Sermones (25)

XXV. SERMO ANTE QVADRAGESIMAM.

Rogo et admoneo uos, fratres carissimi, ut in isto legitimo
ac sacratissimo tempore exceptis dominicis diebus nullus prandere
praesumat, nisi forte ille, quem ieiunare infirmitas non
permittit, quia aliis diebus ieiunare aut remedium aut praemium
est, in quadragesima non ieiunare peccatum est. alio tempore
qui ieiunat, accipiet indulgentiam, in quadragesima qui potest
et non ieiunat, sentiet poenam. et ipse tamen, qui ieiunare
non praeualet, secretius sibi soli aut, si est alius infirmus,
cum ipso sibi in domu sua praeparet, quod accipiat, et illos,
qui (sani sunt et) ieiunare praeualent, ad manducandum non
inuitet, quia, si hoc fecerit, non solum deus sed etiam homines
intellegere possunt illum non pro infirmitate (non) posse, sed
pro gula ieiunare non uelle. sufficiat illi, quod ipse ieiunare
non praeualet, et magis cum gemitu et suspirio et animi dolore
manducet pro eo, quod aliis ieiunantibus et ipse non potest.
quod opus est unicuique infirmo, secretius aut sibi soli aut
alii infirmo similiter faciat praeparare, quia non ei oportet, ut
aliquem sanum roget ad prandium, ne sibi augeat etiam de
alterius gula peccatum.

Pro eo tamen, quod non potest ieiunare, amplius pauperibus
erogare debet, ut peccata, quae non potest ieiunando curare,
possit elimosynas dando redimere. bonum est ieiunare, fratres,
sed melius est elimosynam dare. si aliquis utrumque potest,
duplex bonum est. si uero non potest, melius est elimosynam [*] [*]

dare. si (possibilitas non fuerit ieiunandi, elimosyna sufficit
sibi sine ieiunio, ieiunium \'uero sine elimosyna omnino non
sufficit. ergo si aliquis non potest ieiunare, elimosyna absque
ieiunio bonum est. si uero praeualet ieiunium cum elimosyna,
duplex bonum est, (ieiunium uero sine elimosyna nullum bonum
est), nisi forte ita sit aliquis pauper, ut non habeat omnino,
quod tribuat. illis ergo, qui non habuerint, unde retribuere,
sufficit uoluntas bona secundum illud, quod scriptum est:
gloria in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae
uoluntatis.

Sed quis erit, qui se possit excusare, cum etiam pro calice
aquae frigidae mercedem se dominus redditurum esse promiserit?
et quare frigidae dixit? ne forte se posset aliquis
pauper de lignorum penuria excusare aut certe dixerit se uasculum,
ubi aquam calefaceret, non habere. denique et per
beatum prophetam, fratres carissimi, dominus ita hortatur et
admonet elimosynam fieri, ut paene nullus pauper sit, qui se
ualeat excusare. sic enim ait: hoc est ieiunium, quod
elegi, dicit dominus: frange esurienti panem tuum.
non dixit, ut integrum daret, cum forte pauper ille alium non
haberet, sed frange, inquit, hoc est dicere: etiamsi tibi tanta
paupertas est, ut non habeas nisi unum panem, ex ipso tamen
frange et pauperi tribue. et egenum, inquit, ac sine tecto
induc in domum tuam. si aliquis ita pauper est, ut non
habeat, unde tribuat pauperi cibum, uel in uno angulo domus
suae peregrino praeparet lectulum.

Quid nos ad haec dicturi sumus, fratres, uel quam excusationem
habere poterimus, qui amplas et spatiosas domos
habentes uix aliquando dignamur excipere peregrinum ignorantes,
immo non credentes, quod in omnibus peregrinis [*] [*]

Christus excipitur, sicut ipse dixit: hospes fui et suscepistis
me, et: qua-mdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi
fecistis? laboriosum et fastidiosum nobis est in pauperibus
recipere Christum in patria nostra, timeo, ne ille nobis uicem
reddat, ne non recipiat nos in beatitudine sua. contemnimus
illum in mundo, timeo, ne nos ille iterum contemnat in caelo
secundum illud, quod ipse dixit: esuriui enim et non dedistis
mihi manducare et hospes fui et non suscepistis
me, et: quamdiu non fecistis uni ex minimis istis,
nec mihi fecistis. et quod postea sequitur, fratres, auertat
hoc deus a nobis, hoc enim postea addidit dicens: discedite,
inquit, a me maledicti in ignem aeternum, qui paratus
est diabolo et angelis eius.

