Sermones (15)

XV. DE IEIUNIO QVADRAGESIMAE.

Ecce, fratres dilectissimi, dies quadragesimae sanctae et spiritales
iam in proximo sunt, in quibus corporis damna in animae
transeunt lucra. et ideo, quia, sicut apostolus dicit, tempus
acceptabile et dies salutis adueniunt, tamquam ad
spiritalem uindemiam nostros animos praeparemus et ita uacare
deo studeamus, ut in istis paucis diebus, quod nobis per
totum annum sufficiat, congregare possimus. de istis enim
dominum diebus dixisse credimus per prophetam: in diebus
solemnitatum uestrarum adfligetis animas uestras.
quare hoc dixit? quia ieiunia et uigiliae et sanctae adflictiones
humiliata corpora macerant, sed maculata corda purificant,
membris subtrahunt fortitudinem, sed conscientiis adducunt
nitorem. lassitudine enim corporum redimuntur crimina uo- ,
luntatum, per durae crucis exercitia luxuria uel carnis puniuntur
gaudia, ac sic mortificatione praesenti futurae mortis sententia [*] [*]

sedatur et, dum culpae auctor humiliatur, culpa consumitur.
dumque corporis adflictio uoluntaria districtione infertur, tremendi
iudicis offensio sedatur et ingentia peccata labor soluit
exiguus, quae uix consumturus est ardor aeternus. si enim
nos ipsi peccatis nostris disciplinam inponamus, per paenitentiam
carnis luxuriam contemnamus, cito nobis deum propitium
faciemus. peccatum tuum si tu agnoscis, deus ignoscit. nam
quomodo potest fieri, ut illi peccato deus dignetur ignoscere,
quod in se homo dedignatur agnoscere?

Tractantes ergo causam salutis nostrae faciamus intra nos,
quae circa nos medici solent. si laesura uel querella aliqua
in prima corporis cute sentitur, curatio medicamenti blandioris
admouetur. si uero in ossibus uulnus absconditur aut in uiscerum
profunda demersum est, austeriorem et uiolentiorem
poscit uis occulta medicinam, ut ulceris magnitudo aut exustione
aut incisione superetur et dolor dolore uincatur. similis
ratio in animarum aegritudine adhibenda est. si leuia
sunt fortasse peccata, uerbi gratia si homo uel in sermone
uel in aliqua reprehensione uoluntatis, si oculo peccauit
aut corde, uerborum et cogitationum maculae cottidiana
oratione uincantur et priuata conpunctione tergendae sunt. si
uero quisquis conscientiam suam intus interrogans crimen aliquod
capitale commisit, si autem fidem suam falso testimonio
expugnauit ac perdidit, si sacrum ueritatis nomen periurii temeritate
uiolauit, si niueam baptismi tunicam et pretiosam
uirginitatis holosericam caeno commaculati pudoris infecit, si [*]

in semet ipso nouum hominem crimine homicidii interfecit, si
auguria obseruando per haruspices et diuinos atque incantatores
captum se diabolo tradidit, haec atque huiusce modi mala expiari
penitus communi et mediocri uel secreta satisfactione
uix possunt. graues causae grauiores et acriores et publicas
curas requirunt, ut, qui cum plurimorum destructione se perdiderit,
simili modo cum plurimorum aedificatione se redimat.
homo enim se ipse decipiat, si, cum intus in medullis feruere
sentiat morbum, per superficiem corporis molle deducat unguentum.

Haec itaque capitalia mala ingenti et rugitu et gemitu et
fonte indigent lacrimarum et proclamandum est cum propheta:
rugiebam a gemitu cordis mei, et: lauabo per singulas
noctes lectum meum, lacrimis stratum meum rigabo,
et iterum: ego autem tamquam cinerem panem manducabam
et potum meum cum fletu miscebam. nemo despiciat
paenitentiam, nemo contemnat hanc humilitatem. rex
enim erat Dauid, qui ista dicebat, summus rex erat, qui
ista faciebat. oportet itaque quasi super mortuum cum clamore
et magnos super extinctam peccatis animam dare planctus.
et quomodo mater solet orbata super amissione unici
filii sui fracto pectore lamentari, ita conuenit super unicam
animam nostram, sed cum spe reparationis adfligi, de qua
unica sermo propheticus dicit: erue a framea animam
meam et de manu canis unicam meam. quare unicam
dicit? siue quod tamquam unica diligenda est, siue quod ipsa
sola ante tribunal Christi rationem remotis omnibus solaciis [*] [*]

redditura est. ita, inquam, necesse est super hanc unicam
criminum gladio interfectam cum rugitu et gemitu totum pondus
effundi doloris, si forte possit lacrimarum fomentis ac calore
fidei suscitari. accendenda est, conpunctio, conroborandae
sunt preces futuri recordatione iudicii. audienda est uero Danielis
prophetae sententia, sed audienda oboedientiae aure, dicentis:
accipe, inquit o rex, consilium meum et peccata
tua elimosynis pauperum redime. exemplum etiam
illius uiri euangelici ita est audiendum quasi uere pro nostra
redemptione conscriptum: ecce dimidium bonorum meorum,
domine, do pauperibus, de quibus in euangelio audiuimus
dominum ineffabili dignatione et caritate dicentem:
qui fecit uni ex his minimis, fecit mihi. quae uerba
elimosynarum nobis fructus caelesti auctoritate commendant.

Sed forte, quando de elimosynis loquimur, expauescat angusta
paupertas et dicat se non habere, quod possit pauperibus
erogare. nemo enim ex hac re se poterit excusare, quando
dominus redditurum se mercedem pro calice aquae frigidae
tantum repromisit, et uiduam, quae duos nummos in gazophylacio
miserat, conlaudauit. deus autem noster non copia largitatis,
sed beneuolentia pascitur largientis.

Ego autem puto, carissimi, quod ideo dominus noster pauperes
in hoc mundo esse permiserit, ut in pauperibus diuitum
fidem probaret uel in pauperum misericordia diuitibus miseraretur,
ut abundantibus boni operis ac redemptionis suae occasio [*] [*]

non deesset et beniuolum et misericordem etiam inopia aliena
ditaret et opulentior quisque ingentia de egente lucra conquireret
et mirifico summoque commercio, dum inopi misericordiam
temporaria largitate conferret, sic sibi aeternos thesauros
conpararet. dirigamus actus nostros, ut, quidquid possimus,
quidquid ualeamus, pro amore uitae aeternae in exercitia bonae
uoluntatis, in studia iustitiae ac misericordiae conferamus.
curramus, dum lucem habemus, priusquam nos tenebrae conprehendant,
quia iam in saeculo illo emendationi ac redemptioni
prospicere non licebit, sicut dicit sermo diuinus: quoniam
non est in morte, qui memor sit tui. sicut ergo iam
ibi nulla timebitur meritorum amissio, ita nulla tribuetur peccatorum
remissio, nulla ibi iam exercendi boni operis licentia
concedetur.

Haec ergo, fratres, sapienter ac feliciter cogitantes ad paenitentiae
remedia confugere festinemus et per castitatem et
humilitatem, per opera iustitiae et misericordiae aeterna nobis
apud deum praemia conparemus praestante domino nostro
Iesu Christo, cui honor (est) et imperium in saecula saeculorum.
Amen.