De Gratia Libri Duo (2.8)

VIII. (CONTRA HOC, QVOD DICUNT: TOTUS PERIIT ADAM).

....... sub te erit appetitus eius et tu dominaberis
illius. non superposuit homini peccatum sub hac
ordinationis suae lege, sed subdidit.

Ecce piissimus moderator generosam esse cupiens facturam
suam etiam post ruinam inclinatam, licet hominis uoluntatem
totius passionis et concupiscentiae non famulam iubet esse,
sed dominam, seductoris uel amicitiam uel repulsam in manu
hominis posuit atque in eius iudicio conlocauit. uidetur quidem
utriusque operis appetitum electioni ipsius permisisse,
sed ideo, ut mali licentia boni fieret gloria. sed sub te erit [*] [*]

appetitus eius et tu dominaberis illius. nulla peccandi
necessitate concluditur, cuius discretioni committitur, ut peccato
superioris libertate dominetur. degener uero animus, qui
cum beneficio dei de peccato potest uictoriam consequi, mauult
cum offensa dei seruus esse peccati.

Quae cum ita sint, post primi hominis praeuaricationem non
mors arbitrii, sed infirmitas, nec inpossibilitas, sed difficultas
proposito labore successit. sed et Abel diuinis placere conspectibus
per insitum a deo generaliter bonum, id est per propriae
meruit uoluntatis affectum. hic ergo, cui cognomen iusti
inmaculatae uitae perfectio dedit, quo erudiente iustitiae sectator
existeret, nisi eum lex uisceribus inscripta docuisset? aut
unde placituras deo hostias et per ignem caelitus adsumendas
de adipibus et primitiis scisset eligere, nisi fides, quae eum
amatorem uirtutum fecerat, inspirasset, sicut legimus: fide
plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit testimonium
perhibente muneribus eius deo. quod nequaquam
obtinere potuisset, nisi ad domini donum famuli accessisset
obsequium. et tu nihil eum ordinatione dei habere iudicas proprium,
cuius deuotioni deus perhibet testimonium? uides bonum
credulitatis non nouellum esse priuilegium, sed uetustum, et
inter ipsa mundi coalescentis exordia mentem hominis sicut
intellectu atque ratione ita etiam fide a summo auctore dotatam?
itaque iam tum dedit animae notitiam suam, quando ei
committere dignatus est imaginem suam.