Sermones (23)

B. Sermones uarii. XXIII. AD MONACHOS I.

Ad locum hunc, carissimi, non ad quietem, non ad securitatem,
sed ad pugnam, ad certamen conuenimus, ad agonem
huc processimus, ad exercenda cum uitiis bella conscendimus.
uitia enim nostra hostes nostri sunt, de quibus scriptura pronuntiat
dicens: caue, ne umquam habeas cum eis foedus.
necessaria nobis est, fratres, peruigil cura, indefessa custodia,
quia conflictus iste sine fine, hostis iste sine pace est. hoste
isto uinci potes, recipi in amicitiam non potes. et ideo proelium
istud, quod suscepimus, satis durum satisque periculosum
est, quia intra hominem geritur et nisi cum ipso homine non
finitur.

Ideo ergo nos ad tranquilla haec secreta et spiritalia castra
contulimus, ut cotidie contra passiones nostras infatigabili congressione
certemus, ut cotidie senioribus nostris quasi famulas
uoluntates nostras subiciamus, ut cordis nequitias circumcidamus
uel linguae gladium recondamus, ut non solum inuicem
non inferamus iniurias, sed nec ab aliis sentiamus illatas. [*] [*]

peculiariter enim ista ad professionem nostram pertinent nihil
in hac uita consolationis requirere, nihil honoris, praesentium
rerum solacia refugere et ad promissa aeternae remunerationis
praemia animum praeparare, subiectione et abiectione gaudere
et paupertatem studio quaerere et non solum facultates, sed
ipsas uoluntates. de cordibus eradicare. nihil enim proprium
habere interdum res necessitatis exigit, nihil autem concupiscere
res est uirtutis.

Illud etiam scire debemus, quod, qui inter nos uitam habere
constituimus, aut cum grandi fructu aut cum grandi periculo
uel diligentes uel etiam neglegentes sumus. unde felix est
illa anima, quae, dum bene in congregatione uersatur, multorum
gaudium est et plurimi ex ea uel aedificantur uel illuminantur.
bona enim, dum multis communicantur, adduntur.
ad quod etiam sapientissimi illius sententia respicit, quae dicit:
fili mi, si sapiens fueris, (eris) tibi et proximis tuis.
itaque si quis in congregatione positus humilitatem se sequentibus
aut patientiam praebuerit, quantum ex se bonum proximis
commodat, tantum in se lucra aliorum conuertit. si
uero e contrario per inoboedientiam uel superbiam, quae res,
quod peius est, facilius inueniri solet, ad mali exemplum siue
iniquitatis alios attraxerit, quantos destruxerit, de tantis periculum
damnationis incurrit, quantis detrimentum fuit, de tantis
damna contraxit et peccatum, quod ab illo semel recessit, ad
eum multipliciter redundabit. quamobrem sicut ille ualde admirandus
atque laudandus est, cuius cursus bonus multorum
profectus est, ita ille non immerito lugendus est, cuius uita
multorum ruina est. [*] [*]

Ideoque, fratres carissimi, quae ad aedificationem pertinent,
ea in medio positi agere studeamus, ne uita nostra aliorum
uirtutibus noceat et ne aliorum feruorem tepor noster debilitet
et ne aliorum patientiam nostra iracundia uiolet, ne aliorum
humilitatem superbia nostra deprauet, ne aliorum pulchritudinem
foeditas nostra contaminet, ne aliorum ardentes exstinguamus
lampades, si nostras illuminare non possumus.
et quidem illae fatuae uirgines, quamlibet stultae essent, non
tam alienas exstinguere lampades quam suas illuminare cupiebant.
et ideo ad istarum similitudinem, si cui nostrum deest
pinguissima gratia humilitatis et si deest ignis fidei et si
flamma feruoris et si oleum caritatis et si lumen discretionis,
ueniat ad eos, quos magis abundare perspexerit, et gratiam
in se a proximis non auferendo, sed imitando transfundat et
bona possessionis alienae non solum sine damno, sed etiam
cum lucro possessionis inuadat. numquam enim sentit luminis
damnum plurimus ignis accensus nec minuit solis lucem considerantium
multitudo. quanti ad eum perspexerint, tantis
munera sua commodat et ipse tamen semper integer perseuerat.

