Sermones (27)

XXVII. SERMO IN DEPOSITIONE S. AUGUSTINI.

Depositionem sanctae recordationis domni et patris nostri
Augustini episcopi hodie, fratres carissimi, celebramus. huius
enim dum apostolica merita mecum tacitus admiror, summi
illius sacerdotis Aaron mihi habitus atque uestitus, quo diuersae
gratiae ac uirtutes praefigurantur, occurrit. apud testamenti
ueteris instituta iuxta legis antiquae reuerenda mysteria ingressurus
sancta sanctorum pontifex magnus diuersis exornabatur
insignibus. inter speciosas uarietates, quae quidem uidentibus
miracula praeferebant, intellegentibus sacramenta, per
oras tunicae usque ad uestigia defluentes et per ima uestigia
ordo tintinnabulorum sollerti arte conserti uenerandum circumsonabat
incessum, ut ipse habitus demonstraret in sanctis
tacere pontifici non licere. quod autem ingrediente sacerdote
in sancta sanctorum non in alio loco, sed in extremis uestimentorum
tintinnabula resonabant, hoc sine dubio designauit,
ut, quotiens sacerdos ingressus templum fuerit dei, de extremo [*] [*]

mundi huius et de fine saeculi clamare non desinat iustorum
praemia et peccatorum supplicia semper annuntians, ut, dum
illi prouocantur ad bonum et illi deterrentur a malo, simul ad
praemia aeterna perueniant. unde et ego nunc praesumptuosus
esse non metuo de tanto ac tali patrono nostro peculiari sancto
Augustino fiducialiter praedicare. non, inquam, praesumptionem
esse metuo, si, cum ipse spiritaliter indutus ac praeditus fuerit
tantarum dote uirtutum, uelut unum me extremae uestis suae
profitear esse tintinnabulum, ut inhaerens quasi circa uestigia
doctrinae illius ex meritis eius sonum uocis accipiam et quasi
motibus eius ita uirtutibus incitatus reddam quantulumcumque
tinnitum et suorum commemoratione meritorum corda uestra
pulsem.

Iuxta haec autem, ut commemorauimus, ornamenta, quae in
sancto Augustino diuina indulgentia meritorum luce concessit,
aliam adhuc similitudinem legimus in ueteri testamento. a
fronte enim pontificis praetenta auri lamina praefulgebat, quae
scilicet per metalli nitorem ostentaret conscientiae puritatem.
nihilominus coaptabatur ei humerale gemmatum et a pectore
monile pretiosum, ut, qualiter interior excolendus esset, exterioris
quoque dignitas admoneret. in ipso quoque monili
Aaron sacerdos nomina filiorum Israel opere gemmario intexta
gestabat. hanc itaque (ut) sacra illius indumenta magnificentiam
in sanctae recordationis domni Augustini laudabilibus
institutis et diuersarum gratiarum spiritalibus margaritis splendere
gaudemus, sed in illo multo amplius multoque uerius
splenduisse probantur. quae cum in illius Aaron imaginata
fuerint indumentis, haec in illius uel gratia euidenter sunt expressa
uel meritis. in illo auri lamina eminentiam frontis
ornabat, in hoc aurea uerecundia et sinceritas pretiosa frontem
mentis inradiat. antiqua illa peregrini lapidis ornamenta et
operosi decoris insignia illi uidebantur apposita, huic probantur
gratiae largitate concessa, in illo adumbrata erant manu [*]

artificis, in sancto Augustino perfecta sunt munere conditoris.
ille semel in anno ea mox exuenda sumebat, hic ipsa incorporata
naturae induere scit, nescit exuere numquam uel cum
corpore deponenda, sed ad auctorem cum spiritu reportanda.
in illo erat figura praeteriens, in hoc ueritas perseuerans.

