Sermones (24)

XXIIII. AD MONACHOS II.

Quod supplente et quodam modo cum caritate iubente deo
et uestra fraternitate qualemcumque sermonem profero, facio
hoc non ex aliqua praesumptione, sed ex uera et integra caritate.
et licet tam perfecti deo propitio sitis, ut admonitione
nostra minime egeatis, tamen imperante caritate, quae nescit
-timere, etiam quod optime implere uos nouimus, suggerere et
admonere cum uera humilitate et perfecta caritate praesumimus,
non tamen sine uerecundia, cum nos necdum idoneos [*]

nouerimus esse discipulos et ad opus sanctum uideamur excitare
magistros. cum simus tepidi, cogimur admonere feruentes,
cum simus peccatores, arguimus iustos, cum simus
imperiti, instruimus doctos, cum simus in pelago huius mundi
nimiis fluctibus agitati, ad eos, qui ad portum iam feliciter
peruenerunt, praedicationis uerba proferimus.

Sed tamen, fratres dilectissimi, quia solent naues superatis
et deuictis fluctibus pelagi etiam in portu tutissimo laborare
et, nisi grandis cautela fuerit, paene submergi, cum summa
humilitate et ingenti reuerentia admonemus, ut, quia uos Christus
capitalibus criminibus tamquam de periculosis liberauit
fluctibus, in portu quietis et beatitudinis constituti paruas neglegentias
et quasi minuta peccata, quae sic in anima confluunt,
quomodo per minutissimas nauis rimulas in sentina
guttae concurrunt, cum omni uigilantia Christo adiuuante exhaurire
iugiter festinetis., nam quomodo nauis, postea quam
pelagi fluctus euaserit, si in portu sentinata non fuerit, de
minutissimis guttis impletur et mergitur, sic et monachus deuictis
et superatis mundi huius criminibus quasi periculosis
fluctibus, cum ad portum monasterii uenerit, si subrepentia
uitia et minuta et cotidiana peccata de animae suae sentina
exhaurire neglexerit, in ipso portu naufragii discrimen incurrit.

Sed dicit aliquis: quomodo potest anima sentinari? utique
orando, ieiunando, uigilando, ueram caritatem et ueram humilitatem
et ueram oboedientiam exhibendo. attendite, fratres,
quaeso. quomodo nauis sentinatur a situla, sic anima ab operibus
malis oratione dominica liberatur, si dicat et uerum dicat:
dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus
debitoribus nostris. qui enim omnibus in se peccantibus
clementer indulserit, nullius peccati uestigium in illius anima
remanebit. attendite, fratres, et considerate, quod dixi, qui in
se peccanti indulserit, non dixi, quod, qui in deo peccauerit, [*] [*]

ipsi debeas indulgere, (sed) si quia in te peccauerit, ipsi debeas
ueniam dare. quod peius est, aliquotiens, qui in nobis peccauerit,
aut tarde aut difficile ueniam damus, qui in deo deliquerit,
celeriter indulgemus. sed si uolumus iuste agere, illi,
qui in deo peccauerit, sine seuerissima districtione non debemus
penitus indulgere, ne, dum illi per indiscretam pietatem
remittitur, exemplum perditionis aliis praebeatur. in suo ergo
se unusquisque ostendat clementem, quia dominus ait: si dimiseritis
hominibus peccata eorum, dimittet nobis
pater uester caelestis peccata uestra.

Quando uero in deum aliquis peccatum praesumit admittere,
districtionem debet monasterialem sustinere. et hoc bono et
pio animo debet fieri, ut spiritali castigatione ita corrigatur
in hoc saeculo, ut non pereat in futuro, quia omne peccatum,
quod in hoc mundo non corrigitur, in futuro saeculo punietur.
sic enim de filio, de seruo diuina scriptura commemorat: tu,
inquit, uirga. eum caedis et animam illius de inferno
liberabis. et ideo, sicut supra suggessi, non solum capitalia
crimina caueamus, sed etiam paruas neglegentias cotidie quasi
uenena diaboli respuamus. sunt enim nonnulli, qui post religionis
professionem, quia uidentur exisse de saeculo, nimia
securitate soluuntur, et impletur in illis sententia domini, qua
dicitur: utinam frigidus esses aut calidus. nunc autem,
quia tepidus es, incipiam te euomere ex ore meo. quid
est, quod dixit: utinam calidus esses aut frigidus? hoc uult
dicere: melius tibi fuerat, ut in saeculo remansisses frigidus
aut in monasterio fuisses feruidus, nunc autem, quia et de
saeculo recessisti et spiritalem feruorem per neglegentiam
tuam apprehendere noluisti, tepidus effectus es, ex ore domini
uix iterum recipiendus euomeris. [*] [*]

