Sermones (2)

II. SERMO DE NATIUITATE.

Legimus et fideliter retinemus, quod sub ipso principio nascentis
mundi in primo homine fecerit nos deus ad imaginem
et similitudinem suam. ecce in hac die mutata uice factus
est deus ad similitudinem nostram. in primis de suis meliora
contulit, in secundis de nostris inferiora suscepit. per interdictae
arboris gustum primi hominis incauta fragilitas temptauit
adpetere ambitione damnabili domini sui diuinitatem persuadente
diabolo et dicente: si de ligno hoc gustaueritis,
aperientur oculi uestri et eritis sicut dii. ideoque agnoscamus
pii patris admirabilem bonitatem. homo sollicitante
inimico deus esse uoluit per superbiam [eius] et deus homo
factus est per misericordiam. innouatur in nobis quodammodo
hodie per Christi diuinitatem species illius antiqui et incipientis
saeculi, quando primus Adam de limi materia figuratur. ecce [*] [*] [*]

etiam nunc secundus Adam quasi de intacta ac rudi terra
uirginea carne formatur. ecce, inquam, iterum cessantibus
naturae legibus nonus homo in nouam uitam solo deo operante
perficitur. promittitur ergo uirginis filius per uisitationem
spiritus sancti, quid mirum si sine corruptione nascitur, qui
de sanctificatione concipitur. non enim decebat, ut, qui nobis
omnibus adferebat salutem, soli matri integritatis non praeberet
dignitatem. spiritus, inquit, sanctus superueniet in te
et uirtus altissimi obumbrabit te. dignum plane erat,
ut regali honestanda mater partu prius caelestis regis sanctificaretur
ingressu. unde dominum et saluatorem nostrum non
ideo simplicem hominem credamus, quia et hominem nasci
uidemus. fas non est, ut non deus credatur, cui descensuro
ad terras a deo habitaculum praeparatur. diuina itaque operante
potentia credentis uiscera fecundantur et in ligno mortali
uitae arbor inseritur et portans in se omnia uirtus ab
infirmitate portatur et, qui terra, mari caeloque non capitur,
intra unius corpusculi membra suscipitur. de creatura sua
creator omnium nascitur et de riuulo suo fons magnus exoritur,
radix omnium de uirgulto suo nascitur et uitis uera palmitis
sui fructus efficitur.

Adest ecce exoptatissimus dies gratia geminata resplendens,
candore quidem consueti luminis inlustratus, sed praecipue
radiantis uteri fulgore coruscans. confiteamur ergo inprimis
unum deum dominum nostrum et non supererit alter, quem
minorem dicere possimus. qui enim unum maiorem, alterum
minorem loquitur, duos se necesse est deos fateatur habere.
credamus itaque unum deum, patrem et filium et spiritum
sanctum, tres personas, non tres substantias, tria nomina et [*] [*]

non tria regna. quare unum deum? quia una operatio uirtutis,
eadem concordia uoluntatis, una diuinitas, una sempiternitas,
una maiestas. quare autem tres personas? quia alter pater,
alter filius, alter spiritus sanctus, sed in diuinitatis aequalitate
non est aliud. una enim in tribus gloria, una substantia, unitatemque
facit aequalitas uirtutum, trinitatem facit proprietas
nominum et numerus personarum. unde fideliter retineamus,
quia dominus noster Iesus Christus uenit in hoc mundo
peccatores saluos facere, sicut de deo totus deus, ita de homine
totus homo absque contagione peccati, secundum diuinitatem
aequalis patri, secundum humanitatem minor etiam
angelis et iunior matri, quam creauit.

Haec sunt uitae ac spei nostrae solidissima fundamenta.
restat, ut super haec bonorum nobis operum structura consurgat,
quod utique obtinebimus imitando illum, qui ideo ex
deo homo factus est, ut illum possimus imitari. imitabimur
autem deum neglegendo saeculum, iniurias non persequendo,
uoluntates proprias respuendo, subiectionis gloriam diligendo,
tribulationes magnanimiter sustinendo, honores ac diuitias et
dilectationes huius corporis declinando. tota itaque nobis illuc
oblectamenta, totam requiem in illam futuram patriam reseruemus
et libertates ac praesentium inlecebras (ac) cupiditates
futurorum desideriis occupemus illuc cotidie suspirantes, illuc
cordi nostro momentis omnibus praesentantes, quod oculus non
uidit nec auris audiuit, illud sine intermissione cogitantes,
quomodo digne occurremus ad illum secundum tremendae
maiestatis aduentum rationem de actibus, de sermonibus, de
cogitationibus reddituri, ita agentes, ita in loco perseuerantes
quasi cotidie de hac uita transituri. o dies dierum omnium
nouitas, lucrum lucis et dispendium caecitatis, in quo aeternus [*] [*]