Superest, ut per omnia sancti Augustini caelestibus institutis
et singularibus proficiatis exemplis. totum enim in illo uobis
abunde praesto est, uel quod pertinet ad aedificationem uel
quod spectat ad gloriam uel quod uocat ad uitam uel quod
extollit ad gloriam. in ipso enim si requiratis bonae uoluntatis
affectum, clamant misericordiae opera, si patientiam desideratis,
existunt mansuetudinis ornamenta, si purae conscientiae
sint interroganda secreta, respondent castitatis insignia,
fraglant benignitatis balsama, pietatis aromata, refulgent scientiae
sapientiaeque monilia. inter haec multum ueremur, ne
merita sancti Augustini, dum affectus praedicationis insinuat,
tenuitas sermonis abscondat. etenim antequam saecularem
habitum caelestium sectator exueret et sacrae militiae signa
susciperet, aliquamdiu in secreto domini timore et metu occultum
militem gessit, diu in hoc mundo positus (in) extremo
mundi fuit ac sic publica conuersatione suscepta non tam
coepit esse, quod non erat, quam prodidit, quod latebat. igitur
cum eius iuuenilis aetas uincentibus lasciuiae fallaciis transuolantium
rerum species pingere et indicere conaretur, sensus
eius praetereuntium ac perdentium uoluptatum fugitiua dulcedo
eumque diuersis nexibus uiolentiis adiciendo mundus astringeret
cumque illum genere, facultate, moribus, acumine et memoriae
capacitate pollentem et per diuitias (dona) multiformis gratiae
in medium proferentem quodammodo amplexu retinere amoenitas
uitae huius ambiret, haec ille uniuersa quot oblectamenta [*]

tot uincula circa se sentiens negare incertis fidem statuit nec
consentire se posse definiuit. ut in lubricis quidem malis ideo
iocunda creduntur, quia cito uelut ostenso sui flore pertranseunt,
haec ideo illi magis suspecta erant, quia sectatorem
suum specie capiunt, uoluptate perdunt, celeritate destituunt.

Considerans itaque uniuersa saeculi praesentis inania et ante
oculos suos colligens eisque uelut de sapientiae arce despectis
et sub aeternorum comparatione in nihilum repudiatis secum
apud fidem suam uoluntatis consolationibus et conlocutionibus
infusum iam deo pectus armauit: nihil mihi ultra commune
manifeste tecum, fallacis mundi figura praeteriens. hoc uno
genere adquiram uictoriam derelinquendo te nec incurso rursum
damnum et per usum tui palmam de te potius capiam praefulsam.
quam nihil es et quantum aliquoties uanitas terrenorum!
multum praecipis, dum teneris, sed plus tribuis, dum
repudiaris. sectatores tuos adpetita captiuas, contemptores
tuos despecta glorificas magnas per odium ac fugam tui conlatura
diuitias. quid plura? inter uitae huius naufragia conclusum
et in mediis saeculi fluctibus positum et uelut cum ,
Iona in illius deuoratricis atque inmanis bestiae faucibus constitutum
ad dominum de profundo clamantem sanctum Augustinum
inuitus licet mundus euomit et profectibus omnium
ecclesiarum, quarum utilitatibus praeparabatur, emisit. et quia
haec est natura iustitiae atque uirtutis, ut, quanto studio diutius
abscondi optat, tanto clarius innotescat et occultatio ipsa
proditio sit, passim per populos conscia tantorum bonorum
fama uolitabat et odore amoenissimae suauitatis longe lateque
fulgebat. eminebat etiam in humili loco in admiratione omnium
uelut ciuitas super uerticem montis exposita nec iam lucerna
poterat latere sub modio nec recipiebatur nec continebatur
intra latibulum suum exundans sidere lumen magnitudo. sic [*]

lampas magna non sibi accenditur, sed lumen suum eminus
et in circumiecta iaculatur speciosum fundens lumen flammeo
doctrinae fulgore et uniuersis adfuit integrum et singulis totum
praestante domino nostro Iesu Christo, qui cum patre et spiritu
sancto uiuit et regnat deus per infinita saecula saeculorum.
Amen.