Ideoque, fratres carissimi, cum dei adiutorio sententiam diuinae
scripturae diligenter attendite, qua dicitur: omni custodia
serua cor. tuum. sicut enim gaudendum est de
monacho, qui ad monasterium uoluerit mansuetudinem, oboedientiam,
patientiam mitis et humilis exhibere, ita e contrario
lugendum est de illo, qui corpore tantum uidetur de hoc saeculo
exisse, corde tamen in mundo aut remansisse infideliter
aut rediise infeliciter cognoscitur et pro humilitate profert
superbiam, pro patientia iracundiam, pro oboedientia contemptum,
pro caritatis medicamento malitiae effundit uenenum.
talibus conuenit illa beati Petri uera et multum timenda sententia:
melius, inquit, illis fuerat non cognoscere uiam
iustitiae, quam post cognitionem retrorsum conuerti,
et iterum: canis reuersus ad uomitum suum et sus lota
in uolutabro luti. sed nec de talibus desperandum est,
fratres, quia potens est deus orantibus uobis scintillam compunctionis
accendere et omnem saeculi uoluptatem uelut spinas
et tribulos nequitiae salubri igne consumere, illo utique igne,
de quo dominus ait: ignem ueni mittere in terram et
quid uolo, nisi ut ardeat?

Orate ergo, fratres dilectissimi, non solum ut uobis deus
perseuerantiam bonam dignetur tribuere, sed et ut illi, qui
neglegentes sunt, tandem debeant de fouea superbiae se subleuare
et de laqueis eruere. si enim uobis orantibus et cum
caritate consilium dantibus, quicumque sunt tepidi et neglegentes,
fuerint emendati, duplicatum uobis praemium dominus
et de uestra et de illorum correptione recompensare dignabitur.
nam nec illi, qui boni sunt, se debent quasi de suis meritis
extollere, nec illi, qui neglegentes sunt, de dei misericordia
desperare, sed et illi cum humilitate dei dona custodiant et
illi cum grandi compunctione celerius ad paenitentiam uel correptionis
medicamenta confugiant, quia, qui bonus est, si [*] [*] [*] [*]

superbire coeperit, humiliabitur et, qui superbus est, si se humiliauerit,
per dei misericordiam subleuabitur. tantum est enim,
ut se non permittat amplius durissimo iugo premi nec nimia
et periculosa dissimulatione in peccatis perseuerando diutius
obdurari, sed tam cito confugiat ad pietatem dei, ut in se
peccati uestigium non relinquat. optime calidis adhuc uulneribus
malagma uel fibula. apponitur, quia, si uelox fuerit
ad caelestem medicum intentio resurgendi, uestigium peccati
non poterit remanere cum lapso, quia sub manu omnipotentis
medici dei et cito perit morbus et uelociter sanatur
aegrotus.

Iterum atque iterum rogo et admoneo, fratres, ut oboedientiam
et humilitatem et caritatem non solum senioribus et
coaequalibus, sed etiam iunioribus exhibere iugiter studeatis,
quia, quaelibet bona seruus dei habere contenderit, omnia perniciter
perdit, si in illo humilitas et caritas uera non fuerit.
nolite murmurare, fratres, scriptum est enim, quod murmurantes
a serpentibus perierunt. nolite detrahere, fratres, quia
scriptum est: qui detrahit fratri, erudicabitur. nolite
iracundiam in corde seruare, quia scriptum est: ira enim
uiri iustitiam dei non operatur. nolite uos inuicem odio
habere propter illud, quod scriptum est: qui odit fratrem
suum, homicida est.

Sed non opus est, ut diutius sanctam caritatem uestram
uerbis doceamus, quod uos ad Christi gloriam operibus implere
et cognoscimus et gaudemus. hoc solum specialiter petimus,
ut, quia uos deus in locum quietis et tranquillitatis collocare
dignatus est, pro nobis, quos saeculi istius tempestates et innumerabiles
fluctus affligunt, abundantius domino supplicetis,
ut, si nobis, quia non meremur, gloria non dabitur, saltem
uobis orantibus peccatorum uenia tribuatur. Amen. [*] [*]