sol de summa altitudine claritatis paternae descendens uuluae
uirginalis aditum reserauit, totius mundi caliginem fulgida
coruscatione respersit. ducite, fideles Christi, festiua gaudia.
res nobis hodie facta est noua, quae olim fuerat repromissa,
ut sine uirginis detrimento pudoris filium lactarent ubera
genetricis.

Haec est illa nouitas Hieremiae prophetae uaticinio nuntiata:
faciet, inquit, dominus nouum super terram, et quasi
quandam lucernam huius obscuritatis accendens continuo subiecit:
femina circumdabit uirum. hoc est, inquam, nonum,
quod super terram dico dominum esse facturum, quod femina
circumdabit uirum. aduertite, fratres, et me potius uestro
intellectu praecedite. femina, inquit, circumdabit uirum. o femina
super feminas benedicta, quae et uirum non cognouit et
uirum suo utero circumdedit, quae concubitu carnali non tangitur
et tamen carnea prole de spiritali semine gratulatur.
circumdat uirum Maria angelo fidem dando, quia Eua perdidit
uirum serpenti consentiendo. faciet, inquit, dominus nouum
super terram. ut igitur exhibendae huius nouitatis tempus
aduenit, caelestis ad uirginem praemittitur nuntius, salutauit
angelus puellam uiri salutationis ignaram. terretur uirgo nouitate
uerborum, ad quam angelus: ne timeas, inquit, Maria,
inuenisti enim gratiam apud dominum. ne, inquit, ad
conspectum meum, mater domini mei, terrearis, ego conceptionis
tuae minister adueni, ipse me misit ad te, qui est nasciturus
ex te, ipse tibi per me adnuntiat gaudium, cui placuit
in utero tuo cum humana natura mysticum sociare coniugium.
inuenisti gratiam apud deum, ecce concipies et [*] [*]

paries filium, non cuiuslibet meriti hominem, sed totius saeculi
saluatorem. ne, inquit, timeas, abice a te omnem metum,
quae saeculi conceptura es gaudium. reuolue, Maria, propheticam
lectionem. neque enim te scientia diuinorum librorum
potest praeterire, quae ipsam plenitudinem partura es prophetarum.
recole in libro Esaiae prophetae uirginem, quam legisti,
et gaude, quia tu es, esse meruisti. tu ibi praesignata
es uirgo. tu ecce concipies in utero non de uiro, sed de spiritu
sancto et grauida eris et incontaminata manebis, paries
filium et uirginitatis non patieris detrimentum. at illa inquit:
ecce ancilla domini sum, fiat mihi secundum uerbum
tuum. mox igitur angelus uirginis accepto consensu caelestis
regionis incolas repetiuit et ecce subito secretum uirginis ineffabilis
potentia penetrauit. intrat artifex mundi angustias uentris
humani, efficitur grauida mater intacta et ecce tamquam
sponsus de thalamo suo Mariae Christus procedit ex utero.
occultatur in membris infantis potentia maiestatis, deus pendet
ad ubera, pannorum uilium squalore contegitur, durissimi suffert
praesepis angustias et totum misericors humiliter patitur,
dummodo mundus, qui perierat, liberaretur.

0 beata infantia, per quam nostri generis uita est reparata,
o gratissimi delectabilesque uagitus, per quos stridores dentium
paternosque ploratus euasimus o felices panni, quibus peccatorum
sordes extersimus o praesepe splendidum, in quo non
iacuit foenum animalium, sed cibus inuentus est angelorum.
lacta, Maria, creatorem tuum, lacta panem caeli, lacta pretium
mundi, praebe lambenti mammillam, ut pro te ipse praebeat
percutienti se maxillam, nutriatur infans tuorum uberum lacte,
ut iuuenis accipiat aceti potationem pro te. ferant eum nunc [*] [*]

manus tuae, ut brachia eius pro te postea figantur in cruce.
postremo tu illi ut mater temporalem administra substantiam,
ut ipse nobis et tibi una cum patre et cum spiritu sancto
uitam tribuat sempiternam. Amen.