Sermones (13)

XIII. DE SANCTO UINCENTIO MARTVRE SERMO.

In passione, quae nobis hodie recitata est, fratres carissimi,
euidenter ostenditur iudex ferox, tortor cruentus, martyr inuictus.
in cuius corpore poenis uariis exarato iam tormenta
defecerant et adhuc membra durabant. tot conuicta miraculis
persistebat impietas, tot uexata suppliciis non cedebat infirmitas.
cognoscatur ergo operata diuinitas. quomodo enim corruptibilis
puluis contra tam inmania tormenta duraret, nisi in
eo Christus habitaret? in his enim omnibus ille agnoscendus,
ille glorificandus, ille laudandus est, qui et in prima uocatione
dedit fidem et in postrema passione uirtutem. uultis nosse,
quia utrumque donatum est, audite apostolum Paulum: uobis
inquit, donatum est pro Christo, ut non solum credatis
in eum, uerum etiam ut patiamini pro eo. acceperat
haec utraque Uincentius, acceperat et habebat. si enim non
acciperet, quid haberet? habebat in sermone fiduciam, habebat
tolerantiam in passione. nemo ergo de suo corde praesumat,
quando profert sermonem. nemo de suis uiribus confidat,
quando suffert temptationem, quia et ut bona prudenter loquamur,
ab illo est nostra sapientia, et ut mala fortiter subferamus,
ab illo est nostra patientia.

Recolite dominum legum Christum suos in euangelio discipulos
admonentem, recolite martyrum regem cohortes suas [*] [*] [*] [*]

armis spiritalibus instruentem, bella monstrantem, praemia pollicentem.
qui cum dixisset discipulis suis: in hoc mundo
pressuram habebitis, mox, unde cor territum consolaretur,
adiunxit dicens: sed confidite, quia ego uici mundum.
quid ergo miramur, carissimi, si in illo uicit Uincentius, a quo
uictus est mundus? in hoc, inquit, mundo pressuram habebitis,
ut, si premit, non obprimat et, si obpugnat, non
expugnet.

Duplicem mundus aciem producit contra milites Christi.
aduertite, fratres. duplicem, dixi, aciem mundus producit contra
milites Christi. blanditur enim, ut decipiat, terret, ut frangat.
non nos teneat uoluptas propria, non nos terreat crudelitas aliena.
et quia ad utrosque aditus occurrit Christus, uictus est mundus
et non uincitur Christianus. si consideretur in ista passione
humana patientia, incipit esse incredibilis, si agnoscatur diuina
potentia, desinit esse mirabilis. tanta grassabatur crudelitas
in martyris corpore et tanta tranquillitas proferebatur in
uoce, tanta poenarum asperitas saeuiebat in membris et tanta
securitas sonabat in uerbis, ut miro modo putaretur Uincentio
patiente alium aut certe alium loquente Uincentio torqueri.

Et uere, fratres carissimi, ita erat, prorsus ita erat. alius
loquebatur. promisit enim et hoc testibus suis Christus. sic
enim in euangelio locutus est suis, quos ad huius modi certamina
praeparabat: nolite praemeditari, quomodo aut (quid)
loquamini. non enim uos estis, qui loquimini, sed [*] [*]

spiritus patris uestri, qui loquitur in uobis. caro ergo
patiebatur et spiritus loquebatur et loquente spiritu non solum
conuincebatur impietas, sed etiam confortabatur infirmitas.
clariorem nobis martyrem tormenta faciebant. multiplici uulnerum
uarietate confossus non deserebat pugnam, sed acrius
iterabat. putares, quod eum duraret flamma, non exureret et
tamquam figuli fornax lutum suscipiens molle duram redderet
testam. poterat martyr noster dicere Datiano: iam non curat
ignes tuos caro mea, quia exaruit sicut testa uirtus mea.
et quoniam ueraciter scriptum est: uasa figuli probat fornax
et homines iustos temptatio tribulationis, probatus
est atque decoctus est illo igne Uincentius, Datianus uero arsit
et increpuit. si enim non ardebat, unde fumabat? quid erant
uerba irascentis nisi fumus ardentis? ergo martyri nostro
refrigerium in corde habenti flammas extrinsecus admouebat,
sed ipse facibus furoris accensus tamquam clibanus intus ardebat
et habitatorem suum diabolum concremabat. per furiosas
enim Datiani uoces, per truces oculos, minaces uultus et
totius corporis motus ille habitator eius interior se mouebat
et per haec signa uisibilia tamquam per sui uasculi, quod inpleuerat,
crepantes rimulas prodebatur. non tantum martyrem
cruciabat flamma, quantum illum uastabat insania.

Sed iam, fratres, illa omnia transierunt, et ira Datiani et
poena Uincentii. manet autem poena Datiani et corona Uincentii.
denique ut praetermissis interim futurae retributionis
finibus etiam in hoc mundo martyrum gloriam demonstremus, [*] [*] [*]

quae hodie regio, quae prouincia transmarina, quousque uel
Romanorum imperium uel Christianum nomen extenditur, natalem
non gaudet celebrare Uincentii, quis autem hodie Datiani
uel nomen audisset, nisi in Uincentii passione legisset? quod
uero tanta cura seruauit dominus martyris corpus, quid aliud
demonstrauit, nisi se gubernasse uiuentem, quem non dereliquit
exanimem? uicit ergo Datianum uiuens Uincentius,
uincit et mortuus. uiuens tormenta calcauit, mortuus maria
transnatauit. sed ipse inter undas gubernauit cadauer extinctum,
qui inter ungulas animum deo donauit inuictum. non
flexit flamma tortoris cor eius, non mersit aqua maris corpus
eius, sed in his omnibus nihil est aliud nisi quod pretiosa
est in conspectu domini mors sanctorum eius,
ad quam gloriam nos dominus sub sua protectione perducat,
cui est honor et imperium in saecula saeculorum. Amen.