quare hoc? ne ab illa persona potente adhuc maiora
quam pertulimus patiamur. quod a nobis extorquet hominis [*] [*]

timor, deberet exigere a nobis Christi amor. si ergo potens
persona contra nos saeuiat, tacemus et nihil dicere ausi sumus,
si uero aut aequalis aut forte inferior uel leuem contumeliam
fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua dei
contemplatione consurgimus et aut in praesenti iniuriam nostram
uindicamus aut certe ad maiorem uicem reddendam nostrum
animum praeparamus. quid est hoc, quod, quando persona
potens nobis iniuriam contulit, patienter accipimus, quando inferior,
nimio furore succendimur? quia, ubi timuimus hominem,
hic deum timere nolumus.

Unde rogo uos, fratres, ut, quantum possimus, cum dei adiutorio
cor nostrum ad patientiam praeparemus et in omnibus
et malis hominibus medicorum uices agare studeamus et non
ipsos homines, sed ipsorum malitiam odio habeamus. oremus
pro bonis, ut semper ad meliora conscendant, pro malis, ut
cito ad emendationem uitae et ad paenitentiae medicamenta.
confugiant, quam rem orantibus nobis ipse praestare dignetur,
qui cum patre et spiritu sancto uiuit et regnat deus in saecula
saeculorum. Amen.