Haec ergo, fratres carissimi, non transitorie nec solis corporeis
auribus audiamus, sed fideliter audientes etiam, ut alii
teneant et impleant, uerbo pariter et exemplo doceamus. quid
ergo post haec dixit dominus per prophetam? si uideris,
inquit, nudum, operi eum. ego in hac sententia neminem
iudico, unusquisque attendat conscientiam suam. me tamen
arguo et reprehendo, quia forte aliquoties euenit, ut per neglegentiam
uestimenticula mea, quae debuerint accipere pauperes,
deuorarentur a tineis. et timeo, ne mihi ipsi panni ad
testimonium proferantur in die iudicii secundum illud, quod
Iacobus apostolus terribiliter increpat dicens: agite nunc,
inquit, diuites, plorate ululantes in miseriis, quae aduenient
uobis. diuitiae uestrae putrefactae sunt et
uestimenta uestra a tineis comesta sunt. aurum et
argentum uestrum aeruginauit et aerugo eorum in [*] [*]

testimonium uobis erit et manducabit carnes uestras
sicut ignis. thesaurizastis super terram e.t in deliciis
enutristis corda uestra in die occisionis. haec omnia,
sicut dixi, fratres carissimi, quae per apostolum comminatus
est Christus, licet nos nimium terreant, non tamen de dei
misericordia desperandum est. adhuc enim et ego et mei similes
neglegentes cum dei adiutorio possumus nos emendare,
si uolumus, (si) et elimosynas, quas huc usque parcius fecimus,
largius erogemus et pro peccatis praeteritis cum dolore
et gemitu et cum spe reparationis dei misericordiam deprecemur.

Ergo, sicut supra suggessimus, fratres carissimi, ieiunia
nostra elimosynarum pinguedo commendet, quia tale est ieiunium
sine elimosyna, qualis sine oleo lucerna. nam sicut lucerna,
quae sine oleo accenditur, fumigare potest, lumen habere
non potest, ita ieiunium sine elimosyna carnem quidem cruciat,
sed caritatis lumine animam non illustrat. interim dum licet,
quod ad praesens agitur, fratres, sic ieiunemus, ut prandia
nostra pauperibus erogentur, ut, quod pransuri eramus, non in
nostris sacculis, sed in uisceribus pauperum reponamus, quia
manus pauperis gazophylacium Christi est. quicquid accipit,
ne in terra pereat, in caelo reponitur, quia, quamuis cibus,
quem pauper accipit, consumatur, merces tamen boni operis
in caelo reconditur. nam si prandia nostra exquisitis saporibus et .
multiplicatis ferculis expendere studeamus ad caenam, sic corpori
nostro deliciae non subtrahuntur, sed etiam duplicantur ac, sicut
eo modo corpori nostro nil minuitur, sic animae nil augetur.

Haec, fratres, timens magis quam de uobis aliquid sinistrum
credens admoneo. scio tamen plures ex uobis deo propitio et [*]

peregrinos assidue excipere et pauperibus frequenter elimosynam
dare. et ideo, quod suggero, ad hoc proficiat, ut, qui faciebat,
amplius faciat. qui uero non faciebat aut forte tardius faciebat,
tam sanctam sibi et deo placitam operationem in consuetudinem
mittat. et licet credam, quod deo inspirante semper
superuenientibus festiuitatibus castitatem ante plures dies
(etiam cum propriis uxoribus) custodiat caritas uestra, tamen
licet ex superfluo etiam, quod uos facere credo, caritatis contemplatione
commoneo, ut per totam quadragesimam usque ad
finem paschae castitatem deo auxiliante seruantes in illa sacrosancta
sollemnitate paschali caritatis luce uestiti, elimosynis
splendidi, orationibus, uigiliis et ieiuniis uelut quibusdam caelestibus
et spiritalibus margaritis ornati non solum cum amicis,
sed etiam cum inimicis pacifici libera et secura conscientia ad
altare domini accedentes corpus et sanguinem eius non ad iudicium,
sed ad remedium possitis accipere.

Sed cum de elimosynis loquar, non conturbetur angusta
paupertas. omnia enim compleuit, qui, quod potuit, fecit, quia
uoluntas perfecta faciendi reputabitur pro opere facti. sed hoc
ille implere poterit, qui omnem pauperem quasi se ipsum
considerare uoluerit. sic pauperi tribuat, quomodo, si ipse in
tali necessitate esset, sibi fieri cuperet. haec qui fecerit, et
noui et ueteris testamenti praecepta complebit implens illud
euangelicum: omnia, quaecumque uultis, ut faciant uobis
homines, ita et uos facite illis similiter. haec est
enim lex et prophetae, ad quam uerae et perfectae caritatis
legem ipse nos dominus sub sua protectione perducat, qui
cum patre et spiritu sancto uiuit et regnat in saecula saeculorum.
Amen. [*] [*]