Benedicta a deo illa anima est, cuius humilitas alterius confundit
superbiam, cuius patientia proximi exstinguit iracundiam,
cuius oboedientia pigritiam alterius tacite increpat, cuius feruor
inertiam alieni teporis exsuscitat, qui proximi sui prae ira
turbatum oculum cordis gratia consolationis atque aedificationis
illuminat. melius est huic quam illi, qui fratrem paululum
ab aliquo contristatum non tamen solacio suo porrecta manu
non subleuat, sed titubantem sicut parietem inclinatum maleloquiorum
impulsu adiuuat ad ruinam et salubriter pro disciplinae
ratione correctum per sinistra consilia sic incitat, ut
allidat, sic armat, ut perimat. [*]

Itaque, fratres, cui mala propria non sufficiunt, ille sic agit,
ut iudicium etiam alienae perditionis incurrat. certi simus,
carissimi, quod, nisi caueamus, nisi nostras cotidie resecemus
et circumcidamus passiones, deteriores multum nos effici, quam
fueramus, dum in hoc saeculo uiueremus, ita ut fiant extrema
nostra peiora prioribus. et quidem, carissimi, quamdiu, quae
ad mundum pertinent, illis actibus et negotiis eramus militantes,
in quibus nunc erubescimus, tunc nobis aduersarius
non obstabat, immo etiam consentiebat, quia circa miserabilem
ac perditam uitam nostram non inueniebat, in quo exerceret
inuidiam suam. delectabant illum nostra opera, sufficiebant
illi per se nostra crimina et peccata. quis enim suscipiat
bellum contra militem suum et quis uelit impugnare subiectum
suum? sed super omnem infelicitatem erat uita illius,
cui nocere dedignabatur inimicus.

At uero nunc, postquam uoluptatibus illius renuntiauimus,
uidit cultores suos ad actoris pristini rediisse famulatum, uidit
in nobis quodam modo idola sua in dei templum mutari et
frendens et tamquam leo rugiens omnes nocendi aditus peruigil
insidiator explorat, de quo leone apostolus attestatur:
uigilate, quia aduersarius uester diabolus ut leo rugiens
circuit quaerens, quem deuoret. beati, quos hic
leo inquirendos iudicat et sequendos utique uirtutum uestigiis
et odore meritorum. non enim ab illo inquiruntur nisi boni,
quia se ultro ingerunt mali. post illos uiolenter currit, hos
etiam neglegenter incurrit. beati igitur, quos hic leo inuidia
cogitur quaerere et malitia non permittitur inuenire. terribiliter
quidem sonat in auribus nostris, dum audiuimus: tamquam
leo rugiens. sed quia dictum est: escae eius electae
sunt, quod quaerit, electionis est, quod rugit, desperationis est,
sicut in alio loco legimus: dentibus suis frendet et tabescet.
ita haec loquitur sermo diuinus, ut terrori coniuncta sit [*] [*]

consolatio. cruenti quidem est, quod frendet, sed uicti, quod tabescet.
et inter haec quanta sint illa, quae a deo praeparata
sunt homini, liuor prodit inimici.

Haec itaque, carissimi, cogitantes et in hoc agone desudantes
gloriosi ac praeclari patris nostri nos et discipulos meminerimus
esse et filios. rapiamus unusquisque, quod possumus, de bonis
intestati parentis. hic de hereditate assumat fidei holosericam,
gestorum uarietatem pretiosam, hic mansuetudinis ac simplicitatis
occupet talentum, ille decus pectoris beneuolentiae ac
sapientiae monile sibi uindicet, hic margaritam compunctionis
et thesaurum castitatis inuadat. licet enim ille locupletissimus
. dei amicus, quidquid habuit, integrum secum tulerit, et nobis
tamen, si uolumus, totum reliquit. ita ergo agamus bona
illius sectantes, ut, qui in aeternam gloriam suscitandus sub
fine saeculorum reddetur, nunc ecclesiae per rediuiua in filiis
merita iam resurgat.