Sermones (22)

XXII. DE SANCTO IOSEPH III.

De beato Ioseph, quod de sermone hesterni diei caritati
uestrae reseruauimus, nunc secundum uestram consuetudinem
intenti cum silentio et quiete suscipite. beatus Ioseph, fratres
dilectissimi, ut regnum Aegypti admirabili sapientia regeret,
prius ipse se rexit. cum esset decorus et speciosus facie pulchritudinem
uultus sui non ad alienam deriuauit iniuriam, sed
ad suam gratiam conseruauit hoc se pulchriorem iudicans, si
non dispendio castitatis, sed cultu pudoris speciosior probaretur,
et illum esse uerum decorem, qui non alienos oculos caperet
nec mentes fragiles uulneraret. crimen enim dominae suae
fuit, quae male uidit, non beati Ioseph, qui male uideri noluit.
nec in eo, quod uisus est, culpa est. non erat in potestate
seruili, ut non uideretur a domina, maritus deberet
cauere oculos uxoris. discant tamen et uiri cauere oculos
feminarum: adamatur et qui noluit amari. denique adamatus [*]

est Ioseph, qui amantem contemneret, et bene excusauit eum
scriptura dicens: inmisit oculos uxor domini eius in Ioseph,
hoc est, (non) iste se ostentauit nec cepit incautam, sed
illa retia sua misit et indagine sua capta est, laqueos suos
sparsit et suis uinculis colligata est. dixit autem illi: dormi
mecum. prima adulteri oculorum tela sunt, secunda uerborum.
sed qui non capitur oculis, potest uerbis resistere. excusatur,
quod ingressus est, praedicatur, quod elapsus est nec
fecit plus uestimenta corporis quam animi castimoniam. reliquit
tamquam non sua, quae adultera manibus tenebat, et
aliena iudicauit, quae tactu inpudicae poterant conprehendi.
magnus plane uir, qui uenditus seruile tamen nescit ingenium:
adamatus non reamauit, rogatus non adquieuit, adprehensus
aufugit. qui cum ab uxore domini conueniretur, teneri ueste
potuit, animo capi non potuit. ac ne ipsa quidem uerba eius
diu passus contagium iudicauit, si diutius moraretur, ne per
manus adulterae libidinis ad eum incentiua transirent, itaque
ueste exiuit. crimen enim excussit et relictis, quibus tenebatur,
uestibus expoliatus quidem, sed non nudus aufugit,
qui erat tectior indumento pudoris. non enim est nudus, nisi
quem culpa nudauerit.

Denique in superioribus habemus, quod Adam, posteaquam
dei mandatum praeuaricatione deseruit et peccati grauius aestum
contraxit, nudus erat, unde et ipse ait: uocem tuam audiui
in paradiso et timui, quod nudus sum, et abscondi [*] [*]

me. intendit enim se nudum, quod ornamentum diuinae protectionis
amiserat, et ideo latebat, id est, quod uestem fidei
(non) habebat, quam utique praeuaricando deposuit. magnam
rem uides. ille fuit nudus, qui tunicam non amisit, iste nudus
non erat, qui uestimentis exuit se, quae in manus adulterae
dereliquit. Adam scriptura illum nudum adserit, hunc nudum
esse non dixit. et ideo ea expoliauit se iste potius quam nudauit,
qui incorrupta uirtutum uestimenta seruauit expolians
se ueterem hominem cum actibus suis, ut indueret nouum
hominem, qui secundum imaginem creatoris in agnitionem rerum
seruatur. ille autem nudus remansit, qui se iterum uestire
non potuit. singularis priuilegii uirtute exutus inde pelliciam
accepit tunicam, quia peccator non poterat habere spiritalem.

Accusatus autem Ioseph ad omnia sua noluit illam dicere
culpabilem esse, quia iustus accusare non nouit, et ideo inpune
hoc inpudica faciebat. illam igitur uere exutam dixerim etiam
pallium Ioseph humanum tenentem, quae omnia ornamenta
pudoris et uel animae perdiderat castitatis. illum satis ornatum
satisque uestitum dixerim, cuius uox non audiebatur et innocentia
loquebatur. sic Susanna postea, dum tacet in iudicio,
melius locuta est oraculo et ideo emeruit prophetae defensionem,
quae propriae uocis non quaesiuit auxilium. beatiorem
ergo illum dixerim, cum in carcerem mitteretur, qui sustinebat
pro castitate martyrium. bonum enim est munus pudicitiae
etiam, cum sine periculo custoditur, ubi uero etiam salutis
periculo defenditur, ibi plenius coronatur. inaudita causa
tamquam reus criminis in carcerem Ioseph mittitur, sed eum
dominus nec in carcere deserebat. non est turpe innocentibus,
cum falsis criminibus appetuntur, cum oppressa iustitia [*] [*]

traduntur in carcerem. uisitat dominus et in carcere suos et
ideo ibi plus est periculi. sed quid mirum si uisitet Christus
in carcere positos, qui se ipsum in suis carcere clausum esse
memorauit, sicut habetis scriptum: in carcere eram et non
uenistis ad me.

Quo non penetrat diuina misericordia? inuenit Ioseph gratiam
huius modi, ut, qui fuerat clausus in carcere, ipse potius
claustra carceris custodiret. in ipso enim praefiguratum est,
quod postea in domino saluatore nostro conpletum est. sic
enim insidiante uel accusante domina Ioseph in carcerem mittitur,
sicut Christus insidiante uel accusante synagoga crucifigitur
et quasi in carcerem ad inferna descendere dignatus
est. denique similitudinem uidete. de Ioseph scribitur, quod
liber in carcere fuit et eos, qui in carcere tenebantur, in potestatem
acceperat. de domino autem saluatore nostro quid
scriptum est? posuerunt me, inquit, in lacu inferiori,
in tenebrosis et umbra mortis. factus sum sicut homo
sine adiutorio inter mortuos liber. uerius enim hoc in
Christo conpletum est, qui non solum in potestate habuit in
carcere uinctos, sed etiam de ipso inferni carcere praedam,
quam diabolus ceperat, fortiter et feliciter reuocauit. ascendens
in altum captiuam duxit captiuitatem, id est, quos diabolus
ceperat ad mortem, ille recepit ad uitam.

Unde, fratres carissimi, et nos ad exemplum beati Ioseph,
quantum possimus, cum dei adiutorio familiaritatem infestam
atque suspectam effugere festinemus, ut castitatis nitorem seruare
possimus secundum illud, quod apostolus dicit: fugite
fornicationem. contra alia peccata pugnandum est, ut castitas
custodiri possit, fugiendum est. imitemur ergo beatum [*] [*]

Ioseph in dilectione perfecta et castitate seruanda, ut nec inimicis
nostris malum pro malo uelimus reddere, ut ornamenta
pudicitiae ita mereamur in hoc saeculo custodire, ut de aeterno
opprobrio liberari possimus praestante domino nostro Iesu
Christo, cui est honor et gloria et imperium in saecula saeculorum.
Amen. [*].